به گزارش آوای اقتصاد
یکصد و بیست و هشتمین نشست مجمع شهرداران کلان‌شهرهای ایران، روز جمعه ۲۴ مهرماه به میزبانی شهر میراث جهانی یزد و با حضور شهرداران ۲۰ کلان‌شهر کشور، به ریاست علیرضا زاکانی شهردار تهران و میزبانی ابوالقاسم محی‌الدینی شهردار یزد برگزار شد.
در این نشست یک‌روزه که با هدف هم‌افزایی، تبادل تجربیات موفق و هم‌اندیشی پیرامون چالش‌های مشترک مدیریت شهری و با محوریت بررسی نقش شهرداری‌ها در بهبود معیشت و رفاه شهروندان برپا شده بود، عزیزالله سیفی، رئیس شورای اسلامی شهر یزد، ضمن خیرمقدم به میهمانان، در سخنانی یزد را معرفی کرد، به دغدغه‌های مشترک مدیریت شهری کشور پرداخت و کارنامه شورای ششم و شهرداری یزد را تشریح کرد.
یزد؛ دارالعباده‌ای که دنیا آن را می‌شناسد
رئیس شورای اسلامی شهر یزد در آغاز با اشاره به پیشینه کهن و هویت فرهنگی این شهر گفت: «یزد را دارالعباده، دارالعلم، حسینیه ایران، شهر قنات و قنوت و قناعت، شهر بادگیرها، کوچه‌های آشتی‌کنان و شهر خشت و پاکی نامیده‌اند.»
وی با افتخار به مفاخر علمی این دیار اشاره کرد که بنیان‌گذار حوزه علمیه قم، آیت‌الله‌العظمی عبدالکریم حائری یزدی، از این خطه برخاسته است و صاحب کتاب شریف «العروه الوثقی»، آیت‌الله سید محمدکاظم طباطبایی یزدی و نیز شهید محراب آیت‌الله صدوقی، از چهره‌های تابناک یزد به شمار می‌روند.
سیفی با تأکید بر جایگاه جهانی یزد تصریح کرد: «شهر یزد نخستین شهر خشت خام دنیا و دومین شهر تاریخی زنده جهان پس از ونیز ایتالیاست؛ با این تفاوت که ونیز شهری آب‌محور است، اما مردمان یزد در گذشته، در سخت‌ترین شرایط محیطی و اقلیمی و در روزگاری که فناوری‌های امروز هنوز پدید نیامده بود، در تابستان‌های گرم و بی‌رحم کویر، فضاهایی را پدید آوردند که آرامش را به خانواده‌ها هدیه می‌داد.»
نخستین شهرداری منطقه تاریخی کشور در یزد شکل گرفت
وی با اشاره به پیشگامی یزد در حفاظت از میراث کهن گفت: «یزد نخستین شهر در کشور است که با مجوز وزارت کشور، شهرداری منطقه تاریخی را ایجاد کرد. این ابتکار سبب شد بافت تاریخی یزد زیر حمایت مدیریت شهری، زنده بماند و امروز منسجم‌ترین بافت تاریخی زنده کشور در یزد قرار دارد.» رئیس شورای اسلامی شهر یزد افزود: «بر همین اساس، در سال ۱۳۸۴ بافت تاریخی یزد به ثبت ملی رسید و در سال ۱۳۹۶ نیز شهر تاریخی یزد در فهرست میراث جهانی ثبت شد؛ نخستین شهر ایران که به این جایگاه دست یافت.»
۳۰ سال صدرنشینی در کنکور و رتبه نخست نخبگان کشور
سیفی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شاخص‌های ممتاز استان یزد اظهار داشت: «دانش‌آموزان یزدی ۳۰ سال پیوسته رتبه برتر کنکور سراسری را به خود اختصاص داده‌اند. استان یزد نخستین استان کشور در نسبت نخبگان به جمعیت است و افتخار بنیاد ملی نخبگان به یزدی‌ها تعلق دارد؛ استان یزد در شمار دو استان برتر کشور در حوزه پارک علم و فناوری قرار گرفته و جزو چهار استان نخست کشور در شاخص باسوادی است.» وی ادامه داد: «یزد رتبه اول کشور در سرانه کتاب و فضای کتابخانه‌ای، رتبه دوم کشور در سرانه فضای مسجد و اماکن مذهبی همچون حسینیه‌ها و تکایا، رتبه برتر کشور در تعداد موقوفات و همچنین رتبه نخست کشوری در جلب سرمایه‌گذاری خیرین را در اختیار دارد.»
انتخابات شوراها؛ چالشی که شهرها را بی‌قرار کرده است
رئیس شورای اسلامی شهر یزد در بخش اصلی و انتقادی سخنان خود، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های امروز مدیریت شهری کشور را بلاتکلیفی زمان برگزاری انتخابات شوراها دانست و گفت: «یکی از چالش‌هایی که به‌ویژه در این مقطع، همه شهرداری‌های کشور را درگیر کرده، بحث انتخابات شوراهاست. کمیسیون شوراهای مجلس در مصاحبه‌ها تاریخی را برای انتخابات شوراها اعلام می‌کند و وزارت کشور نیز گفت‌وگو و نظر دیگری را مطرح می‌سازد؛ این بلاتکلیفی باعث شده که واقعاً در مدیریت شهر تزلزل ایجاد شود.»
وی با هشدار درباره پیامدهای این وضعیت افزود: «شهرداران و شوراهای ما در این شرایط نمی‌توانند پایداری مدیریتی داشته باشند و نمی‌توانند کار اصلی و جدی را در شهرها رقم بزنند.» سیفی با صراحت مطالبه خود را از مسئولان کشوری این‌گونه بیان کرد: «از همه مسئولان درخواست دارم هرچه سریع‌تر زمان مشخصی را تعیین کنند و همان زمان نیز انتخابات برگزار شود تا خیال همه آسوده شود و این چالش پایدار در مدیریت شهری ادامه پیدا نکند.»
درخواست از شهردار تهران برای تسری الگوی مهار تورم به یزد
رئیس شورای اسلامی شهر یزد در ادامه با اشاره به پیشنهاد علیرضا زاکانی، شهردار تهران و رئیس مجمع شهرداران کلان‌شهرها، درباره الگوی مهار تورم و عرضه کالاهای اساسی گفت: «پیشنهادی که در خصوص تورم صفر درصد برای برخی کالاها در تهران مطرح شد، بسیار ارزشمند است و ما هم درخواست داریم که در این زمینه به ما کمک شود.»
وی با تشریح اقدامات انجام‌شده در یزد تصریح کرد: «خوشبختانه با پیگیری شهردار محترم یزد، فروشگاه‌هایی تحت عنوان همشهری در شهر یزد ایجاد شده که با آن می‌توانیم توزیع کالا، به‌ویژه اقلام اصلی و اساسی مردم را در شهر مدیریت کنیم. نزدیک به یک سال است که این فروشگاه‌ها در یزد راه‌اندازی شده، اما در تأمین برخی اقلام و تثبیت قیمت‌ها با چالش روبرو هستیم.» وی در پایان این بخش تأکید کرد: «اگر شهرداری تهران در تأمین مواد اولیه به ما کمک کند، شاید بتوانیم همان پیشنهاد تورم صفر را در این بخش نیز اجرایی کنیم.»
کارنامه شورای ششم یزد؛ از شورای کم‌تنش تا گشایش گره ۲۴ ساله شهری
سیفی سپس با ارائه گزارشی از عملکرد دوره ششم شورای اسلامی شهر یزد اظهار داشت: «شورای شهر یزد در پنج سال گذشته، شورایی کم‌چالش، کم‌تنش و همراه بوده و با هماهنگی و تعامل خوب میان اعضا، به خوبی وظیفه خود را انجام داده است.» وی افزود: «در انتخاب شهردار نیز چند روز زودتر از موعد قانونی، شهردار یزد را انتخاب و به استانداری معرفی کردیم و یک هفته پس از وزارت کشور، یزد جزو نخستین شهرهایی بود که حکم شهردارش از سوی وزارت کشور صادر شد. با قوت و قدرت، وظایف خود را انجام می‌دهند و لازم می‌دانم در حضور شما عزیزان از خدمات و فعالیت‌های برادر عزیزم، آقای مهندس محی‌الدینی، تشکر کنم.»
رئیس شورای اسلامی شهر یزد با اشاره به تعیین تکلیف پروژه‌های نیمه‌تمام گفت: «ما در ابتدای شورای ششم برنامه‌ای با شهردار تنظیم کردیم تا پروژه‌های برزمین‌مانده و نیمه‌تمام به سرانجام برسند. خوشبختانه این افتخار شامل شورای ششم شد که بخش عمده‌ای از بیش از ۵۰ پروژه‌ای که به‌عنوان پروژه نیمه‌تمام در شهر وجود داشت، امروز به اتمام رسیده باشد.»
وی با ذکر نمونه‌ای شاخص افزود: «بخشی از رینگ شهری که از کنار دانشگاه عبور می‌کرد، ۲۴ سال متوقف مانده بود و با همکاری جمعی مسئولان استان و شهرداری آزاد شد؛ پروژه‌های دیگری نیز که بیش از ۲۰ سال عمر داشتند، امروز به انجام رسیده‌اند.»
نهضت آسفالت و مهار سیلاب؛ دو اقدام بزرگ در یزد
سیفی در تشریح اقدامات عمرانی شهر یزد اظهار داشت: «یکی از کارهای خوب این دوره، آسفالت معابر بود؛ سالی یک میلیون مترمربع آسفالت‌ریزی در سطح شهر هدف‌گذاری شده و تنها از ابتدای امسال تاکنون بیش از ۴۳۰ هزار مترمربع آسفالت اجرا شده است.»
وی درباره مدیریت آب‌های سطحی و سیلاب‌های اخیر گفت: «شهر یزد در سال‌های گذشته با دو سیلاب کم‌سابقه روبرو شد. با همکاری استانداری و مجموعه شهرداری، چهار سد و سیل‌بند در اطراف شهر احداث شد تا ورود آب به سطح شهر کنترل شود و کیلومترها لوله‌گذاری زیرسطحی برای انتقال و دفع آب‌های سطحی انجام گرفت که کارهای بسیار خوبی در این زمینه بود.»
دعوت پایانی؛ بافت جهانی یزد میزبان تجربیات مدیریت شهری کشور
رئیس شورای اسلامی شهر یزد در پایان سخنان خود ضمن قدردانی مجدد از حضور میهمانان، بر ضرورت استفاده از ظرفیت بافت تاریخی یزد تأکید کرد و اظهار داشت: «در بافت تاریخی شهر یزد اقدامات خوبی انجام شده است؛ استدعا دارم شهرداران محترم برنامه‌ریزی کنند که حتماً از بافت تاریخی و ثبت‌شده جهانی یزد بازدید داشته باشند تا با همکاری و انتقال تجربیات میان شهرهای مختلف کشور، ان‌شاءالله با هم موفق باشیم.» وی سخنان خود را با صلوات بر محمد و آل محمد به پایان برد.
واکاوی و تحلیل :
الف) تحلیل محتوایی؛ سه لایه پیام در یک سخنرانی
سخنرانی عزیزالله سیفی در یکصد و بیست و هشتمین نشست مجمع شهرداران کلان‌شهرهای ایران را می‌توان سه‌لایه‌ای خواند؛ لایه‌ای هویتی، لایه‌ای صنفی–سیاستی و لایه‌ای کارنامه‌ای.
نخست؛ لایه هویتی. سیفی نخست نیمی از زمان خود را به معرفی یزد اختصاص می‌دهد؛ از «دارالعباده» و «حسینیه ایران» تا ثبت جهانی یونسکو و جایگاه آیت‌الله حائری و آیت‌الله طباطبایی. این انتخاب، تصادفی نیست. رئیس شورای شهر یزد در جمع شهرداران کلان‌شهرها، در واقع ابتدا سرمایه نمادین شهر خود را به رسمیت می‌خواند و سپس از موضع همان سرمایه، مطالبه خود را پیش می‌برد. این یک تکنیک مذاکره شهری است: مشروعیت‌سازی پیش از مطالبه.
دوم؛ لایه صنفی–سیاستی که مهم‌ترین بخش سخنرانی است. سیفی به روشنی و صریح، بلاتکلیفی زمان انتخابات شوراها را به عنوان ریشه ناپایداری مدیریت شهری معرفی می‌کند: «کمیسیون شوراهای مجلس تاریخی اعلام می‌کند و وزارت کشور نظر دیگری دارد.» این جمله یک گزاره خبری داغ است؛ زیرا اولین بار نیست که از تریبون مجمع شهرداران کلان‌شهرها، اختلاف دو نهاد حاکمیتی بر سر زمان انتخابات شوراها علنی می‌شود، اما بیان آن از زبان یک رئیس شورا و نه یک شهردار، وزن متفاوتی دارد: شهردار مدیر اجرایی است و رئیس شورا نماینده منتخب مردم؛ سخن او در اصل بازتاب حساسیت نهاد انتخابی محلی است.
از منظر مدیریت شهری، مسئله فراتر از تاریخ برگزاری است. شورای شهر یک نهاد چهارساله است؛ اگر تعیین زمان برگزاری تا ماه‌های پایانی دوره معطل بماند، نتیجه طبیعی آن «فرسایش تصمیم» است؛ به تعبیری، پروژه‌های زیربنایی که افق اجرای آن‌ها از عمر دوره بیشتر است، قربانی عدم‌قطعیت می‌شوند. سیفی با تعبیر «نمی‌توانند کار اصلی و جدی را در شهرها رقم بزنند» دقیقاً به همین نقطه اشاره دارد.
سوم؛ لایه دیپلماسی شهری و معیشت. پیشنهاد همکاری با شهردار تهران بر سر الگوی «تورم صفر درصد» نشان‌دهنده یک چرخش در ادبیات مدیریت شهری کشور است؛ از شهرداری به عنوان متولی خدمات عمرانی به شهرداری به عنوان بازیگر زنجیره تأمین معیشت. تأکید سیفی بر فروشگاه‌های همشهری یزد که «حدود یک سال است راه‌اندازی شده‌اند» و نیز اعتراف به گلوگاه‌های تأمین اقلام، تصویری واقع‌گرا ارائه می‌دهد: راه‌اندازی شبکه توزیع کالاهای اساسی توسط شهرداری‌ها آسان نیست و بدون اتصال به زنجیره تأمین ملی و تأمین‌کنندگان عمده، به قیمت‌گذاری رقابتی نمی‌رسد. در واقع سیفی با این درخواست، به دنبال اتصال یک زیرساخت شهری به یک شبکه تأمین کشوری است.
ب) تحلیل گفتمانی؛ چهار نشانه مهم
- حمایت از شهردار، نه قید سکوت: بخش پایانی سخنرانی، کارنامه مشترک شورا و شهرداری است و در آن سیفی چندین بار از محی‌الدینی قدردانی می‌کند. این نکته در فضای سیاسی شهری یزد اهمیت دارد؛ اشاره به اینکه «شهردار حتی پیش از موعد قانونی انتخاب و حکمش صادر شد» نشان‌دهنده همگرایی کامل دو نهاد است.
- عدد و رقم؛ زبان اقناع فنی: او از ۲۴ سال توقف رینگ شهری، بیش از ۵۰ پروژه نیمه‌تمام، یک میلیون مترمربع آسفالت سالانه، ۴۳۰ هزار مترمربع آسفالت امسال و چهار سیل‌بند سخن می‌گوید. این «اعداد اعتمادساز» در مجمعی از شهرداران، کارکرد مقایسه‌ای و رقابتی دارند.
- مسئله اقلیم به جای مسئله عمران صرف: تأکید مکرر بر اقلیم سخت، بحران آب و سیلاب‌های کم‌سابقه، یزد را نه فقط شهری تاریخی بلکه شهری روبرو با چالش راهبردی اقلیمی معرفی می‌کند. این یک تغییر قاب (فریم‌بندی) هوشمندانه است که مخاطب ملی را نه با یک ادعا، بلکه با یک خطر مشترک روبه‌رو می‌کند.
- سرمایه‌گذاری روی «تجربه‌محوری»: دعوت پایانی از شهرداران برای بازدید از بافت جهانی یزد، در واقع تبدیل یزد به یک «آزمایشگاه مدیریت شهری» است؛ یعنی جایگاه آینده شهر در شبکه شهری کشور، از موضع میزبانی و نمایش، مدیریت می‌شود.
ج) تحلیل خبری–رسانه‌ای؛ چرا این خبر «جذاب» است؟
- تضاد خبری (Conflict) در سطح نهادی: اختلاف نظر میان کمیسیون شوراهای مجلس و وزارت کشور، عنصر کشش خبری اصلی است؛ خبر خبری آن‌جایی زاده می‌شود که دو نهاد رسمی متفاوت سخن بگویند.
- بردار انتقال‌پذیری (Nationwide relevance): این مطالبه فقط مربوط به یزد نیست؛ بلاتکلیفی انتخابات، مسئله مشترک همه شوراهای شهر کشور است؛ پس خبر، قابلیت بازنشر در رسانه‌های سراسری را دارد.
- معیشت محور بودن: اتصال موضوع به قیمت کالاهای اساسی و تورم، این خبر را از حاشیه شهر به سفره مردم می‌آورد و همین نکته، آن را در نتایج جست‌وجوی عمومی برجسته می‌کند.
- عنصر نماد و افتخار: آمارهای کنکور، نخبگان و ثبت جهانی برای مخاطب عام و مخاطب مقیم یزد، جاذبه هویتی ایجاد می‌کند و نرخ کلیک و تعامل را بالا می‌برد.
- ریسک تحلیلی که باید مخاطب بشناسد: بخشی از آمارهای اعلام‌شده (نظیر رتبه‌های اول و دوم کشوری) به صورت شفاهی و از زبان سخنران بیان شده است و در متن رسانه‌ای بهتر است با تعبیر «به گفته رئیس شورای اسلامی شهر یزد» همراه باشد تا اعتبار خبر حفظ شود.
۴) جمع‌بندی
عزیزالله سیفی، رئیس شورای اسلامی شهر یزد، در یکصد و بیست و هشتمین نشست مجمع شهرداران کلان‌شهرهای ایران که به میزبانی شهر میراث جهانی یزد و با حضور شهرداران ۲۰ کلان‌شهر کشور برگزار شد، سه پیام اصلی را روی یک تریبون ملی گذاشت:
نخست، مطالبه شفافیت و قطعیت در زمان برگزاری انتخابات شوراها؛ با این استدلال که نوسان نظرها میان مجلس و وزارت کشور، ثبات مدیریت شهری را هدف گرفته و اجازه برنامه‌ریزی بلندمدت را از شوراها و شهرداری‌ها دریغ می‌کند.
دوم، گسترش همکاری بین‌شهری در عرصه معیشت شهروندان؛ از طریق تسری الگوی مهار تورم و تأمین کالاهای اساسی و بهره‌گیری از زیرساخت فروشگاه‌های همشهری که در یزد راه‌اندازی شده، اما برای کارآمدی بیشتر نیازمند اتصال به زنجیره تأمین کشوری است.
سوم، روایت یک کارنامه شهری مبتنی بر اعداد؛ تکمیل عمده بیش از ۵۰ پروژه نیمه‌تمام، گشایش گره ۲۴ ساله رینگ شهری، آسفالت‌ریزی با آهنگ سالانه یک میلیون مترمربع و اجرای چهار سیل‌بند مهارکننده در اطراف شهر برای مقابله با سیلاب‌های کم‌سابقه.
این سخنرانی در بستری از معرفی هویت یزد به عنوان نخستین شهر خشت خام جهان، دومین شهر تاریخی زنده دنیا، زادگاه بنیان‌گذار حوزه علمیه قم، شهر صاحب‌نظران فقهی، صدرنشین ۳۰ ساله کنکور و دارنده رتبه نخست نسبت نخبگان به جمعیت کشور و همچنین نخستین شهر ایران ثبت‌شده در میراث جهانی ارائه شد. آنچه این سخنرانی را از یک گزارش عملکرد شهری فراتر می‌برد، تبدیل شدن آن به یک بیانیه صنفی درباره «ثبات مدیریت محلی» و یک دعوت دیپلماتیک شهری برای شبکه‌سازی تجربیات میان کلان‌شهرهای کشور است؛ دو موضوعی که هر دو در آینده مدیریت شهری ایران تعیین‌کننده‌اند.
