معماری مازندران، اصالتی فراموش‌شده

به گزارش آوای اقتصاد;

این معماری ریشه در سبک زندگی روستایی دارد و به‌صورت متوازن با طبیعت طراحی شده است. به‌گونه‌ای که مواد مورد استفاده برای ساخت بناها عمدتاً از طبیعت منطقه تهیه می‌شده‌اند. در گذشته، معماری مازندران کاملاً وابسته به ویژگی‌های اقلیمی و محیط طبیعی بود، به‌طوری‌که حتی در ساخت سقف‌ها و دیوارها نیز از مواد محلی مانند چوب، گل و خشت استفاده می‌شد. این در حالی است که امروز با تغییر سبک زندگی و پیشرفت‌های معماری نوین، معماری سنتی مازندران در معرض فراموشی قرار گرفته است و بیشتر جای خود را به خانه‌های مدرن و ویلایی داده است.

معماری خانه‌های سنتی در مازندران به‌ویژه در نوار ساحلی دریای خزر نمونه‌ای از خانه‌های روستایی زیبا و خاص است که در مناطق مختلف از جمله دامنه‌های کوهستانی و جنگلی این استان دیده می‌شود. با این حال، نفوذ فرهنگ‌های بیگانه و تمایل به تجمل‌گرایی، باعث شده است که معماری سنتی جای خود را به خانه‌های مدرن بدهد. امروز، فلز، سیمان و مصالح جدید جایگزین چوب، خشت و گل شده‌اند، و معماری سوئیسی و سقف‌های رنگی جایگزین الگوهای قدیمی شدند.

با این حال، هرچند معماری مدرن امروزی پیشرفت‌های فراوانی در زمینه‌های مختلف معماری داشته است، اما همچنان بسیاری از افراد به‌دنبال آرامش و اصالت‌های گذشته هستند. این امر باعث شده که بوم‌گردی و استفاده از خانه‌های چوبی سنتی دوباره رونق یابد.

در خصوص ویژگی‌های معماری سنتی مازندران، می‌توان به استفاده از مصالح طبیعی و ساده مانند چوب درختان، خشت و گل اشاره کرد. سقف‌ها به‌ویژه در مناطق شمالی و کوهستانی، معمولاً از چوب و نی ساخته شده‌اند و شیب خاصی دارند تا باران‌های فراوان منطقه را به‌خوبی دفع کنند. همچنین ایوان‌ها و رواق‌ها در خانه‌های مازندرانی به‌منظور تهویه طبیعی و استفاده از هوای تازه در فصول معتدل سال طراحی می‌شدند.

علی جهانیان، استادکار صنایع چوب و مرمت بناهای تاریخی، در این زمینه می‌گوید که در مناطق کوهستانی مازندران، سقف‌ها معمولاً از لته‌های سنگی ساخته می‌شدند و به دلیل رطوبت زیاد، نیاز به تهویه طبیعی از طریق ایوان‌ها و فضاهای باز کاملاً ضروری بود. همچنین در خانه‌های سنتی، پنجره‌ها و درها معمولاً از طوق‌های نعل‌دار ساخته می‌شدند و کف خانه‌ها برای تنظیم گرما و سرما با فاصله از سطح زمین پوشانده می‌شد.

معماری مازندران با ویژگی‌هایی مانند استفاده از چوب، گل و خشت در ساخت خانه‌ها، فضای داخلی و بیرونی خانه‌ها را گرم و صمیمی می‌کرد. این معماری به‌ویژه در فصول سرد سال، با استفاده از سیستم‌های گرمایشی ساده مانند “زغال‌چال” که در وسط اتاق‌ها قرار می‌گرفت، امکان گرمایش طبیعی فراهم می‌کرد.

در حال حاضر، با افزایش تقاضا برای خانه‌های چوبی و سنتی، بسیاری از افراد به‌ویژه در مناطق گردشگری، به‌دنبال تجربه فضایی مشابه خانه‌های قدیمی مازندران هستند. این خانه‌ها نه‌تنها از نظر زیبایی و آرامش، بلکه از نظر کارکردهای زیست‌محیطی نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند.

در نهایت، معماری مازندران، با همه تغییراتی که در آن ایجاد شده، هنوز هم از لحاظ زیبایی و کارکرد، یک هویت غنی و اصیل را به‌نمایش می‌گذارد. بسیاری از افراد با بازسازی خانه‌های سنتی یا استفاده از مصالح طبیعی مانند چوب و گل، سعی دارند که اصالت این معماری را حفظ کرده و آن را با زندگی مدرن تطبیق دهند. این روند به‌ویژه در مناطقی که گردشگری نقش مهمی در اقتصاد دارد، بیشتر مشاهده می‌شود.