به گزارش آوای اقتصاد
به نقل از تجارت نیوز، خودروهای هیبریدی پلاگین در سالهای اخیر به یکی از گزینههای محبوب در بازار خودرو تبدیل شدهاند. این خودروها با ترکیب یک موتور احتراق داخلی و یک موتور الکتریکی، تلاش میکنند مزایای خودروهای برقی و خودروهای بنزینی را همزمان در اختیار رانندگان قرار دهند. باتری قابل شارژ آنها نیز به خودرو اجازه میدهد بخشی از مسیر را تنها با استفاده از انرژی الکتریکی طی کند.
همین ویژگی باعث شده است خودروهای هیبریدی پلاگین در بسیاری از کشورها به عنوان گزینهای کمآلایندهتر نسبت به خودروهای بنزینی و دیزلی معرفی شوند. با این حال، یک مطالعه جدید نشان میدهد فاصله قابل توجهی میان عملکرد این خودروها در آزمایشهای رسمی و عملکرد آنها در شرایط واقعی رانندگی وجود دارد.
این پژوهش توسط شورای بینالمللی حملونقل پاک یا ICCT انجام شده است؛ سازمانی که پیشتر نیز در افشای رسوایی انتشار آلایندههای خودروهای دیزلی فولکسواگن در سال ۲۰۱۵ نقش مهمی داشت. پژوهشگران این بار اطلاعات مربوط به عملکرد نزدیک به ۹۲۰ هزار خودروی هیبریدی پلاگین را که در فاصله سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ به ثبت رسیده بودند، بررسی کردهاند.
نتایج نشان میدهد خودروهای هیبریدی پلاگین در استفاده روزمره به اندازهای که ارقام رسمی نشان میدهند به موتور الکتریکی و باتری متکی نیستند و در نتیجه، میزان انتشار واقعی دیاکسیدکربن آنها به شکل محسوسی بیشتر است.
انتشار واقعی CO2 چند برابر بیشتر از آمار رسمی است
مهمترین یافته این مطالعه به شکاف میان میزان انتشار رسمی و میزان انتشار واقعی دیاکسیدکربن مربوط میشود. بر اساس دادههای بررسیشده، میانگین انتشار CO2 خودروهای هیبریدی پلاگین در شرایط واقعی رانندگی در سال ۲۰۲۱ حدود ۳.۵ برابر بیشتر از مقدار ثبتشده در فرآیند تأیید رسمی بوده است.
اما این فاصله در سالهای بعد نهتنها کاهش پیدا نکرد، بلکه افزایش یافت. در سال ۲۰۲۳، میزان واقعی انتشار CO2 این خودروها به طور میانگین ۴.۶ برابر بیشتر از مقدار رسمی اعلامشده بود.
این ارقام به معنای آن است که اگر یک خودرو در آزمایشهای رسمی به عنوان خودرویی با انتشار نسبتاً پایین معرفی شود، ممکن است میزان آلایندگی آن در استفاده روزمره چندین برابر بیشتر باشد.
مطالعه ICCT این وضعیت را نشانه وجود یک «شکاف قابل توجه و رو به رشد» میان میزان انتشار CO2 ثبتشده در آزمایشهای رسمی و میزان انتشار واقعی خودروهای هیبریدی پلاگین میداند.
چرا خودروهای هیبریدی پلاگین در دنیای واقعی بیشتر آلایندگی دارند؟
دلیل اصلی این اختلاف به نحوه استفاده رانندگان از خودروهای هیبریدی پلاگین بازمیگردد. این خودروها زمانی میتوانند کمترین میزان انتشار را داشته باشند که باتری آنها به طور منظم شارژ شود و بخش قابل توجهی از مسیر با استفاده از موتور الکتریکی طی شود.
اما در دنیای واقعی، همه رانندگان باتری خودرو را به اندازهای که در مدلهای آزمایشگاهی فرض میشود شارژ نمیکنند. در نتیجه، خودرو بیشتر از موتور بنزینی یا دیزلی خود استفاده میکند و میزان انتشار CO2 افزایش پیدا میکند.
در آزمایشهای رسمی، قانونگذاران برای محاسبه میزان آلایندگی خودروهای هیبریدی پلاگین، فرضیات مشخصی درباره میزان مسافتی که خودرو با استفاده از باتری و موتور احتراق داخلی طی میکند، در نظر میگیرند.
مشکل زمانی ایجاد میشود که رفتار واقعی رانندگان با این فرضیات مطابقت نداشته باشد. مطالعه جدید نشان میدهد خودروهای هیبریدی پلاگین در شرایط واقعی کمتر از میزان مورد انتظار از باتری استفاده میکنند.
باتری بزرگتر لزوماً به معنای آلودگی کمتر نیست
یکی از نکات مهم این پژوهش به افزایش ظرفیت باتری خودروهای هیبریدی پلاگین مربوط میشود. در سالهای اخیر، خودروسازان برای افزایش برد الکتریکی این خودروها به استفاده از باتریهای بزرگتر روی آوردهاند.
منطق ساده به نظر میرسد: هرچه باتری بزرگتر باشد، خودرو باید بتواند مسافت بیشتری را با موتور الکتریکی طی کند و در نتیجه میزان مصرف سوخت و انتشار CO2 کاهش پیدا کند.
اما دادههای دنیای واقعی این فرض را تأیید نمیکنند. به گفته ICCT، افزایش اندازه باتریها به اندازهای که قانونگذاران انتظار داشتند باعث افزایش رانندگی با نیروی الکتریکی نشده است. به عبارت دیگر، بزرگتر شدن باتری لزوماً به این معنا نیست که راننده بیشتر خودرو را شارژ میکند یا مسافت بیشتری را به صورت برقی طی میکند.
در نتیجه، ممکن است خودرویی با باتری بزرگتر روی کاغذ عملکرد زیستمحیطی بسیار خوبی داشته باشد، اما در استفاده روزمره به دلیل شارژ نشدن منظم باتری، بخش زیادی از مسیر را با موتور احتراق داخلی طی کند.
فاصله میان آمار رسمی و واقعیت میتواند مصرفکنندگان را گمراه کند
این اختلاف فقط یک مسئله فنی برای مهندسان خودرو یا قانونگذاران نیست. نتیجه مطالعه میتواند مستقیماً بر تصمیم خریداران خودرو تأثیر بگذارد.
یکی از دلایل محبوبیت خودروهای هیبریدی پلاگین این است که مصرفکنندگان تصور میکنند این خودروها در مقایسه با خودروهای بنزینی، هزینه سوخت و انتشار آلاینده بسیار کمتری دارند.
اما اگر میزان مصرف سوخت و انتشار CO2 در شرایط واقعی به شکل قابل توجهی بیشتر از ارقام رسمی باشد، خریداران ممکن است هنگام محاسبه هزینههای انرژی خودرو با برآوردهای نادرست مواجه شوند.
ICCT هشدار داده است که شکاف میان دادههای رسمی و عملکرد واقعی میتواند مصرفکنندگان را درباره هزینه انرژی مورد انتظار خودروهای هیبریدی پلاگین گمراه کند. از سوی دیگر، چنین اختلافی میتواند باعث شود برخی خودروها از مشوقهای دولتی یا برنامههای حمایتی برخوردار شوند، در حالی که عملکرد واقعی آنها با اهداف زیستمحیطی این برنامهها فاصله دارد.
قوانین انتشار خودرو در اروپا زیر ذرهبین قرار گرفته است
انتشار این مطالعه در شرایطی انجام شده که آینده خودروهای هیبریدی پلاگین در سیاستهای اقلیمی اروپا به موضوعی بحثبرانگیز تبدیل شده است.
برخی خودروسازان، بهویژه شرکتهای بزرگ آلمانی، تلاش میکنند خودروهای هیبریدی پلاگین همچنان در برنامه اتحادیه اروپا برای کاهش انتشار کربن در بخش حملونقل جایگاه مهمی داشته باشند.
خودروسازان استدلال میکنند که این خودروها میتوانند در دوران گذار از خودروهای بنزینی و دیزلی به خودروهای تمامبرقی، نقش یک فناوری میانی را ایفا کنند. از نگاه آنها، هیبریدهای پلاگین به رانندگان اجازه میدهند در مسیرهای کوتاه از نیروی برق استفاده کنند و در سفرهای طولانیتر همچنان از موتور احتراق داخلی بهره ببرند.
با این حال، یافتههای مطالعه جدید نشان میدهد که برای ارزیابی واقعی اثرات زیستمحیطی این خودروها، نمیتوان تنها به نتایج آزمایشگاهی و دادههای تأیید نوع اکتفا کرد.
اتحادیه اروپا چه تصمیمی برای خودروهای بنزینی گرفته است؟
موضوع خودروهای هیبریدی پلاگین ارتباط مستقیمی با سیاستهای اتحادیه اروپا برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای دارد.
اتحادیه اروپا پیشتر برنامهای برای پایان دادن به ثبت خودروهای جدید مجهز به موتور احتراق داخلی از سال ۲۰۳۵ در نظر گرفته بود. اما این سیاست در پی فشار برخی کشورها، از جمله آلمان، دستخوش تغییر شد.
بر اساس چارچوب جدید، خودروسازان باید میزان انتشار CO2 ناوگان خود را نسبت به سطح سال ۲۰۲۱ حدود ۹۰ درصد کاهش دهند و ۱۰ درصد باقیمانده را از طریق سازوکارهای جبرانی پوشش دهند.
با این حال، گزارشهای منتشرشده نشان میدهد آلمان و برخی متحدانش همچنان به دنبال انعطاف بیشتر در قوانین هستند تا خودروهای هیبریدی و سایر فناوریهای مشابه بتوانند سهم بیشتری در آینده صنعت خودرو اروپا داشته باشند.
ICCT خواستار استفاده از دادههای واقعی خودروها شد
شورای بینالمللی حملونقل پاک معتقد است قوانین باید با سرعت بیشتری خود را با دادههای واقعی خودروها تطبیق دهند.
اتحادیه اروپا قرار است در سال ۲۰۲۷ محاسبات مربوط به میزان انتشار خودروهای هیبریدی پلاگین را بهروزرسانی کند. ICCT از سیاستگذاران اروپایی خواسته است این تغییرات را طبق برنامه انجام دهند و آن را به تعویق نیندازند.
این سازمان همچنین پیشنهاد کرده است که دادههای واقعی جمعآوریشده از خودروهای در حال استفاده، در بهروزرسانیهای بعدی قوانین نیز نقش پررنگتری داشته باشند.
اهمیت دادههای واقعی از آنجا ناشی میشود که خودروهای مدرن حجم زیادی از اطلاعات مربوط به مصرف سوخت، میزان استفاده از باتری و نحوه رانندگی را ثبت میکنند. بررسی این دادهها میتواند تصویر دقیقتری از عملکرد واقعی خودروها در اختیار قانونگذاران قرار دهد.
رسوایی دیزلگیت و سابقه ICCT در افشای آلایندگی خودروها
نام ICCT برای بسیاری از فعالان حوزه خودرو و محیطزیست با رسوایی معروف «دیزلگیت» گره خورده است.
این سازمان در سال ۲۰۱۵ در تحقیقات مربوط به میزان انتشار آلایندههای خودروهای دیزلی نقش داشت. تحقیقات انجامشده در آن دوره در نهایت به افشای استفاده فولکسواگن از نرمافزارهایی برای دستکاری نتایج برخی آزمایشهای آلایندگی منجر شد.
از همین رو، انتشار مطالعه جدید درباره خودروهای هیبریدی پلاگین نیز توجه زیادی را به خود جلب کرده است؛ هرچند شکاف میان دادههای رسمی و واقعی در این مطالعه لزوماً به معنای وجود تقلب یا دستکاری آزمایشها نیست، بلکه بیشتر به تفاوت میان شرایط آزمایش و نحوه استفاده واقعی از خودرو مربوط میشود.
آیا خودروهای هیبریدی پلاگین همچنان گزینهای سبز هستند؟
پاسخ به این پرسش به نحوه استفاده از خودرو بستگی دارد. یک خودروی هیبریدی پلاگین که به طور مرتب شارژ شود و بیشتر سفرهای روزمره خود را با استفاده از موتور الکتریکی انجام دهد، میتواند مصرف سوخت و انتشار CO2 کمتری نسبت به خودرویی داشته باشد که عمدتاً با موتور احتراق داخلی حرکت میکند.
اما اگر باتری خودرو به طور مرتب شارژ نشود، مزیت زیستمحیطی آن میتواند به شکل قابل توجهی کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی، وزن بیشتر خودرو و وجود دو سیستم پیشرانه نیز میتواند بر مصرف انرژی تأثیر بگذارد.
بنابراین، نمیتوان تنها با نگاه کردن به مشخصات فنی باتری یا ارقام رسمی انتشار CO2 درباره عملکرد زیستمحیطی یک خودروی هیبریدی پلاگین قضاوت کرد. رفتار راننده و میزان استفاده واقعی از حالت تمامبرقی نیز اهمیت بسیار زیادی دارد.
فاصلهای که باید جدی گرفته شود
مطالعه جدید ICCT تصویری متفاوت از عملکرد خودروهای هیبریدی پلاگین ارائه میدهد. بررسی نزدیک به ۹۲۰ هزار خودرو نشان داده است که میزان واقعی انتشار CO2 این خودروها در سال ۲۰۲۱ به طور میانگین ۳.۵ برابر و در سال ۲۰۲۳ حدود ۴.۶ برابر بیشتر از مقادیر ثبتشده در فرآیندهای رسمی بوده است.
این یافته به معنای بیفایده بودن خودروهای هیبریدی پلاگین نیست، اما نشان میدهد ارزیابی اثرات زیستمحیطی آنها باید بر اساس نحوه استفاده واقعی از خودروها انجام شود، نه صرفاً نتایج آزمایشگاهی.
از سوی دیگر، افزایش ظرفیت باتری نیز به تنهایی تضمین نمیکند که خودرو بیشتر به انرژی الکتریکی متکی باشد. اگر باتری مرتب شارژ نشود، خودرو همچنان بخش قابل توجهی از مسیر را با سوخت فسیلی طی خواهد کرد.
اکنون اتحادیه اروپا با یک تصمیم مهم روبهرو است: آیا باید همچنان به خودروهای هیبریدی پلاگین به عنوان بخشی از مسیر گذار به حملونقل پاک اعتماد کند یا قوانین را به گونهای تغییر دهد که معیار اصلی، عملکرد واقعی خودروها در جاده باشد؟
پاسخ به این پرسش میتواند نهتنها بر آینده خودروهای هیبریدی پلاگین، بلکه بر سرعت حرکت صنعت خودروسازی اروپا به سمت خودروهای تمامبرقی و اهداف کاهش انتشار کربن نیز تأثیر بگذارد.
