به گزارش آوای اقتصاد
حجت الاسلام محسن اسماعیلی رئیس عقیدتی سیاسی فرماندهی انتظامی استان یزد در نشست خبری هفته فراجا، با انتقاد صریح از کم‌کاری ۲۶ دستگاه فرهنگی در مقوله عفاف و حجاب، پرتاب بار این مسئولیت بر دوش پلیس را روندی فرساینده خواند و با نقد رویکردهای صرفاً سلبی گذشته، بر تقدم امر به معروف و ضرورت گفت‌وگوی اقناعی با نسل جوان تأکید کرد. وی همچنین با ارائه آمار دوره‌های قرآنی و طرح ولایت، تشریح برنامه‌های مراقبت روانی پرسنل در آماده‌باش‌ها، و ثبت کارنامه بدون شهید انتظامی در جغرافیای استان طی حوادث اخیر، سامانه ۱۹۷ و میزان رضایت عمومی را مهم‌ترین شاخص ارزیابی پلیس دانست.
از میدان امنیت تا آوردگاه باورها
پلیس مقتدر، آگاه و مردم‌دار در ساختار جمهوری اسلامی ایران، بیش از آنکه صرفاً ضابطی مجهز به تجهیزات انضباطی باشد، نیازمند پشتوانه اخلاقی، بنیه دینی و آرامش روحی است. نهاد عقیدتی سیاسی در نیروی انتظامی وظیفه صیانت از روحیه جهادی و بالندگی معنوی سبزپوشان حافظ امنیت و خانواده‌های شریف آنان را بر دوش دارد. هم‌زمان با فرارسیدن هفته فراجا، حجت‌الاسلام والمسلمین محسن اسماعیلی، رئیس عقیدتی سیاسی فرماندهی انتظامی استان یزد، در نشستی مطبوعاتی با اصحاب رسانه و فعالان خبری، گزارشی جامع از عملکرد، چالش‌های میدانی، وضعیت سلامت پرسنل و بازنگری‌های راهبردی ارائه داد.
رویکرد خانواده‌محور، بالندگی قرآنی و بصیرت‌افزایی جوانان
حجت‌الاسلام والمسلمین اسماعیلی با تبریک هفته فراجا و ارج نهادن به زحمات شبانه‌روزی اصحاب رسانه، هدف غایی عقیدتی سیاسی را تربیت پلیسی مجاهد، خداباور و مردم‌یار معرفی کرد و جامعه هدف این مجموعه را مشتمل بر سه رکن اصلی دانست: نیروهای پایور و کادر با خدمت ۳۰ ساله، کارکنان وظیفه در دوره دوساله سربازی، و در رأس همه، خانواده و فرزندان صبور پرسنل.
وی با اشاره به طرح‌های تابستانه اوقات فراغت تصریح کرد: به‌منظور مصونیت‌بخشی به نسل جدید در برابر آسیب‌های روزگار، طرح شبانه‌روزی دوماهه حفظ قرآن کریم ویژه دختران و پسران ۱۰ تا ۱۶ ساله کارکنان اجرا شد. پس از ثبت‌نام اولیه ۱۰۴ داوطلب، ۷۳ نوجوان به‌صورت پیوسته در این اردوی فشرده شرکت کردند و موفق به حفظ یک تا سه جزء قرآن کریم شدند. در پایان این دوره، تمام ۷۳ فرزند به همراه والدینشان در قالب کاروان زیارتی و تشویقی به مدت چهار روز به مشهد مقدس اعزام شدند و ارتباط هفتگی مربیان با حافظان جهت تثبیت محفوظات تداوم دارد.
وی همچنین به درخشش استعدادهای استانی اشاره کرد و گفت: در فراخوان اجلاسیه نهج‌البلاغه در رشته‌های سرود، نقاشی، شعر، مقاله و پویانمایی، خانواده‌های انتظامی استان یزد توانستند پنج رتبه برتر کشوری را به نام دارالعباده به ثبت برسانند. علاوه بر این، در قالب دوره‌های بصیرت‌افزایی «طرح ولایت»، ۲۵ نفر از دانشجویان خانواده‌های انتظامی در مشهد مقدس آموزش‌های یک‌ماهه معرفت‌شناسی، انسان‌شناسی، فلسفه حکومت اسلامی و پاسخ به شبهات فکری را فرا گرفتند.
کارنامه آماری؛ عبور از آمارگرایی به‌سوی برنامه‌محوری
رئیس عقیدتی سیاسی انتظامی یزد با اشاره به اینکه اعداد و ارقام نباید جانشین کیفیت اقدامات معنوی شوند، کارنامه عملکرد ثبت‌شده در یک سال گذشته را چنین برشمرد:
- تشکیل ۳۴۰ حلقه صمیمی «محبت و معرفت» و گفت‌وگوی چهره‌به‌چهره با حضور بیش از ۲۲۰۰ نفر از سربازان وظیفه جهت گره‌گشایی از شبهات و مشکلات شخصی.
- اجرای «طرح رشد» برای پایش، آموزش احکام و اقامه نماز ۱۰۵۶ نفر از کارکنان وظیفه.
- برگزاری ۱۰۴ جلسه «چهارشنبه‌های قرآنی» با همراهی ۱۳۴۵ نفر از پرسنل در ساعات آغازین روزهای چهارشنبه.
- برپایی ۲۳۳ جلسه آموزش چهره‌به‌چهره قرآن کریم برای ۱۳۸۰ نفر از مأموران.
- برگزاری ۷۴ نشست تخصصی حفظ و علوم قرآنی برای ۲۲۵ نفر و دوره دوساله حفظ در منزل برای همسران پرسنل با ۳۵ جلسه تثبیت.
- میزبانی از ۲۴ مادر شهید در همایش «مادرانه شهدا»، سرکشی از ۸۵ خانواده شهید و رنگ‌آمیزی تمثال شهدای نیروی انتظامی بر دیوارهای مقرهای پلیس در شهرستان‌ها.
پاسداشت یاد شهدا و کارنامه امنیت در استان یزد
حجت‌الاسلام اسماعیلی با برشمردن نام شهدای انتظامی منسوب به استان یزد طی دو سال گذشته اظهار داشت: شهید نیما کریمی در دادگستری زاهدان، شهید هادی زارع باغبیدی در محور تفتان و ایرانشهر، شهید صالح بن‌هن‌زایی از نیروهای یگان ویژه در تهران و شهید جواد زارعی در سال‌های گذشته، مایه‌های افتخار دیار دارالعباده هستند.
وی نکته بسیار حائز اهمیتی را بیان کرد و افزود: از هفته فراجای سال گذشته تاکنون، به لطف هوشمندی، طراحی عملیاتی و مدیریت بحران، هیچ شهید انتظامی در محدوده سرزمینی استان یزد نداشته‌ایم. در جریان ناآرامی‌ها و اغتشاشات، اگر درایت فرماندهی، پیش‌بینی‌های قبلی و استقرار مداوم حتی کادر عقیدتی سیاسی در کف میدان نبود، استان هزینه‌های گزافی می‌داد. در این وقایع پنج نفر از پرسنل ایثارگر انتظامی به درجه جانبازی نائل آمدند که چهار مورد در حوزه یزد و یک مورد در شهرستان میبد به وقوع پیوست.
برنامه‌های میدانی، اجتماعی و مردمی هفته انتظامی در دارالعباده
رئیس عقیدتی سیاسی پلیس یزد در تشریح تقویم اجرایی هفته فراجا به ارتباط پیوسته با توده‌های مردم اشاره نمود:
- حضور در سنگر نماز جمعه: سخنرانی پیش از خطبه‌های فرماندهان و روحانیون در مصلاهای سراسر استان، به‌ویژه در بخش مرکزی با حضور آیت‌الله مدرسی.
- نهضت تبیین در مدارس: اعزام کارشناسان و مربیان انتظامی به مدارس استان برای گفت‌وگوی صمیمانه با دانش‌آموزان و شبهه‌زدایی.
- برنامه‌های بقاع متبرکه: برگزاری محافل معنوی و ارتباط با مردم در آستان مقدس امامزاده سیدجعفر محمد و آستان امامزاده جعفر یزد.
- میزبانی در میدان تاریخی امیرچقماق: گردهمایی باشکوه پلیس و مردم در شب‌های چهارشنبه و پنج‌شنبه در حسینیه ایران و اجرای طرح‌های مشابه در شهرستان‌ها.
- تجدید میثاق با آرمان‌های شهدا: عطرافشانی و غبارروبی گلزار مطهر شهیدان در روز پنج‌شنبه.
- افق‌های پیش‌رو: برنامه‌ریزی برای اعتکاف قرآنی رجبیه نوجوانان حافظ قرآن و برپایی آیین جشن تکلیف برای ۳۱۳ نفر از فرزندان پرسنل با نگاهی فراگیر.
پاسخ به پرسش‌های صریح؛ سلامت روان و سنجش با سامانه ۱۹۷
در ادامه این نشست، رئیس عقیدتی سیاسی فرماندهی انتظامی یزد در پاسخ به پرسش‌های صریح و چالشی خبرنگاران درباره سختی معیشت و فرسودگی روانی مأموران گفت: در شرایط آماده‌باش طولانی که مأموران نیمی از ایام سال را در آماده‌باش به سر برده‌اند، تیم‌های مشاوره‌ای و مذهبی مستقر در خودروهای گشت و مقرهای عملیاتی، از صبح تا شب در خط مقدم کنار پرسنل بودند. این گفت‌وگوها سبب شد تا حتی یک فقره فرار از خدمت یا خودزنی در میان نیروها رخ ندهد.
وی درباره بومی‌گزینی یادآور شد که بدنه مأموران یزد عموماً بومی یا برخاسته از مناطق هم‌جوار با فرهنگ مشترک هستند و تعالیم فقهی و رفتاری مانع از تقابل با عرف دینی شهر می‌شود. وی همچنین در پاسخ به ملاک‌های سنجش کارآمدی، آمارگرایی صِرف را رد کرد و گفت: سامانه‌های نظارتی چهارگانه، سامانه ارتباط مردمی ۱۹۷ و روند کاهشی جرایم و تخلفات، میزان واقعی سنجش تعالی رفتاری پرسنل در مواجهه با مردم هستند.
بازخوانی انتقادی پرونده عفاف و حجاب؛ تنهایی پلیس و فرار ۲۶ دستگاه
پرتنش‌ترین و شفاف‌ترین فراز این نشست، آسیب‌شناسی مسئله عفاف و حجاب بود. رئیس عقیدتی سیاسی و کارشناسان همراه تصریح کردند: طبق مصوبات قانونی، ۲۸ دستگاه در ترویج حجاب وظیفه دارند که انتظامی و قوه قضائیه آخرین حلقه‌های این زنجیره اجرایی هستند. متأسفانه افکار عمومی عملکرد ۲۶ دستگاه متولی آموزش، تبلیغ و فرهنگ را نادیده می‌گیرد و تمام بار سنگین مطالبه‌گری را بر دوش پلیس در سر چهارراه‌ها می‌اندازد. مأمور میدانی وظیفه انضباطی دارد؛ مروج اصلی فرهنگ باید خانواده، دانشگاه، آموزش‌وپرورش، حوزه‌ها و منابر باشند.
کارشناسان دینی حاضر در جلسه با بیانی خودانتقادانه اظهار داشتند: در منطق قرآن کریم، «امر به معروف» بر «نهی از منکر» تقدم بنیادین دارد؛ اما سال‌ها تنها بر واژه «نکن» و روش‌های سلبی پافشاری شد، بدون آنکه تفریحات، جایگزین‌های سالم و پاسخ به نیازهای روحی جوانان فراهم شود. همین امر سبب ایجاد لجبازی در بخشی از نسل جوان گردید. برخوردهای تند دهه‌های گذشته حتی با موازین شرعی سازگار نبود. امروز نیز دشمن با سناریوسازی در پی تبدیل هر اتفاق به یک بحران اجتماعی است؛ بنابراین یگانه مسیر بازگشت به اعتدال، تمسک به رهنمود گهربار امام رضا علیه‌السلام است که اگر زیبایی‌های آموزه‌های دینی با زبان خرد و منطق بیان شود، دل‌های مردم خود مشتاقانه آن را پذیرا خواهند بود.
واکاوی، ارزیابی فنی و تحلیل راهبردی :
اول: مهندسی معکوس جنگ شناختی و ضرورت بازتعریف وظایف نهادهای موازی
سکوت یا کم‌کاری دستگاه‌های فرهنگی در مدیریت چالش‌های اجتماعی، موجب گردیده تا پلیس به‌عنوان پیشانی حاکمیت، جورِ غفلت نهادهای تبلیغی و پرورشی را بر دوش بکشد. سال‌ها تخصیص بودجه‌های فرهنگی به سازمان‌های متعدد بدون ارائه بازخورد عینی، شکافی میان نسل نو و ارزش‌ها ایجاد کرده که بار مهار آن در کف خیابان به مأموران انتظامی تحمیل می‌شود.
اظهارات بی‌پرده در نشست عقیدتی سیاسی فراجای یزد نشان داد که پلیس به‌درستی دریافته است برخورد فیزیکی و قهری نه تنها راه‌حل تهاجم شناختی نیست، بلکه بستر ایجاد دوقطبی‌های فرساینده را مهیا می‌سازد. انتقال سرریز نارسایی‌های فرهنگی به حوزه انتظامی، استهلاک شدید روانی و فرسایش نیروها را در پی دارد و فراجا باید هم‌زمان با تأمین امنیت، سپر بلای نقایص ۲۶ ارگان دیگر شود.
ازاین‌رو، مطالبه‌گری صریح و مستمر انتظامی از نهادهای تربیتی و آموزشی، گامی جسورانه برای بازتنظیم وظایف حاکمیتی است. تا زمانی که نظام آموزشی و دستگاه‌های تبلیغاتی از شیوه‌های سنتی دست نکشند و جذابیت‌های سبک زندگی را بازآفرینی نکنند، اتکای انحصاری به ابزار انتظامی، میدان بازی را به سود سناریوهای رسانه‌ای دشمن تغییر خواهد داد.
دوم: آسیب‌شناسی تقدم نهی بر امر و بازگشت به نظریه مدارا و جذب حداکثری
یکی از بدیع‌ترین نقاط عطف این نشست، اعتراف به ناکامی الگوهای صرفاً بازدارنده در حوزه امر به معروف بود. نادیده گرفتن اولویت عقلی و شرعی الگوسازی، معرفی خوبی‌ها و فراهم‌سازی بستر فراغت جوانان، شکاف نسلی را به دیواری از لجبازی اجتماعی مبدل ساخت. جوان امروزی پیش از آنکه با تابلوهای ایست روبه‌رو شود، نیازمند پاسخ به نیازهای هویتی و امکانات زیستی خویش است.
نگاهی به پیشینه رفتارهای سلبی در دهه‌های پیشین نشان می‌دهد که اقدامات شتاب‌زده، نه‌تنها فضیلت دینی ایجاد نکرده، بلکه زمینه دین‌گریزی را تشدید نموده است. اشاره صریح سخنرانان به غیراصولی بودن برخی برخوردهای گذشته، حاکی از یک بلوغ فکری و بازنگری خودانتقادانه در سطوح اندیشه‌ورز فراجاست؛ حرکتی که باید از شعار فراتر رفته و به سرفصل آموزشی تمامی پلیس‌های حاضر در صحنه بدل گردد.
احیای کلام امام رضا علیه‌السلام مبنی بر نمایاندن زیبایی‌های دین، نسخه درمان فضای فرهنگی کنونی است. جامعه جوان ایران، خردپذیر و فطرت‌جوست و هرگاه طعم رحمت و عقلانیت مذهبی را بچشد، نیازی به ابزارهای تحمیلی نخواهد بود؛ از این منظر، شیوه هدایتی پلیس باید اقناعی، برادرانه و مشفقانه بازتعریف شود.
سوم: روان‌شناسی پایداری شغلی مأموران در سایه بحران‌های اقتصادی و فرسایش میدانی
مأمور پلیس در جهان معاصر با ترکیبی خردکننده از خطرات جانی، کشمکش‌های روانی، انتظارات اجتماعی و مضیقه‌های معیشتی دست‌وپنجه نرم می‌کند. هنگامی که یک نیروی انتظامی با حقوق ثابت در میانه تلاطم تورم، ساعت‌ها آماده‌باش نامشخص را در کوچه و خیابان سپری می‌کند، آستانه تحمل روانی او دستخوش فرسودگی عمیق می‌شود.
حضور ساختاریافته مبلغان و مشاوران در کنار مأموران درون خودروهای گشت و مقرهای فرعی، نوآوری هوشمندانه‌ای برای تخلیه هیجانات منفی و مهار فشارهای عصبی بود. مهار کامل آمارهای نگران‌کننده مانند خودزنی یا ترک خدمت در ایام بحران‌های اخیر در یزد، اثبات می‌کند که توجه به سلامت روان و شنیدن دردودل‌های درونی پرسنل، مهم‌ترین پیش‌نیاز حفظ انسجام یک سازمان نظامی است.
با این وجود، نباید مشاوره‌های گفتاری را جایگزین حمایت‌های مادی و ارتقای سطح رفاه کارکنان کرد. انگیزه، تعهد و سعه‌صدر مأمور کف میدان زمانی پایدار می‌ماند که خانواده او در آرامش اقتصادی به‌سر ببرند؛ تقویت معیشت کادر فراجا، مستقیم‌ترین سرمایه‌گذاری برای ارتقای امنیت روانی شهروندان در سراسر کشور است.
چهارم: صیانت از بافت زیست‌بوم مذهبی یزد و الگوی بومی‌گزینی نیروها
استان یزد به‌عنوان قطب تدین، قناعت، پیشینه غنی تاریخی و بافت سنتی منحصربه‌فرد، حساسیت‌های فرهنگی ارزنده‌ای دارد. کوچک‌ترین ناهماهنگی رفتاری مأمور انتظامی با هنجارهای محلی می‌تواند اعتماد تاریخی مردم به نهادهای امنیتی را مخدوش سازد؛ از این رو تأکید بر بومی‌بودن کادر انتظامی، تصمیمی کاملاً راهبردی به شمار می‌رود.
درک ظرافت‌های رفتاری مردم دارالعباده، تسلط بر گویش‌ها، شناخت خاندان‌ها و سازگاری با منش مذهبی مردم کویر، از بروز تنش‌های ناشی از سوءتفاهم‌های فرهنگی جلوگیری می‌کند. نیروهای انتظامی یزد با اتکا به ریشه‌های مشترک اجتماعی، توانسته‌اند بحران‌های امنیتی را با کمترین میزان اصطکاک و با بهره‌گیری از کدخدامنشی و مدارا مدیریت نمایند.
تداوم این روند مستلزم آموزش‌های مستمر بوم‌شناسی برای اندک نیروهای غیربومی است. ورود نیرو به شهری مانند یزد باید مشروط به گذراندن دوره‌های آشنایی با سنت‌های دینی، حساسیت‌های بومی و نمادهای ارزشی منطقه باشد تا اقتدار پلیس در امتداد احترام به فرهنگ غنی مردم معنا پیدا کند.
پنجم: دگرگونی در نظام ارزیابی عملکرد؛ گذار از آمارسازی به رضایت‌سنجی واقعی
سال‌ها اتکا به آمارهای روی کاغذ در ادارات و سازمان‌ها، آفت بزرگ کارآمدی و پنهان‌کننده کاستی‌های واقعی بوده است. ارائه سیاهه پرتعداد از دوره‌ها و همایش‌ها زمانی ارزشمند است که اثر وضعی آن در کاهش خشونت، افزایش ادب مأموران، رضایت ارباب‌رجوع و پایبندی به قانون در کف خیابان احساس شود.
سخنان رئیس عقیدتی سیاسی یزد مبنی بر بی‌اعتمادی به اعداد تزئینی و تمرکز بر بازخوردهای سامانه نظارتی ۱۹۷، نشان‌دهنده چرخش از ظاهرسازی به سمت نظارت نتیجه‌محور است. هنگامی که یک نهاد ناظر داخلی جرئت کند کاهش تخلفات و پیگیری دقیق شکایات شهروندان را سنجه موفقیت خود بداند، زمینه شفافیت و صیانت واقعی از حقوق عامه فراهم می‌گردد.
تقویت سامانه ۱۹۷، رفع گمنامی شکایات و برخورد بدون اغماض با سوءرفتارها، بهترین راه برای بازسازی سرمایه اجتماعی پلیس است. اگر مردم باور کنند که دادخواهی از رفتار نادرست مأمور به پاسخی عادلانه منجر می‌شود، بیش از پیش همراه پلیس خواهند بود و پیوند حاکمیت و ملت در سخت‌ترین گردنه‌ها ناگسستنی باقی می‌ماند.
جمع‌بندی
نشست مطبوعاتی رئیس عقیدتی سیاسی فرماندهی انتظامی یزد تابلویی واقعی از ابعاد پیدا و پنهان مأموریت‌های پلیس در تراز نظام اسلامی را به نمایش گذاشت. این نشست فراتر از اعلام برنامه‌های نمادین هفته فراجا، به فرصتی برای آسیب‌شناسی صریح نارسایی‌های فرهنگی، اعلام مظلومیت مأموران در خط مقدم حجاب، نقد شیوه‌های کهنه تربیتی و رونمایی از دیپلماسی تعاملی پلیس با نسل جدید و جوان تبدیل شد. ثبت عملکرد بدون شهید در جغرافیای استان یزد در جریان اغتشاشات اخیر، جلوه‌ای از آمیختگی تدبیر میدانی و خویشتن‌داری مأموران است. در نهایت، هم‌صدایی پلیس با جامعه در ضرورت اصلاح روش‌های نهی از منکر، تأکید بر مسئولیت‌پذیری ۲۶ دستگاه فرهنگی گریزپا و اولویت‌بخشی به سلامت روانی و معیشتی مدافعان امنیت، پیامی امیدبخش برای تقویت همبستگی ملی، قانون‌مداری و امنیت پایدار در قلب کویر ایران به همراه دارد.
