به گزارش آوای اقتصاد، با بحرانهای چند سال اخیر، آموزش عالی کشور بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفته و نقش رسانهها، دانشگاهها و مدیریت علمی کشور در مواجهه با شرایط جدید بیش از گذشته خودنمایی میکند. در همین چارچوب، نشست رئیس دانشگاه امام جواد(ع) یزد با خبرنگاران، تصویری روشن از تحولات آموزش عالی در دو دهه گذشته و بهویژه در دوره بحرانهای گسترده اجتماعی و اقتصادی کشور ارائه کرد.
داریوش پورسراجیان، رئیس دانشگاه امام جواد(ع)، بحران جنگ و شرایط کنونی کشور را عامل مهمی برای دگرگونی در شیوههای آموزش دانست و تأکید کرد که همانگونه که از دل هر بحرانی فرصتهای تازهای خلق میشود، در حوزه آموزش عالی نیز میتوان به گسترش آموزشهای غیرمتمرکز، انعطافپذیر و کارآمد دست یافت. او نقش رسانهها را در مدیریت این بحرانها بسیار کلیدی دانست و گفت که رسانهها در جریان بحران، ستون ارتباطی جامعه و مسئولان بوده و در اطلاعرسانی صحیح، تبیین مسائل و جلوگیری از شایعهسازی نقشی تعیینکننده ایفا میکنند.
پورسراجیان با مرور تاریخچه دانشگاه امام جواد(ع) یادآور شد که این مجموعه علمی فعالیت خود را بیست سال پیش با تنها دو رشته کاردانی و پنجاه و چهار دانشجو آغاز کرد و اکنون با سه هزار دانشجو، پنجاه و نه کدرشته در مقاطع مختلف و چهار دانشکده تخصصی، به یکی از مراکز مهم علمی استان تبدیل شده است. او تأکید کرد که مسیر رشد دانشگاه با وجود کمبودها و نبود حمایتهای کافی، متکی بر جدی گرفتن کیفیت در کنار توسعه کمی بوده است و موفقیت فارغالتحصیلان دانشگاه، گواه این رویکرد است.
وی با اشاره به اینکه دانشگاه بر اساس تحلیل نیازهای جامعه اقدام به اخذ مجوز رشتههای جدید میکند، افزود که اقبال دانشجویان به رشتههای تازه تصویبشده، نشاندهنده برخورد درست دانشگاه با نیازهای واقعی بازار کار است. به گفته او، دانشگاه در دو دهه گذشته توانسته است پروژههای پژوهشی متعددی را در سطح استان و منطقه اجرا کند و در طرحهای توسعهای، اجتماعی و فرهنگی نقشآفرینی مؤثر داشته باشد.
در بخش دیگری از این نشست، رئیس دانشگاه از چالشهای آموزش مجازی و اقدامات انجامشده برای رفع نواقص آن سخن گفت و افزود که تجربه دوره همهگیری، بسیاری از ضعفها را برطرف کرده، اما هنوز نیاز به تکمیل زیرساختهای ارزیابی آموزشی وجود دارد. او همچنین از اخذ مجوز رشته کارشناسی حقوق و پیگیری دریافت مجوز رشته ایرانشناسی و چند رشته کارشناسی ارشد خبر داد.
پورسراجیان تأکید کرد که آینده آموزش عالی در گرو ترکیب هوشمندانه آموزش حضوری و غیرحضوری، توسعه مهارتمحوری، پیوند آموزش با اشتغال و افزایش مسئولیتپذیری اجتماعی دانشگاههاست و دانشگاه امام جواد(ع) تلاش دارد الگوی موفقی در این زمینه ارائه کند.
نقش بحران در تحول آموزش عالی
بحران جنگ، مرزهای سنتی آموزش را درنوردیده و آموزش عالی را با نیازهای تازهای مواجه کرده است. دانشگاهها دیگر نمیتوانند به الگوهای ثابت تکیه کنند و باید توان واکنش سریع به شرایط را داشته باشند. سخنان رئیس دانشگاه امام جواد(ع) نشان داد که بحرانها الزاماً مخرب نیستند و میتوانند محرک نوآوری باشند.
در چنین شرایطی، دانشگاهها مجبور شدند شیوههای آموزش غیرمتمرکز را توسعه دهند. کلاسهای مجازی، ارزیابیهای الکترونیک و انعطافپذیری آموزشی بهگونهای پیش رفت که حتی پس از کاهش بحران نیز قابلیت استمرار دارد.
این تحول ساختاری، اکنون به بخشی جداییناپذیر از نظام آموزش عالی تبدیل شده و دانشگاهها را به سمت کیفیتگرایی و چابکی بیشتر سوق داده است.
نقش رسانهها در مدیریت بحران آموزشی
پورسراجیان در این نشست، یکی از بنیادیترین نکات را مطرح کرد: رسانهها در بحرانها تنها اطلاعرسان نیستند، بلکه عامل هدایت افکار عمومی، ایجاد آرامش و جلوگیری از گسترش شایعات محسوب میشوند.
این نقش در حوزه آموزش عالی نیز تعیینکننده است؛ زیرا کیفیت تصمیمگیری مردم، انتخاب رشته، اعتماد اجتماعی به دانشگاهها و همراهی دانشجویان با سیاستهای آموزشی به عملکرد رسانهها وابسته است.
بنابراین رسانهها نه تنها پیامرسان، بلکه شریک راهبردی دانشگاهها در دوران بحران هستند.
توسعه رشتهها بر اساس نیاز جامعه
دانشگاه امام جواد(ع) نمونهای از دانشگاههایی است که توسعه رشتهها را بر پایه تحلیل نیازهای واقعی جامعه دنبال کرده است. این رویکرد، پیوند پایدار میان آموزش و اشتغال ایجاد میکند.
رشتههای تازهای که این دانشگاه در سالهای اخیر راهاندازی کرده، به دلیل شناخت دقیق از نیاز بازار کار، با استقبال گسترده دانشجویان روبهرو شده است.
این الگو، نشان میدهد که دانشگاهها باید از نگاه سنتی فاصله بگیرند و به سمت آموزشهای مهارتمحور، کاربردی و متناسب با آینده شغلی جامعه حرکت کنند.
دستاوردهای پژوهشی و اثرگذاری منطقهای
در دو دهه گذشته، دانشگاه امام جواد(ع) توانسته با اجرای طرحهای پژوهشی مشترک، جایگاه قابلتوجهی در توسعه منطقهای پیدا کند. همکاری با نهادهای استانی مانند سازمان مدیریت، اداره کل تعاون و شهرداری یزد از نمونههای این اثرگذاری است.
این همکاریها نشان میدهد که پژوهش دانشگاهی، زمانی ارزشمند است که به نیازهای واقعی جامعه پاسخ دهد و بتواند در سیاستگذاریها نقشآفرینی کند.
این رویکرد پژوهشی، دانشگاه را از یک مرکز صرفاً آموزشی به یک نهاد اثرگذار اجتماعی تبدیل کرده است.
کیفیت آموزش؛ محور اصلی رشد
پورسراجیان بارها بر ضرورت کیفیتگرایی تأکید کرده است. به باور او، رشد دانشگاه تنها با افزایش تعداد دانشجویان معنا پیدا نمیکند، بلکه کیفیت فارغالتحصیلان، شاخص اصلی موفقیت است.
دانشگاه با وجود محدودیتها، توانسته است با جذب اعضای هیئت علمی متخصص، توسعه آزمایشگاهها و استفاده از فناوریهای نو، کیفیت آموزشی را ارتقا دهد.
این الگو نشان میدهد دانشگاههایی که کیفیت را اساس فعالیت خود قرار میدهند، در بلندمدت اعتماد جامعه را بهدست میآورند.
ترکیب آموزش حضوری و غیرحضوری
یکی از محورهای مهم صحبتها، تداوم آموزش مجازی در کنار کلاسهای حضوری بود. تجربه دوران همهگیری کرونا نشان داد که آموزش دیجیتال میتواند بسیاری از مشکلات را حل کند.
با این حال، برخی چالشها مانند ارزیابی و آزمونها همچنان نیازمند بازنگری هستند و باید سیستمهای دقیقتری برای سنجش طراحی شود.
ترکیب این دو شیوه، آینده آموزش عالی را رقم میزند و دانشگاهها باید خود را با آن سازگار کنند.
مسئولیتپذیری اجتماعی دانشگاه
دانشگاه امام جواد(ع) بخش مهمی از هویت خود را بر مسئولیت اجتماعی بنا کرده است. مشارکت در برنامههای فرهنگی، اجتماعی و حتی مهارتافزایی برای جامعه، نشان میدهد که دانشگاه صرفاً محل آموزش نیست، بلکه بخشی از ساختار اجتماعی است.
این مسئولیتپذیری به افزایش اعتماد عمومی کمک میکند و پیوند دانشگاه با جامعه را تقویت مینماید.
چنین رویکردی ارزش افزودهای ایجاد میکند که فراتر از آموزش رسمی است و دانشگاه را به نهاد توسعهگر تبدیل میکند.
آینده آموزش عالی و مسیر پیش رو
پورسراجیان آینده آموزش عالی را در ترکیب چندگانهای از مهارتمحوری، مسئولیت اجتماعی، پژوهش هدفمند و آموزش انعطافپذیر میبیند.
او معتقد است که دانشگاهها باید چابک، زاینده و نیازمحور باشند و بتوانند به بحرانها واکنش نشان دهند.
اگر چنین نگاهی حاکم شود، آموزش عالی نه تنها از بحرانها آسیب نمیبیند، بلکه به نیروی محرکه توسعه کشور تبدیل خواهد شد.
جمع بندی
رئیس دانشگاه امام جواد(ع) اعلام کرد بحران جنگ و شرایط کنونی کشور، بستری برای تحول در آموزش عالی و توسعه آموزشهای غیرمتمرکز فراهم کرده است. او با اشاره به نقش مؤثر رسانهها در مدیریت بحران و اقناع جامعه گفت که دانشگاه امام جواد(ع) طی بیست سال، با وجود محدودیتها، به مجموعهای اثرگذار با پنجاه و نه کدرشته، سه هزار دانشجو و دستاوردهای متعدد پژوهشی تبدیل شده است.
