به گزارش آوای اقتصاد،به نقل از ایسنا در گفت و گو با ابوالقاسم حسینپور افزود: ایران هم از نظر وسعت مرتع و هم از نظر تنوع زیستی یک کشور غنی است. مرتع بزرگترین زیستبوم ایران است که بیش از ۵۰ درصد پهنه کشور را تشکیل میدهد. از نظر تنوع زیستی ما جزو ۲۰ کشور برتر و از نظر مناظر طبیعی شانزدهمین کشور دنیا هستیم پس طبیعت ما جزو ظرفیتهای خوب کشور است البته در حال حاضر شرایط پیچیده و سختی بر مراتع کشور حاکم است.
وی ضمن بیان اینکه کشورهای مناطق معتدل و مرطوب بهویژه کشورهای اروپایی از حیث تنوع زیستی به چند گونه محدود هستند،گفت: ایران از تنوع گیاهی و ذخایر ژنتیکی گیاهی بالایی برخوردار است، بهگونهای که در ۸۳ میلیون هکتار مراتع کشور بیش از ۸۶۰۰ گونه گیاهی وجود دارد که بیش از ۲۳۰۰ گونه آن گیاهی – دارویی است. جایگاه این گیاهان روز به روز از نظر پزشکی افزایش پیدا میکند. از سوی دیگر بیش از ۲۷۰۰ گیاهی بومی ایران هستند و فقط در رویشگاههای خاص کشور ما رشد میکنند.
مدیر کل دفتر امور مراتع سازمان منابع طبیعی درباره عوامل تهدیدکننده گیاهان دارویی اظهارکرد: تغییرات اقلیمی، خشکسالی و شدت بهرهبرداری در بعضی مناطق موجب محدودیت بعضی از رویشگاهها و در برخی مناطق، جابجایی رویشگاه گیاهان مانند درمنهزارها و گونزارها شده است، بهگونهای که بعضا مهاجرت گونهها را به مناطق جغرافیایی بالاتر شاهد هستیم یعنی گونههایی که در مناطق پاییندست و دشتی رشد میکردند، به علت سختتر شدن شرایط اقلیمی به ارتفاعات بالاتر محدود شدهاند البته خوشبختانه بارندگی در زمستان سال جاری افزایش پیدا کرده است که میتواند وضعیت این مناطق را بهتر کند.
وی با بیان اینکه تغییرات اقلیمی در جهان از جمله کشور ایران باعث کاهش پوشش برف شده است، گفت: سطح برف در کشور در گذشته به ۲۴ میلیون هکتار میرسید اما الان به ۱۴ میلیون هکتار کاهش پیدا کرده است یعنی ۱۰ میلیون هکتار کمتر شده است. این شرایط روی اکوسیستم مرتعی کشور و رویشگاههای گیاهان مرتعی و دارویی اثر می گذارد، بهگونهای که ممکن است بعضی از گونهها در معرض خطر انقراض قرار بگیرند. موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع روی برخی از این گونهها کار میکند.
حسینپور با اشاره به اینکه بعضی از ارقام گونههای «گَوَن» باید مورد حمایت بیشتری قرار بگیرند چراکه حساس و در معرض آسیب هستند، اظهارکرد: سازمان منابع طبیعی مهرماه امسال دستورالعملی را برای شناسایی و تعیین محدوده ذخیرهگاههای گون بخشنامه کرد تا ارقام این گونه در اقلیمهای مختلف کشور با یک سری شاخصهای فنی شناسایی شوند. این ذخیرهگاهها آگهی میشوند و مورد حمایت و حفاظت ویژه قرار میگیرند.
وی با بیان اینکه خیلی از گونههای گیاهی بهویژه گیاهان دارویی در معرض آسیب هستند، گفت: گیاهان دارویی در سه دسته قرار میگیرند. دسته اول، گیاهان دارویی هستند که برداشتشان مجاز است. دسته دوم گیاهانی قراردارند که بهرهبرداری از آنها مجاز مشروط است یعنی تحت شرایطی میتوانند برداشت شوند. برداشت دسته سوم گیاهان دارویی، ممنوع است. برخی از این ممنوعیتها بر اساس قانون است اما برداشت برخی از گونهها به علت شرایط محیطی و بر اساس دستورالعملهای فنی مشمول ممنوعیت شده است البته ممنوعیت بر اساس ارقام هر گونه میتواند متفاوت باشد.
مدیر کل دفتر امور مراتع سازمان منابع طبیعی به ذکر مثالی پرداخت و اظهار کرد: گیاه گون ۸۵۴ زیرگونه داد بنابراین یک حکم واحد برای همه زیرگونهها نمیتوان صادر کرد چون برخی از آنها را میتوان بهرهبرداری کرد اما ممکن است لازم باشد بعضی دیگر از گونهها تحت حفاظت ذخیرهگاهی قرار بگیرند.
وی با بیان اینکه مهمترین رسالت سازمانی ما حفظ مراتع و ذخایر ژنتیک گیاهی در عرصههای مرتعی است، تاکید کرد: تمام تلاش ما بر این مبناست که اول حفاظت صورت بگیرد. در مرحله بعد احیا و بهرهبرداری موضوعیت پیدا میکند. سازمان منابع طبیعی بهرهبرداری را به احیای رویشگاه منوط کرده است بنابراین بهره بردار چه در قالب طرح مرتعداری، چه بهصورت قراردادهای خاص مکلف به احیای رویشگاه گیاهان دارویی و پس از آن بهرهبرداری میپردازد.
مدیر کل دفتر امور مراتع سازمان منابع طبیعی با اشاره به اقدامات انجام شده در سال جاری برای احیای رویشگاههای گیاهان دارویی گفت: امسال بر اساس پیش بینی برنامه هفتم باید ۵۰ هزار هکتار رویشگاه گیاهان دارویی را احیا کنیم که خوشبختانه طی ۹ ماه ۵۲ هزار هکتار از رویشگاههای گیاهان دارویی در مناطق مختلف ایران احیا شده است.
حسینپور در پایان درباره تاثیر خشکسالی بر صادرات گیاهان دارویی اظهارکرد: چون کار انتفاعی است، بهرهبرداران ابتدا رویشگاهها را احیا میکنند و از آن منفعت میبرند البته در شرایط خشکسالی این اختیار به ادارات کل منابع طبیعی و آبخیزداری استانها داده شده است تا در کمیتههای فنی وضعیت رویشگاهها را بررسی کنند. اگر شرایط رویشگاه منطقهای اجازه ندهد، برداشت آن گونه ممکن است با محدودیت مواجه شود اما در استان دیگری با توجه به شرایط اقلیمی آن با تشخیص کمیته فنی اداره کل بهرهبرداری شود.
