به گزارش آوای اقتصاد، به نقل از خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، تازهترین بررسیهای موسسه «بلومبرگ انایاف» (BloombergNEF) نشان میدهد که با تسریع روند گذار انرژی در جهان و توسعه روزافزون فناوریهایی نظیر هوش مصنوعی، تقاضا برای فلزات حیاتی با سرعتی بسیار بیشتر از ظرفیت زنجیره تامین در حال افزایش است. در این میان، بازار جهانی مس به زودی وارد یک دوره «کسری ساختاری» خواهد شد که در صورت عدم سرمایهگذاریهای جدید، این کمبود تا سال ۲۰۵۰ به رقم بیسابقه ۱۹ میلیون تن خواهد رسید.
بر اساس جدیدترین گزارش چشمانداز فلزاتِ گذار انرژی موسسه بلومبرگ انایاف (BNEF)، مس در میان فلزات اساسی بیشترین فشار را در دهههای آینده متحمل میشود. نمودار منتشر شده توسط این موسسه از تراز بازار جهانی مس (Global copper market balance) به وضوح نشاندهنده شکاف عمیق و فزاینده میان عرضه و تقاضا در افق کوتاهمدت و بلندمدت است.
شکافی که روز به روز عمیقتر میشود
بررسی دادههای بلومبرگ حاکی از آن است که روند تقاضای جهانی مس (خط مشکی رنگ در نمودار) از حدود ۲۶ الی ۲۷ میلیون تن در سال ۲۰۲۵، با شیبی تند و مستمر تا سال ۲۰۵۰ به شدت افزایش یافته و از مرز ۴۰ میلیون تن در سال عبور خواهد کرد.
این در حالی است که مجموع عرضه اولیه معدنی (Primary supply – رنگ نارنجی پررنگ) و عرضه ثانویه یا همان بازیافت و قراضه (Secondary supply – رنگ کرم)، نهایتاً تا اوایل دهه ۲۰۳۰ میلادی قابلیت رشد محدود داشته و به مرز ۳۰ میلیون تن میرسد.
اما پس از این تاریخ (در بخش چشمانداز بلندمدت نمودار از ۲۰۳۵ به بعد)، به دلیل افت شدید عیار معادن فعلی و رسیدن به پایان عمر مفید بسیاری از آنها، عرضه اولیه روند نزولی به خود میگیرد. به گونهای که حتی با وجود ثابت ماندن یا افزایش نسبی سهم عرضه ثانویه، کل ظرفیت تولید مس در جهان تا سال ۲۰۵۰ به زحمت به محدوده ۲۵ میلیون تن خواهد رسید؛ این به معنای یک شکاف و کسری مطلقاً ساختاریِ حدوداً ۱۹ میلیون تنی در بازار این فلز استراتژیک است.
محرکهای اصلی تقاضا؛ از گذار انرژی تا دیتاسنترهای هوش مصنوعی
کارشناسان بلومبرگ معتقدند توسعه زیرساختهای مرتبط با گذار انرژی نظیر توسعه شبکههای توزیع برق، توربینهای بادی و پنلهای خورشیدی از عوامل بنیادین رشد تقاضای مس هستند. علاوه بر این، برقیسازی صنعت حملونقل و افزایش چشمگیر تولید خودروهای برقی (EVs) که مس بسیار بیشتری نسبت به خودروهای احتراقی نیاز دارند، نقش مهمی در این جهش تقاضا ایفا میکند.
اما نکته قابل تامل در گزارشهای اخیر، ظهور یک موتور محرک جدید و قدرتمند در سمت تقاضاست: توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی (AI) و ابررایانهها. پیشبینی میشود ظرفیت دیتاسنترهای جهان در سالهای آینده به صورت تصاعدی افزایش یابد و از آنجایی که مس به دلیل رسانایی بالا، قابلیت دفع حرارت، طول عمر و صرفه اقتصادی، عنصری غیرقابلجایگزین در سیستمهای توزیع برق، خنککننده و اتصالات این مراکز است، تقاضای سنگین و جدیدی را به بازار جهانی تحمیل خواهد کرد.
نیاز به سرمایهگذاریهای نجومی در بخش معدن
افت چشمگیر متوسط عیار سنگ مس معادن جهان در چند دهه اخیر، زنگ خطری جدی برای غولهای معدنی است. کارشناسان هشدار میدهند که صنعت مس تنها در صورتی میتواند از این بحران پیشرو عبور کند که سرمایهگذاریهای عظیمی در زمینه اکتشاف ذخایر جدید، ارتقای تکنولوژیهای استخراج، بهرهوری در فرآوری کانسنگهای کمعیار و توسعه چشمگیر ظرفیتهای بازیافت (اقتصاد چرخشی) انجام پذیرد. موسسه بلومبرگ پیشتر برآورد کرده بود که برای تامین فلزات حیاتی در راستای رسیدن به اهداف کربنصفر تا سال ۲۰۵۰، به رقمی بالغ بر ۲.۱ تریلیون دلار سرمایهگذاری جدید در بخش معدن نیاز است.
در نهایت، دورنمای ترسیمشده نشان میدهد که دولتها و سیاستگذاران صنعتی فرصت چندانی برای جبران این عقبماندگی در زنجیره تامین ندارند و در صورت تعلل در تامین مالی پروژههای بالادستی، جهان باید خود را برای جهشهای بیسابقه قیمتی مس و حتی کند شدن روند توسعه تکنولوژیهای نوین آماده کند.
