به گزارش آوای اقتصاد
به نقل از ایسنا، کمبود پد هلیکوپتر در برخی مناطق و محدودیتهای جوی و عملکردی، از چالشهای اصلی این حوزه است، اما مسئولان اورژانس هوایی با ساخت پدهای جدید در مناطق حادثهخیز، شهرکهای پرجمعیت و روستاهای برفگیر، در تلاش هستند تا خدمات خود را به همه مردم ایران برسانند. همچنین هزینه هر پرواز بالگرد حداقل دو میلیارد تومان است که دولت این هزینه را برای سلامت مردم پرداخت میکند.
به مناسبت روز اورژانس رئیس اداره اورژانس هوایی استان تهران از امدادرسانی های هوایی و تلاش نیروهای هوایی اورژانس میگوید.
محمد قادری در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به اینکه حوزه اورژانس هوایی به دلیل کاری که در هوا انجام میشود با اورژانسهای زمینی تفاوت دارد، اظهار میکند: در حال حاضر دو بالگرد در استان تهران داریم که یکی در همین ساختمان و دیگری در شهر پردیس مستقر است و ۳ پایگاه بال ثابت یا همان هواپیمای اورژانس نیز در فرودگاه مهرآباد مستقر است که مأموریتهای سایر استانها را انجام میدهد.
او میافزاید: یکی از مهمترین مأموریتهای ما انتقال اعضای پیوندی به ویژه قلب است، چون زمان در این مأموریت بسیار حیاتی است و باید از هواپیمای با سرعت بالا استفاده کنیم تا عضو را از شهری به تهران بیاوریم و به بیمار نیازمند تحویل دهیم.
رئیس اداره اورژانس هوایی استان تهران ادامه میدهد: مأموریتهای ما طبق ابلاغ وزارت بهداشت شامل ۱۹ مورد مشخص است. برای مثال فردی که دچار قطع عضو شده، نیاز به انتقال سریع به بیمارستان تخصصی دارد تا امکان پیوند عضو فراهم شود، در غیر این صورت ممکن است برای همیشه معلول شود. یا در تصادفات پرتلفات مانند واژگونی اتوبوس با ۴۰ تا ۵۰ مصدوم، اگر بخواهیم با آمبولانس عمل کنیم به ۴۰ آمبولانس نیاز داریم که بسیار دشوار است، اما با بالگرد میتوان در چند پرواز کوتاه، تعداد زیادی مصدوم را به بیمارستان منتقل کرد.
انتقال قلب در شش دقیقه با بالگرد
او با اشاره به مأموریتهای ویژه اورژانس هوایی میگوید: یکی از مهمترین مأموریتهای ویژه ما انتقال قلب است. فرض کنید قلبی با هواپیما به فرودگاه مهرآباد میرسد و باید به بیمارستان رجایی منتقل شود. با آمبولانس این مسیر حداقل ۵۰ دقیقه طول میکشد، اما ما با بالگرد این زمان را به شش دقیقه کاهش میدهیم. همچنین انتقال خون به بیمارستانهایی که دچار کمبود هستند و امداد در جادههایی که به دلیل ترافیک یا یکطرفه شدن مسدود شدهاند، از دیگر مأموریتهای ویژه ماست.
مأموریتهای اورژانس هوایی در کوهستانها و مناطق صعبالعبور
قادری میافزاید: در حوزه مأموریتهای کوهستانی و صعبالعبور نیز تنها راه انتقال سریع بالگرد است. اگر بخواهیم بیماری را از ارتفاعات با برانکارد پایین بیاوریم، هفت تا هشت ساعت طول میکشد، اما بالگرد در نیم ساعت بیمار را به بیمارستان میرساند.
رئیس اداره اورژانس هوایی استان تهران ادامه میدهد: در حوزه سکتههای قلبی نیز دستگاه تلهمدیسین در آمبولانسها مستقر است و نوار قلب بیمار به مرکز دیسپچینگ ارسال میشود و پزشک متخصص قلب آن را بررسی میکند. اگر بیمار تا ۹۰ دقیقه به بیمارستان تخصصی برسد، از مرگ یا معلولیت نجات مییابد، در غیر این صورت ممکن است دچار فلج یا حتی مرگ شود. ما با بالگرد در حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بیمار را به بیمارستان قلب منتقل میکنیم.
خدمت به مادران باردار پرخطر
او با تأکید بر اهمیت خدمت به مادران باردار میگوید: خدمت به مادران باردار پرخطر یکی از شاخصهای حوزه سلامت در سازمان بهداشت جهانی است. همین چند روز پیش مأموریتی داشتیم برای انتقال یک مادر پرخطر از ورامین به بیمارستان امام حسین(ع) که دچار تشنجهای مکرر شده بود. با بالگرد این مادر را سریعتر به بیمارستان سطح بالاتر رساندیم و زمان را ذخیره کردیم.
قادری میافزاید: بر اساس ۱۹ آیتم ابلاغی، بیشترین آمار انتقال اورژانس هوایی مربوط به تصادفات شامل قطع عضو، شکستگیهای متعدد و تعداد زیاد مصدومان و همچنین سکتههای قلبی و مغزی است، چون زمان برای این بیماران بسیار مهم است و ما با دور زدن زمان به نتیجه مطلوب میرسیم.
آمار ۶۵ تا ۷۰ درصدی انتقال مصدومان تصادفی به اتاق عمل
رئیس اداره اورژانس هوایی استان تهران ادامه میدهد: آماری که سالهای گذشته تکرار شده نشان میدهد ۶۵ تا ۷۰ درصد مصدومان تصادفی که توسط اورژانس هوایی به بیمارستانها منتقل میشوند، حتماً نیاز به اتاق عمل دارند. این بیماران خاص نیاز بیشتری به این مأموریتها دارند.
نبود پد هلیکوپتر یکی از مهمترین مشکلات اورژانس هوایی
او درباره چالش نبود پد هلیکوپتر میگوید: یکی از مهمترین مشکلات اورژانس هوایی، نبود پد هلیکوپتر است. بالگرد همه جا پرواز میکند اما همه جا نمیتواند بنشیند، چون به حداقل فضایی نیاز دارد که وزن سه تا پنج تن را تحمل کند. ما نمیخواهیم با نشستن در جای نامناسب، جان عابران و تماشاچیان را به خطر بیندازیم. مهمترین کار، ساخت پد است که خوشبختانه با کمک نهادهای مختلف و مشاوره با سازمانهای هواپیمایی، در جای جای کشور پد ایجاد کردهایم.
در شهر تهران ۶۵ پد و در کل استان تهران ۱۲۰ تا ۱۲۵ پد داریم
قادری میافزاید: در شهر تهران ۶۵ پد و در کل استان تهران ۱۲۰ تا ۱۲۵ پد داریم که البته برخی از آنها دچار موانعی میشوند و قابل استفاده نیستند. سال گذشته پنج تا شش پد اضافه شد و به ۱۲۶ پد رسیدیم. در این پدها در صورت نیاز فرود میآییم و بیمار را جابجا میکنیم.
رئیس اداره اورژانس هوایی استان تهران ادامه میدهد: در انتخاب مکان پدها، ابتدا جاهای حادثهخیز را در نظر گرفتیم، سپس نزدیک محلهای سکونت پرجمعیت مانند شهرکهای اقماری تهران. همچنین نزدیک بیمارستانهایی که پد ندارند، پد زدیم تا بیمار با آمبولانس به آنجا منتقل شود و سپس با بالگرد به بیمارستان اصلی برسد. در انتهای اتوبان بابایی به دلیل سرعت زیاد خودروها و کم بودن مناطق مسکونی، سه پد زدیم. همچنین در اتوبان قم نزدیک عوارضیها نیز پد ایجاد کردیم.
هر منطقه شهرداری ۵ پد بالگرد نیاز دارد
او با اشاره به پدهای روستایی و عشایری میگوید: در روستاهای سمت فیروزکوه و دماوند که با بارش برف جاده بسته میشود و امکاناتی ندارند، پد زدیم. همچنین در مناطق عشایر نشین مانند دشت لار که حدود شش ماه از سال عشایر در آن زندگی میکنند و نه برق دارند نه آب و نه گاز، با بخشداریها هماهنگ کردیم که در صورت وقوع حادثه با شمارهای تماس بگیرند و ما بیمار را از سطح صافی که پیدا کردیم منتقل کنیم. سال گذشته با مسئولان عشایر دیدار کردیم و هماهنگیهای لازم انجام شد.
قادری میافزاید: چشمانداز ما در شهر تهران این است که هر منطقه شهرداری حداقل پنج پد داشته باشد. با توجه به ۲۲ منطقه شهرداری، حدود ۱۱۰ پد در داخل شهر و بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ پد در کل استان تهران نیاز داریم. در حال حاضر دو پد در شهر پرند در حال ساخت است و یک پد نیز امسال در ۳۱ فروردین ماه در آب سرد دماوند افتتاح شد. همچنین برای لواسان نیز برنامهریزی شده است.
تنها ۱۰ بیمارستان تهران پد هلیکوپتر دارند
رئیس اداره اورژانس هوایی استان تهران ادامه میدهد: از حدود ۲۰۰ بیمارستان تهران، همه مقصد ما نیستند چون بسیاری از آنها تخصص خاصی ندارند. ما با ۲۰ تا ۳۰ بیمارستان در ارتباط هستیم و در کل تهران ۱۰ بیمارستان پد دارند. در شهر بزرگی مثل تهران، مخصوصاً در حوزه شمالی، پیدا کردن زمینی با حداقل ۱۵۰۰ متر فضا که بالگرد بتواند بنشیند و موانع اطراف آن نباشد، بسیار دشوار است. اما تا جایی که توانستهایم این کار را انجام دادهایم و به همه بیمارستانهایی که نیاز دارند سرویس میدهیم، هرچند گاهی با فاصله زمانی بیشتر.
هزینه هر پرواز بالگرد حداقل دو میلیارد تومان
او با اشاره به رایگان بودن خدمات اورژانس میگوید: کل خدمات اورژانس از آمبولانس و موتورآمبولانس گرفته تا اتوبوس آمبولانس، اورژانس هوایی، دریایی و ریلی رایگان است. این هزینه توسط دولت برای مردم پرداخت میشود. هزینه هر پرواز بالگرد حداقل دو میلیارد تومان است و شاید برای هواپیما به هفت تا هشت میلیارد تومان هم برسد، اما این هزینه فدای سلامت ملت ایران. هزینه بالگرد به ساعتی که روشن است و پرواز میکند بستگی دارد. ما شبها پرواز نداریم چون پرواز بالگرد وابسته به دید است و اگر دید کافی نباشد، مجوز پرواز صادر نمیشود.
در کل کشور ۵۳ بالگرد در اختیار اورژانس قرار داده شده
قادری میافزاید: با توجه به اینکه اورژانس و وزارت بهداشت صنعت هوایی ندارند، این خدمت به صورت خرید خدمت از شرکتهایی که هلیکوپتر دارند، اعم از نیروهای نظامی مثل ارتش، سپاه و نیروی انتظامی یا شرکتهای خصوصی، خریداری شده است. در کل کشور ۵۳ بالگرد در اختیار اورژانس قرار داده شده که به مردم خدمترسانی میکنند.
رئیس اداره اورژانس هوایی استان تهران ادامه میدهد: خوشبختانه به دلیل سابقه حضور هلیکوپتر در ایران از سال ۱۳۴۸، مهندسان ایرانی در این مدت بیش از ۵۰ سال توانستهاند بسیاری از کارهای تعمیراتی را انجام دهند، اما برخی قطعات باید از شرکت سازنده تأمین شود که تحریم در این حوزه تأثیرگذار است. با این حال تمام ۵۲ بالگرد فعال هستند و قرارداد خدمات پروازی بسته شده است.
او درباره مقایسه با سایر کشورها میگوید: در مقایسه با کشورهای اروپایی و آمریکا، تعداد بالگردهای اورژانس ما کمتر است، اما در منطقه خاورمیانه وضعیت معقولی داریم. ترکیه زودتر از ما وارد این حوزه شد و با ۱۷ تا ۱۸ هاب، کل کشور را پوشش داد. ما دیرتر وارد شدیم اما با ذهنیت مسئولان و قرارداد با شرکتها، سرمایه عظیمی جمع شد و اکنون ۵۵ بالگرد در کشور داریم.
به گفته وی، در تهران اولین شهری هستیم که دو بالگرد در یک شهر مستقر است. در همه استانها حداقل یک بالگرد داریم و در استانهای پهناوری مثل فارس و خراسان یک یا دو بالگرد مستقر است.
درخواستهای مردمی و پروتکلهای اعزام بالگرد
قادری با اشاره به درخواستهای مردمی میگوید: مردم معمولاً با ۱۱۵ تماس میگیرند و درخواست بالگرد میکنند. اپراتورهای ما آموزشدیده هستند و بر اساس پروتکلها بررسی میکنند که آیا بیمار اندیکاسیون هوایی دارد یا نه. اگر پد در آن منطقه وجود داشته باشد و شرایط پرواز فراهم باشد، درخواست پذیرفته میشود، در غیر این صورت با آمبولانس یا موتورآمبولانس اعزام میشوند. اطلاعات مردم در این حوزه پایینتر است و گاهی درخواستهای غیرضروری مطرح میشود.
او میافزاید: ما قانونی داریم که روی آن پابرجا هستیم و آن رایگان بودن خدمت برای همه بیماران است. اگر یک بار به کسی امتیاز ویژه بدهیم، باید برای دیگران هم بدهیم و این زنجیره ادامه مییابد. ما روی این اصل ایستادهایم که خدمت به بیمار معیار اصلی است. البته اگر فردی به واسطه بیماریاش نیاز به انتقال هوایی داشته باشد، این کار انجام میشود. محور برای ما بیماری بیمار است.
رئیس اداره اورژانس هوایی استان تهران ادامه میدهد: در اورژانس تهران آمار نشان میدهد که ۵۷ و نیم دقیقه از ۶۰ دقیقه، تلفنها مشغول تماس با مصدومان است و تنها دو دقیقه و نیم خط خالی است. کارشناسان آموزشدیده پشت تلفن با بررسی تماسهای متعدد، صحت حادثه را میسنجند و سپس تصمیم میگیرند که بالگرد اعزام شود یا آمبولانس.
او درباره انتقال بین بیمارستانی میگوید: گاهی پزشک بیمارستان در شهرستانی مثل فیروزکوه یا ورامین از بیمارستان سطح بالاتر در تهران پذیرش میگیرد و میخواهد بیمار را جابجا کند. با توجه به ترافیک جادههای شمالی، اگر بخواهد با آمبولانس انتقال دهد شش تا هفت ساعت طول میکشد، اما با بالگرد در ۳۵ دقیقه این کار انجام میشود. در این موارد پزشک یا سوپروایزر با دیسپچ ما تماس میگیرد و پس از بررسی شرح حال و تأیید اندیکاسیون هوایی، بالگرد اعزام میشود.
قادری میافزاید: یکی از خاطرات من مربوط به تصادف دو اتوبوس در گرمدره نزدیک تهران است. ساعت شش صبح دو اتوبوس به هم خورده بودند و هر دو بالگرد ما اعزام شدند و هر کدام دو سورتی پرواز انجام دادند. در یک جلسه، ۱۵ نفر از مصدومان توسط یک هلیکوپتر در دو پرواز جابجا شدند. در تصادفات پرتلفات، آمبولانسها اول اعزام میشوند و در کنار آن بالگرد نیز برای کاهش حجم حادثه و تسریع تخلیه مصدومان فرستاده میشود.
تجهیزات بالگرد و شرایط اعزام
رئیس اداره اورژانس هوایی استان تهران درباره تجهیزات داخل بالگردها نیز میگوید: داخل بالگرد مانند یک اتاق عمل یا بخش آیسییو است و دستگاههای تنفس مصنوعی، الکتروشوک، مانیتورینگ قلب، اکسیژن و ساکشن و غیره در آن مستقر است. اکسیژن مورد استفاده در بالگرد با کپسولهای معمولی متفاوت است چون خطر انفجار و کاهش اکسیژن هوا وجود دارد. همچنین تمام تجهیزات مورد نیاز یک بیمار با مراقبت ویژه در بالگرد موجود است.
او میافزاید: برای هر پرواز اورژانسی، دو خلبان و دو کارشناس اورژانس هوایی حضور دارند. خلبانان وظیفه خلبانی و ناوبری را بر عهده دارند و کارشناسان ما مسئول انتقال بیمار و ارائه خدمات درمانی از لحظه تحویل تا رسیدن به بیمارستان هستند. بسیاری از بیماران اگر فقط انتقال داده شوند و خدمت درمانی دریافت نکنند، ممکن است جان خود را از دست بدهند. کارشناسان ما آموزشدیده هستند و کارهای تخصصی مانند ایجاد راه هوایی برای بیمار بیهوش را در فضای کوچک بالگرد انجام میدهند که کار هر کسی نیست.
نحوه انتخاب کارشناسان اورژانس هوایی چیست؟
قادری ادامه میدهد: برای انتخاب کارشناسان اورژانس هوایی، ابتدا فراخوان میدهیم و از افراد علاقهمند دعوت میکنیم. فرد باید حداقل پنج سال در اورژانس زمینی و آمبولانسها به صورت شبانهروزی کار کرده باشد. سپس در معاونت آموزشی سنجش میشود، در معاونت بازرسی سوابق کاریاش بررسی میشود و در معاونت فنی از لحاظ جسمانی و آمادگی بدنی ارزیابی میشود. همچنین حراست نیز بررسیهای امنیتی انجام میدهد. در نهایت اگر تعداد زیاد بود، گزینش بر اساس علاقه و آیتم های کسب شده انجام میشود.
او در خاتمه درباره محدودیتهای پرواز نیز میگوید: محدودیتهای بالگرد دو دسته است؛ محدودیتهای جوی مانند تاریکی، دید کم، باد زیاد، بارندگی و برف که پرواز را غیرممکن میکند و محدودیتهای عملکردی خود بالگرد که به دما و ارتفاع بستگی دارد. برای مثال ممکن است بالگرد در زمستان بتواند به نوک قله دماوند برود اما در تابستان نتواند. در نهایت برای هر پرواز، اندیکاسیونهای پزشکی باید وجود داشته باشد، گروه پروازی آماده باشد و از لحاظ امنیت هوا و فضای کشور و شرایط جوی تأییدیه لازم صادر شود.
