به گزارش آوای اقتصاد
به نقل از گروه کشاورزی ومحیط زیست خبرگزاری صدا و سیما در گذار از مدل‌های اقتصادی سنتی که بر پایه مصرف بی‌رویه و تولید پسماند استوار بودند، امروز نیاز مبرمی به رویکرد‌های جایگزین احساس می‌شود.
برای مناطق روستایی که ستون فقرات امنیت غذایی و زیست‌محیطی کشور را تشکیل می‌دهند، «اقتصاد چرخشی» دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت برای بقا و توسعه پایدار است.
از مدیریت پسماند تا تولید ارزش: پسماند، منبعی از دست رفته
یکی از بزرگترین فرصت‌های نهفته در مناطق روستایی، مدیریت هوشمندانه پسماندهاست. در نگاه سنتی، پسماند تنها یک بار اضافی است که باید دفع شود؛ اما در اقتصاد چرخشی، پسماند یک «منبع» است که باید دوباره به چرخه تولید بازگردد.
به عنوان مثال، در بخش دامپروری و کشتارگاه‌های روستایی، پسماندها ظرفیت بسیار زیادی برای تبدیل شدن به محصولات ارزشمند دارند.
با بهره‌گیری از فناوری‌های نوآورانه مانند سیستم‌های خشک‌کن و فرآیند‌های بیولوژیکی، می‌توان این مواد را به: کود‌های ارگانیک باکیفیت برای بهبود ساختار خاک.
انرژی‌های زیستی (Biomass) برای تأمین انرژی محلی و یا مواد اولیه ثانویه برای صنایع کوچک تبدیل کرد. این چرخه، نه تنها هزینه‌های دفع پسماند را حذف می‌کند، بلکه جریان درآمدی جدیدی را برای جوامع روستایی ایجاد می‌نماید.
تعاونی‌ها؛ موتور محرک زنجیره تأمین پایدار
توسعه اقتصادی در روستاها، به‌ویژه برای کشاورزان خرد، بدون ساختار‌های مشارکتی امکان‌پذیر نیست. اقتصاد چرخشی زمانی معنا پیدا می‌کند که زنجیره تأمین بتواند منابع را به شکلی بهینه جابه‌جا کند.
در این راستا، تعاونی‌های کوچک‌مقیاس، نقش کلیدی ایفا می‌کنند. تعاونی‌ها با تجمیع منابع، دانش و توان کشاورزان، امکان مدیریت بهتر زنجیره تأمین را فراهم کرده و قدرت چانه زنی آنها را در برابر بازار افزایش می‌دهند.
این مدل‌های مشارکت‌محور، زیربنای لازم برای ایجاد یک اقتصاد محلی مقاوم و پایدار را فراهم می‌آورند.
چالش‌های زیست‌محیطی: زنگ خطری برای سلامت روستا
با وجود فرصت‌های موجود، نباید از تهدید‌های جدی محیط‌زیستی غافل شد. یکی از بحران‌های رو به رشد که بطور مستقیم با امنیت غذایی و سلامت روستایی گره خورده، آلودگی پلاستیک است.
نفوذ میکروپلاستیک‌ها به خاک‌های کشاورزی در اثر مدیریت ضعیف پسماندها، یکی از نگرانی‌های جدی است. این ذرات نه تنها سلامت خاک را مختل می‌کنند، بلکه از طریق گیاهان و دام‌ها به زنجیره غذایی انسان نیز راه می‌یابند.
علاوه بر این، آلودگی پلاستیکی در رودخانه‌ها و آب‌های زیرزمینی، سلامت منابع آبی روستاها را به شدت تهدید می‌کند.
سخن پایانی
برای عبور از چالش‌های فعلی و دستیابی به توسعه واقعی، باید ترکیبی از نوآوری‌های فنی در مدیریت منابع و تقویت ساختار‌های اجتماعی (مانند تعاونی‌ها) را در دستور کار قرار دهیم.
اقتصاد چرخشی تنها یک روش اقتصادی نیست؛ بلکه راهبردی برای حفظ سلامت زمین و تضمین آینده نسل‌های آینده در قلب روستاهاست.
