به گزارش آوای اقتصاد
به نقل از خبرگزاری تسنیم ماجرای خبر میدان نفتی سهراب در محدوده تالاب هورالعظیم، حالا از یک اختلاف بر سر وضعیت توسعه میدان فراتر رفته و پرسش‌هایی جدی درباره نحوه مواجهه مسئولان با رسانه‌ها و البته جایگاه دستگاه متولی حفاظت از محیط‌زیست ایجاد کرده است؛ پرسش اصلی این است که چرا به‌جای پاسخ روشن به موضوع مطرح‌شده در خبر، صورت مسئله تغییر کرده و مدیرکل حفاظت محیط‌زیست خوزستان در جایگاه تکذیب‌کننده خبری قرار گرفته که اساساً موضوع آن با ادعای مطرح‌شده در تکذیبیه تفاوت دارد؟
ماجرا از انتشار خبر اختصاصی در خبرگزاری تسنیم آغاز شد؛ گزارشی درباره آخرین تصمیم شرکت مهندسی و توسعه نفت برای توسعه میدان سهراب که بر اساس گفت‌وگوی خبرنگار تسنیم با نصرالله زارعی، مدیرعامل این شرکت، تنظیم شده بود.
زارعی در این گفت‌وگو اعلام کرد فعالیت در دو پد دارای مجوز قبلی ادامه دارد، اما اجرای ۶ پد دیگر فعلاً انجام نمی‌شود و تصمیم‌گیری درباره مراحل بعدی طرح به انجام مطالعات بیشتر و مشورت‌های تکمیلی موکول شده است.
این خبر با تیتر “اختصاصی| توقف موقت توسعه ۶ پد میدان نفتی سهراب در هورالعظیم”منتشر شد؛ تیتری که موضوع آن روشن بود: توسعه ۶ پد جدید و وضعیت اجرای مراحل بعدی طرح، نه توقف فعالیت‌های جاری نفتی در کل میدان سهراب.
وقتی شرکت نفت به خبر اعتراض می‌کند
ساعاتی پس از انتشار گزارش، شرکت نفت با خبرگزاری تسنیم تماس گرفت و اعلام کرد که مدیرعامل این شرکت اساساً مصاحبه‌ای انجام نداده است. پس از ارائه فایل صوتی گفت‌وگو، موضوع به این شکل مطرح شد که خبر اشتباه است؛ چراکه به گفته مسئولان شرکت، عملیات اجرایی در ۶ پد جدید هنوز آغاز نشده تا اساساً توقف فعالیت در آنها معنا داشته باشد.
پاسخ تسنیم نیز روشن بود: در متن منتشرشده، ادعایی مبنی بر توقف فعالیت‌های جاری در این ۶ پد مطرح نشده است؛ خبر درباره اجرا نشدن مراحل بعدی توسعه و موکول شدن تصمیم‌گیری درباره ۶ پد باقی‌مانده به بررسی‌ها و مشورت‌های بیشتر بود.
در نهایت، مقرر شد شرکت نفت تکذیبیه‌ای منتشر کند تا موضع رسمی این مجموعه درباره خبر اعلام شود.
اما ماجرا به همین‌جا ختم نشد. ساعاتی بعد، اظهارات محمدجواد اشرفی، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست خوزستان، منتشر شد؛ اظهاراتی که در آن، موضوع «توقف فعالیت‌های نفتی» در میدان سهراب تکذیب شده بود.
اشرفی در این اظهارات گفت: «موضوع توقف فعالیت‌های نفتی در ۶ پد میدان سهراب فاقد موضوعیت است، چرا که اساساً عملیات اجرایی در این پدها هنوز آغاز نشده است.»
وی همچنین اعلام کرد که تنها فعالیت‌های جاری مربوط به دو پدی است که از دهه‌های ۸۰ و ۹۰ مجوز داشته‌اند و تاکنون هیچ‌گونه ابلاغیه یا مکاتبه رسمی درباره توقف عملیات به اداره کل محیط‌زیست خوزستان واصل نشده است.
اما مسئله دقیقاً همین‌جاست؛ تسنیم چه چیزی را گزارش کرده بود و مدیرکل محیط‌زیست خوزستان چه چیزی را تکذیب کرد؟
بازی با کلمات؛ توقف توسعه با توقف فعالیت فرق دارد
در خبر تسنیم، موضوع توقف فعالیت‌های نفتی در کل میدان یا حتی توقف عملیات جاری در دو پد دارای مجوز قبلی مطرح نشده بود. خبر به‌صراحت از ادامه فعالیت در دو پد و اجرا نشدن ۶ پد دیگر در شرایط فعلی سخن می‌گفت.
در مقابل، اشرفی اظهارات خود را با تکذیب «توقف فعالیت‌های نفتی» آغاز کرده و سپس به این نکته پرداخته است که عملیات اجرایی در ۶ پد جدید هنوز شروع نشده است. این دو گزاره، یک معنا ندارند.
وقتی گفته می‌شود اجرای ۶ پد جدید فعلاً انجام نمی‌شود و تصمیم‌گیری درباره مراحل بعدی توسعه به بررسی‌های بیشتر موکول شده، موضوع درباره وضعیت و زمان‌بندی اجرای بخش‌های جدید پروژه است. اما وقتی از «توقف فعالیت‌های نفتی» سخن گفته می‌شود، این عبارت می‌تواند به توقف عملیات در حال اجرا تعبیر شود؛ موضوعی که خبر تسنیم نه آن را ادعا کرده بود و نه درباره آن خبری داده بود.
بنابراین، اینکه عملیات اجرایی در ۶ پد جدید هنوز آغاز نشده باشد، به‌خودی‌خود نافی این گزاره نیست که اجرای مراحل بعدی توسعه آنها فعلاً در دستور کار قرار ندارد. این دو موضوع باید از یکدیگر تفکیک شوند.
از سوی دیگر، مدیرکل محیط‌زیست خوزستان گفته است هیچ ابلاغیه یا مکاتبه رسمی مبنی بر توقف عملیات به این اداره کل نرسیده است. این سخن نیز به‌تنهایی پاسخ روشنی به محتوای خبر تسنیم نیست؛ زیرا خبر درباره تصمیم اعلام‌شده برای اجرای مراحل بعدی طرح بود، نه ادعای صدور یک دستور رسمی برای توقف عملیات جاری.
اگر اشرفی معتقد است تصمیم اعلام‌شده از سوی مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت به معنای توقف توسعه ۶ پد نیست، لازم است مستندات و توضیحات فنی خود را درباره وضعیت این بخش از طرح ارائه کند؛ نه اینکه با تغییر عبارت «توقف موقت توسعه ۶ پد» به «توقف فعالیت‌های نفتی»، خبری متفاوت را تکذیب کند.
چرا مدیر محیط‌زیست باید در جایگاه پاسخ‌گویی به نفت قرار بگیرد؟
صرف‌نظر از اختلاف پیش‌آمده درباره نحوه بیان وضعیت پروژه، پرسش مهم‌تر به نقش مدیرکل حفاظت محیط‌زیست خوزستان بازمی‌گردد.
هورالعظیم یک محدوده عادی برای اجرای پروژه‌های عمرانی و صنعتی نیست. توسعه فعالیت‌های نفتی در محدوده این تالاب، به دلیل حساسیت‌های زیست‌محیطی و نگرانی‌ها درباره پیامدهای احتمالی آن بر زیست‌بوم منطقه، همواره محل بحث کارشناسان، فعالان محیط‌زیست و جوامع محلی بوده است.
در چنین شرایطی، انتظار از مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان این است که به‌صورت مستقل و مستند درباره وضعیت مجوزها، تعهدات زیست‌محیطی، شرایط آغاز عملیات در پدهای جدید و نحوه نظارت بر اجرای الزامات توضیح دهد.
اشرفی در اظهارات خود تأکید کرده است که شرکت‌های متولی برای آغاز هرگونه فعالیت اجرایی در سایت‌های جدید، ملزم به هماهنگی با اداره کل حفاظت محیط‌زیست خوزستان هستند. این بخش از اظهارات او، اتفاقاً پرسش‌های مهم‌تری را پیش روی این اداره کل قرار می‌دهد: وضعیت این هماهنگی‌ها چیست؟ چه شروطی برای آغاز عملیات در پدهای جدید تعیین شده است؟ آیا ارزیابی‌های لازم درباره پیامدهای اجرای طرح بر تالاب انجام شده و سازوکار نظارت بر رعایت تعهدات چگونه است؟
اینها پرسش‌هایی است که پاسخ به آنها می‌تواند به روشن شدن وضعیت واقعی طرح و میزان حفاظت از تالاب کمک کند.
اما در عوض، آنچه در اظهارات منتشرشده مدیرکل محیط‌زیست خوزستان برجسته شده، تکذیب خبری است که از سوی رسانه منتشر شده است؛ آن هم با تعبیری متفاوت از موضوع اصلی خبر!
حتی اگر فرض کنیم تسنیم در برداشت از سخنان مدیرعامل شرکت نفت یا در نحوه تنظیم خبر دچار اشتباه شده باشد، باز هم انتظار می‌رود مدیر دستگاه متولی محیط‌زیست، موضع تخصصی و مستقل خود را درباره وضعیت پروژه اعلام کند و با ارائه مستندات، ابهامات را برطرف سازد. اختلاف میان رسانه و شرکت نفت، به‌خودی‌خود جایگزین وظیفه نظارتی و تخصصی دستگاه محیط‌زیست نمی‌شود.
قرار نیست مدیر محیط‌زیست از رسانه حمایت کند یا بدون بررسی، هر خبری را تأیید کند؛ مسئله این است که او باید به موضوعی که در حیطه مسئولیتش قرار دارد پاسخ دهد، نه اینکه با تعمیم دادن موضوع یک خبر به «توقف فعالیت‌های نفتی»، در جایگاه تکذیب‌کننده ادعایی قرار بگیرد که در خبر تسنیم مطرح نشده بود.
وقتی موضوع، آینده هورالعظیم است، انتظار می‌رود مدیر محیط‌زیست پیش از آنکه در جایگاه تکذیب‌کننده خبر قرار بگیرد، درباره وضعیت واقعی پروژه و تعهدات حفاظتی آن پاسخ‌گو باشد. اینجاست که پرسش اصلی همچنان پابرجاست: چرا مدیرکل محیط‌زیست خوزستان به‌جای تمرکز بر مسئولیت نظارتی خود، در جایگاه پاسخ‌گویی به اعتراض شرکت نفت به یک خبر رسانه‌ای قرار گرفته است؟
