به گزارش آوای اقتصاد
در شبی که نغمه هنر با نبض کویر هم‌آوا شد، نخستین دوره رویداد ملی جایزه هنر یزد با عنوان «سرو هنر» در تالار بزرگ شهر، سکوی پیوند سه ضلع هنر، صنعت و مردم شد. این آیین باشکوه که با حضور مدیران ارشد استان، پیشکسوتان هنر کشور و فعالان نام‌آشنای بخش خصوصی برگزار گردید، پاسخی عینی به یک مطالبه دیرین بود: خارج‌کردن هنر اصیل از بایگانی جشنواره‌های رسمی و بردن روح زیبایی و امید به متن سفره فرهنگی خانواده‌ها.
یزد را همواره با بادگیرهای سرکشیده و صبوری قنات‌هایش شناخته‌اند؛ اما در ژرفای این خاک خشت و خرد، هنر همواره جوهری‌ترین عنصر تنفس مردمان بوده است. شامگاه گذشته، تالار یزد میزبان رخدادی بود که می‌توان آن را نقطه‌عطفی در اقتصاد هنر و پاسداشت آفرینش‌های بومی دانست؛ رویدادی که به نام سرو آزاده دارالعباده، «سرو هنر» نام گرفت تا پس از وقفه‌ای ناگزیر، پیامی نویدبخش را مخابره کند: هنر مردمی زنده است و مدیریت شهری و استانی در پیوندی نو با حامیان بخش خصوصی، پشتوانه آن خواهد بود.
سرو هنر؛ آینه‌دار آثاری که از مردم متولد شده‌اند
محمود دهقان‌هراتی، دبیر رویداد ملی «سرو هنر»، در طلیعه برنامه با اشاره به پیشینه شکل‌گیری این جشنواره گفت: رویکرد ما از ابتدا برپایی یک جشن دوسالانه برای تولیداتی بود که در بطن جامعه جریان دارند. گرچه موانع اجرایی برگزاری آن را در سال ۱۴۰۴ به تأخیر انداخت، اما اکنون در سال ۱۴۰۵، این نهال بارور شده و بر دو بال «ارزیابی تخصصی نخبگان» و «داوری مردمی» پرواز می‌کند.
دهقان‌هراتی با تأکید بر اینکه هنر نباید در حلقه محدود داوران و جشنواره‌های اداری محبوس بماند، اظهار کرد:
«آثار فاخر بسیاری در استان خلق می‌شوند که در فستیوال‌ها رتبه می‌آورند اما هرگز فرصت نیافته‌اند تا به چشم خود مردم برسند. سرو هنر طراحی شده تا این زنجیره اتصال مفقوده را وصل کند.»
وی با پاسداشت حضور تیم اجرایی ۲۰۰ نفره و سپاس از حامیان اقتصادی و فرهنگی استان – به‌ویژه اتاق بازرگانی، خانه هنرمندان و صنایع همیار فرهنگ – ترکیب داوری تخصصی رویداد را سرمایه‌ای کم‌نظیر خواند و افزود: در حوزه تجسمی استاد فرهیخته دکتر شریفی، در عرصه نمایش پیشکسوت نام‌آشنا سیدحسین پیغمبری، در بخش هنر و رسانه مدیرکل فرهنگ و ارشاد، در ساحت پیوند صنعت و فرهنگ دکتر سپهر و در بخش ویژه نگاه مردمی آقای عباس کردستانی سکان‌دار ارزیابی‌ها هستند.
استاندار یزد: هنر، سرچشمه الهی نشاط و مسئولیت قطعی حاکمیت است
در بخش دیگری از این مراسم، دکتر محمدرضا بابایی، استاندار یزد، با بیانی متأثر از جهان‌بینی دینی و قرآنی به تبیین جایگاه هنر پرداخت و زندگی خالی از ذوق و حس‌آمیزی را جانکاه و طاقت‌فرسا توصیف کرد.
استاندار یزد با واکاوی جلوه‌های هنری در کلام وحی تصریح کرد:
«خداوند زیباترین قصه‌ها (احسن‌القصص) را برای پیامبر رحمت بازگو می‌فرماید؛ جلوه‌هایی که ریشه کهن تئاتر، تصویر و سناریوهای جاودان را به تصویر می‌کشند. از نغمه‌های آسمانی داوود نبی (ع) در هم‌نوایی با پرندگان تا دستان معجزه‌گر عیسی مسیح (ع) در دمیدن روح به پرنده‌ای از گل و خاک، همه گواه آنند که هنر، عطیه‌ای الهی برای رهانیدن آدمی از روزمرگی و افسردگی است.»
مقام عالی دولت در استان یزد با گرامیداشت مفاخر درگذشته همچون زنده‌یاد دکتر تابش و قدردانی از هنرمندان حاضر، بر عزم جزم استانداری در تسهیل‌گری برای اصحاب فرهنگ تأکید کرد و یادآور شد: گاهی اقتضائات سنگین مدیریتی و اجرایی اولویت‌های موقت ایجاد می‌کند، اما هیچ‌گاه نباید سایه حمایت از هنرمندان کم‌رنگ شود؛ چرا که جامعه پویا برای رویارویی با بحران‌ها، بیش از هر زمان به اکسیر نشاط، زیبایی و اصالت هنر نیازمند است.
واکاوی و تحلیل
اول: دگردیسی از «هنر تشریفاتی» به «هنر مردم‌محور»
یکی از خلاءهای کلان فرهنگی در استان‌های سنتی، تمرکز رویدادها بر فرم‌های اداری و گزارش‌های بیلان‌محور بوده است. «سرو هنر» با طرح ایده «آثاری که مردم ندیده‌اند»، پارادایم را تغییر می‌دهد. جست‌وجوی پرتکرار کاربران در فضای وب پیرامون عناوینی چون «برنامه‌های شاد یزد»، «تئاترهای روی صحنه یزد» و «گالری‌های فعال»، نشان‌دهنده عطش نسل نو برای مواجهه مستقیم با آثار هنری است. این رویداد هنر را از پستوی کارگاه‌ها به میدان تعامل اجتماعی می‌آورد.
دوم: مدل نوین هم‌افزایی؛ گره‌گشایی از چالش دیرین «اقتصاد هنر»
سال‌هاست هنرمندان بومی از نبود چرخه مالی پایدار و اقتصاد نحیف فرهنگی رنج می‌برند. حضور پررنگ اتاق بازرگانی، صنایع بخش خصوصی و نشان‌های اقتصادی شاخص در ساختار اجرایی سرو هنر، تمرینی جدی برای تحقق مفهوم واقعی «مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR)» است. این مدل ثابت می‌کند اگر هنر بتواند زبان بازنمایی هویت صنایع باشد و صنعت نیز حامی بی‌قیدوشرط ذوق و قریحه گردد، جریان سرمایه فرهنگی در استان ماندگار خواهد شد.
سوم: خوانش قرآنی از زیبایی‌شناسی؛ هنر در قامت مهارکننده فرسودگی روانی
سخنان استاندار یزد از منظر تحلیل گفتمان حائز اهمیت است: پیوند زدن هنرهای نمایشی، تجسمی و داستانی به تمثیل‌های قرآنی (قصص انبیا، دمیدن روح در گل و لحن داوودی)، هنر را از اتهام همیشگی «امر حاشیه‌ای یا لهو» خارج می‌کند و آن را در جایگاه «ضرورت روان‌شناختی جامعه» می‌نشاند. در استانی صنعتی که چالش‌های محیط‌زیستی، تنش آب و کار فشرده صنعتی زمینه فرسودگی ذهنی را پدید می‌آورد، هنر کارآمدترین پادزهر افسردگی جمعی است.
چهارم: ساختار داوری دورگه (هیبریدی)؛ مهار انحصارگرایی با وزن‌دهی به رای عمومی
یکی از بحران‌های جشنواره‌های سنتی، گسست میان «پسند مخاطب» و «رای داوران دانشگاهی» است. تعریف دو فیلتر موازی: ۱) نگاه فنیِ نام‌های معتبر (نظیر پیغمبری، شریفی، سپهر و…) و ۲) نگاه مردمی به سرپرستی کردستانی، نوعی اعتمادسازی دوسویه پدید می‌آورد. موتورهای جست‌وجو و شبکه‌های اجتماعی امروز حول واکنش‌های کاربرمحور (User Engagement) می‌چرخند؛ اعطای حق داوری به شهروند، جشنواره را به یک کمپین زنده شهری بدل خواهد ساخت.
پنجم: تثبیت برند فرهنگی یزد به عنوان «پایتخت تاب‌آوری و خلاقیت»
یزد ثبت جهانی شده، اما شهر خشتی بدون انسان خلاق، صرفاً یک موزه روباز فسیل‌شده است. رویداد دوسالانه سرو هنر، ضامن حیات معنوی بافت تاریخی و شهری است. ثبت چنین رویدادهایی در تقویم ملی، جایگاه یزد را در گردشگری رویدادمحور و جذب نخبگان فرهنگی کشور تقویت کرده و کلیدواژه «یزدِ خلاق» را هم‌تراز با «یزدِ تاریخی» در افکار عمومی برجسته می‌سازد.
جمع‌بندی جامع و راهبردی
نخستین رویداد جایزه هنر یزد، بیش از آنکه یک مراسم نمادین با روبان‌ها و تندیس‌های معمول باشد، مانیفستی برای «آشتی سرمایه، مدیریت و زیبایی» در دیاری است که از سختی طبیعت، تمدنی شگرف آفریده است. سرو هنر آزمونی بزرگ برای آزمودن پایداری شعارهاست؛ اینکه آیا حمایت مسئولان و صاحبان صنایع پس از فرونشستن غبار تبلیغات مراسم، در قالب بودجه‌های پایدار، فضاهای اجرای استاندارد و خرید آثار تجسمی امتداد خواهد یافت؟
اگر زنجیره «تولید مردم‌محور» با «داوری شفاف» و «حمایت بی‌منت بخش خصوصی» پیوند بخورد، سرو هنر می‌تواند به الگویی ملی برای تمرکززدایی فرهنگی از پایتخت بدل شود و اثبات کند که در هرم نیازهای انسان معاصر، هنر نه یک تجمل، بلکه ضرورتی بنیادین برای تاب‌آوری، امید و تداوم زندگی است.
