به گزارش آوای اقتصاد
به نقل از خبرنگار اقتصادی ایرنا فرزانه صادق روز سه شنبه در مراسم روز جهانی اسکان بشر، با اشاره به دگرگونی شعارهای بین‌المللی اسکان متناسب با بحران‌هایی نظیر تغییرات اقلیمی، سیل، زلزله و فرونشست، اظهار داشت: در کنار چالش‌های زیست‌محیطی، جهان امروز با بحران عمیق اخلاقی مواجه است؛ وضعیتی که در آن تهدید به استفاده از سلاح‌های کشتارجمعی و تعرض به موجودیت ملت‌ها از تریبون‌های بین‌المللی بدون واکنش مؤثر باقی می‌ماند.
پیوند تاب‌آوری شهری و توسعه شریان‌های استانی
وزیر راه و شهرسازی بر ضرورت حفظ زیرساخت‌های زیستی تاکید کرد و تحقق اهداف اسکان پایدار را منوط به امنیت شریان‌های حیاتی دانست.
وی با اشاره به اهمیت پیوستگی سکونتگاه‌ها، اجرای پروژه‌های زیربنایی و شریان‌های مواصلاتی جاده‌ای و ریلی در استان‌های کشور را عاملی کلیدی در تقویت تاب‌آوری شهرها، بهبود دسترسی خدمات عمومی و صیانت از حقوق شهروندی در شرایط بحرانی برشمرد.
نقض آشکار حقوق بنیادین و رسالت جامعه جهانی
صادق با بیان اینکه حقوق بنیادینی نظیر آموزش، ورزش و سرپناه امن در اسناد بین‌المللی تضمین شده است، تصریح کرد: شهادت دانش‌آموزان در مدارس، ورزشکاران و غیرنظامیان نشان می‌دهد که اصول بنیادین انسانی نقض شده است.
وی، رخدادهای جاری در ایران و غزه را بحرانی فراتر از مرزهای جغرافیایی خواند و از جامعه بین‌المللی خواست تا با تبیین صادقانه وقایع، مانع از فروپاشی پایه‌های اخلاق و تهدید حق اسکان بشر شوند.
مسکن مناسب فراتر از یک سازه و متراژ مشخص است
این عضو کابینه دولت چهاردهم با اشاره به مفهوم حق مسکن مناسب در اسناد معتبر بین‌المللی و حقوق بشری اظهار کرد: هنگامی که در نظام بین‌الملل از حق مسکن مناسب سخن گفته می‌شود، باید این پیش‌فرض را به چالش کشید که مسکن صرفاً ساختاری متشکل از مواد و مصالح یا متراژی مشخص در جدول محاسباتی است.
وزیر راه و شهرسازی افزود: مناسب بودن مسکن امری ایستا و پایان‌یافته نیست، بلکه جریانی پیوسته و درهم‌تنیده با تحولات زندگی انسان است. ممکن است ساختمانی در شرایط آرامش و وضعیت متعارف اقتصادی مناسب به نظر برسد؛ اما در مواجهه با جنگ و سوانح، به دلیل قطع دسترسی‌ها، ناتوانی در تخلیه اضطراری و از بین رفتن دلبستگی مکانی، دیگر نتواند نقش پناهگاه را ایفا کند.
صادق با طرح این پرسش که در چنین شرایطی مسکن مناسب چه معنایی پیدا می‌کند، به هفت شاخص کلیدی سازمان ملل متحد در این زمینه اشاره کرد و گفت: حق تصرف، دسترسی به شریان‌های حیاتی از جمله آب و انرژی، زیرساخت‌های فضایی، سلامت جسمی و روحی، خدمات انتظامی و حمل‌ونقل کارآمد از جمله این شاخص‌ها هستند.
وی استطاعت‌پذیری واقعی در تمام مراحل طراحی، ساخت، نگهداری و سکونت، تأمین نیازهای روانی و آسایش اقلیمی، دسترس‌پذیری همگانی، مکان‌یابی هویت‌بخش و تناسب و اصالت فرهنگی را از دیگر ابعاد مسکن مناسب برشمرد.
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به تجربه طرح‌های حمایتی مسکن و مسکن مهر گفت: تجربه گذشته به ما آموخت که اگر مسکن از پیوست‌های زیستی، خدمات سکونتگاهی و رفاهی جدا شود، شهرک‌های اقماری و خوابگاهی شکل می‌گیرند که خود می‌توانند به بستری برای فرسایش اجتماعی تبدیل شوند.
تغییر رویکرد دولت چهاردهم از ساخت واحد مسکونی به تأمین سکونتگاه شایسته
صادق با تأکید بر تغییر جهت‌گیری سیاست‌گذاری مسکن در دولت چهاردهم اظهار کرد: تلاش می‌کنیم سیاست‌گذاری مسکن را از تولید صرف یک واحد مسکونی به تأمین سکونتگاه‌های شایسته و متناسب با نیاز واقعی جامعه تغییر دهیم.
وی با اشاره به لایحه ساماندهی اراضی تصرفی افزود: لایحه‌ای به مجلس ارائه کرده‌ایم تا وضعیت سکونتگاه‌هایی را که مردم خود ساخته‌اند، پیگیری کنیم و از طریق به‌رسمیت‌شناختن، سنددار کردن و توجه به خدمات مورد نیاز آنها، آرامش و امنیت را به بیش از نیم میلیون خانوار کم‌درآمد بازگردانیم.
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به دیدگاه مطرح‌شده از سوی دکتر پیران درباره عنوان سکونتگاه‌های غیررسمی گفت: من نیز با این دیدگاه موافقم که سکونتگاه غیررسمی نداریم؛ اما این واژه در ادبیات شهرسازی ما فعلاً جا خوش کرده است.
صادق ادامه داد: با بازنگری در تجربه‌های گذشته و تکمیل تعهدات طرح‌های پیشین، از مسکن مهر تا طرح‌های مسکن حمایتی ۹۹ساله، تلاش می‌کنیم این طرح‌ها به خوابگاه‌های منزوی تبدیل نشوند. به همین دلیل، توسعه کالبدی را به خدمات پیوند زده‌ایم.
وی احداث حداقل ۲۰۰ مدرسه با بیش از ۲ هزار کلاس درس در کنار ساخت مسکن را یکی از مصادیق این رویکرد دانست و گفت: این اقدام از جمله برنامه‌هایی است که در حال پیگیری آن هستیم.
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به ضرورت تحقق استطاعت‌پذیری و تنوع در الگوهای سکونت افزود: طرح مسکن استیجار با عنوان «آشیان» را پس از سال‌ها برای زوج‌های جوان در حال اجرا داریم. دهک‌های درآمدی یک تا چهار و مددجویان نهادهای حمایتی در اولویت قرار دارند و با بارگذاری گسترده زمین در شهرهای کوچک و روستاها، در حال احیای الگوی ساخت تدریجی مسکن توسط مردم هستیم.
بازسازی پس از جنگ باید به فرصتی برای بازتوانی تبدیل شود
صادق در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده گفت: تلاش کردیم نظام دسترسی شهری و بین‌شهری، زیرساخت‌های حمل‌ونقل و مدل‌های پایدار تأمین مالی برای بازسازی و تملک استیجاری را در کنار بازسازی اضطراری، به فرصتی برای بازتوانی و بازسازی پیشرفت‌مبنا و فراهم‌کردن امکان اسکان انتقالی مناسب تبدیل کنیم.
وی با تأکید بر اینکه معیار واقعی مسکن مناسب در شرایط بحران و اضطرار مشخص می‌شود، افزود: کشور ما در دو سال اخیر و همچنان در جریان جنگ‌های تحمیلی اخیر، با جلوه‌های تلخی از این بحران مواجه بوده است.
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به حملات هدفمند به مناطق مسکونی، از جمله بافت مسکونی یک خیابان در منطقه چهار تهران، اظهار کرد: آنچه در این حملات رخ داد، صرفاً تخریب چند دیوار و سقف نبود، بلکه با پدیده هولناک «خانه‌کشی» مواجه بودیم.
صادق با طرح این پرسش که در شرایط هدف قرار گرفتن عمدی سکونتگاه‌ها، شریان‌های شهری و سرپناه انسان، حق توسعه در چارچوب حقوق بشر و حق مسکن مناسب در نظام حقوق بین‌الملل چگونه باید بازتعریف شود، گفت: هنگامی که خانه ویران می‌شود، تنها یک ساختمان از بین نرفته است، بلکه حقوق سکونتی پایمال شده و هسته اولیه هویت و آرامش انسان‌ها از هم پاشیده است.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، مسکن مناسب دیگر صرفاً با ایستایی و استحکام کالبدی سنجیده نمی‌شود، بلکه باید تاب‌آور و بازسازی‌پذیر باشد.
وی افزود: ساختار کالبدی آن باید امکان آواربرداری و امدادرسانی اضطراری در شبکه همسایگی را فراهم کند، از دارایی‌های باقی‌مانده حفاظت کند، بازتوانی اجتماعی و روانی آسیب‌دیدگان را تسهیل کند و زنجیره اسکان انتقالی تا اسکان دائم را بر پایه الگوی بازسازی بهتر از پیش امکان‌پذیر سازد.
وزیر راه و شهرسازی تأکید کرد: مسکن مناسب در قرن حاضر فراتر از یک سرپناه کالبدی است که بقای انسان را در برابر بحران‌ها تضمین کند. شهرها نباید صحنه بی‌دفاع شهرکشی و خانه‌کشی باشند، بلکه باید کانون حیات، همبستگی محلی و بازآفرینی امید شوند.
صادق افزود: رسالت ما در سیاست‌گذاری ملی و مسئولیت جمعی جامعه جهانی، رها ساختن مفاهیم مسکن از اقدامات قهری و آمارهای سوگیرانه و حرکت به سوی تحقق پایداری زیستی و حفظ کرامت انسانی در برابر بلایای انسان‌ساخت و رویکردهای یک‌جانبه‌نگر است.
وزیر راه و شهرسازی در ادامه سخنان خود، خطاب به نمایندگان ایران در مجامع بین‌المللی و دیپلمات‌های حاضر در مراسم، به رویکردهای جهانی در حوزه اسکان بشر اشاره کرد و گفت: در سال‌های گذشته، شعارهای مختلفی در حوزه اسکان بشر مطرح شده است تا مشخص شود چگونه می‌توان شرایط زندگی و سکونت مردم را بهبود بخشید.
وی با اشاره به افزایش توجه مجامع بین‌المللی به تغییرات اقلیمی اظهار داشت: در دنیای امروز، تلاش‌های بسیاری برای یافتن راهکارهای مقابله با تغییرات اقلیمی، سیل، زلزله و فرونشست انجام می‌شود، اما من به‌عنوان یک شهروند ایرانی که آثار جنگ را با تمام وجود تجربه می‌کند، این پرسش را مطرح می‌کنم که در برابر تغییرات هولناک اخلاقی چه باید کرد؟
صادق افزود: برای تغییرات اقلیمی دستورالعمل می‌نویسیم، راهکار ارائه می‌کنیم و پنل‌های بین‌المللی برگزار می‌کنیم، اما باید بپرسیم در برابر تهدیدهایی که اخلاق، بشردوستی و انسان‌دوستی را هدف قرار می‌دهند، چه راهکاری وجود دارد؟
وی با اشاره به اظهارات و تهدیدهای مطرح‌شده از سوی رئیس‌جمهور آمریکا در تریبون سازمان ملل متحد گفت: هنگامی که رئیس‌جمهور یک کشور در تریبون سازمان ملل، کشور دیگری را تهدید می‌کند، از احتمال استفاده از بمب هسته‌ای سخن می‌گوید، اعلام می‌کند با تمدن آن کشور مشکل دارد و از نابودی یک کشور حرف می‌زند، اما برخوردی با چنین اظهاراتی صورت نمی‌گیرد، باید نگران بود.
وزیر راه و شهرسازی تأکید کرد: این نگرانی فقط به ایران محدود نمی‌شود، بلکه متوجه تک‌تک انسان‌هایی است که در کشورهای مختلف زندگی می‌کنند. همان‌طور که آنچه بر غزه گذشت، تنها به غزه محدود نماند، این مسئله نیز صرفاً به ایران مربوط نیست.
صادق افزود: کشورهای خاورمیانه، آسیا، آفریقا و حتی کشورهای اروپایی و آمریکایی نیز باید نسبت به این وضعیت نگران باشند، چراکه اخلاقیات، بشردوستی و انسان‌دوستی در معرض تهدید قرار گرفته‌اند.
دانش‌آموزان را پشت میز مدرسه و ورزشکاران را در ورزشگاه از دست دادیم
وی با اشاره به حقوق مورد تأکید در برنامه‌های اسکان بشر و اسناد بین‌المللی گفت: در شعارهای مختلف هبیتات و برنامه‌های اسکان بشر، همواره بر حقوقی مانند دسترسی به تحصیل، آموزش، ورزش و مسکن مناسب تأکید شده است؛ حقوقی که از پروتکل‌ها و پشتوانه‌های حقوقی قدرتمندی برخوردارند.
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به حملات صورت‌گرفته در ایران اظهار کرد: دانش‌آموزان ما از حق دسترسی به آموزش محروم نبودند و دختران ما نیز از تحصیل محروم نشده بودند؛ اما ما دانش‌آموزان‌مان را در میناب، پشت میز و صندلی مدرسه‌شان، از دست دادیم.
صادق افزود: ورزشکاران دخترمان را در سالن ورزشی لامرد، در داخل ورزشگاه، از دست دادیم؛ سربازان‌مان را در حال استراحت در آسایشگاه‌شان از دست دادیم و هم‌وطنان‌مان را در جشن عروسی و هنگام تشکیل خانواده، در ماه گذشته و ماه‌های اخیر، از دست دادیم.
وی با تأکید بر اهمیت ادامه تلاش‌های بین‌المللی در حوزه اسکان بشر گفت: جلسات بین‌المللی، تلاش‌هایی که در چارچوب هبیتات انجام می‌شود و شعارهایی که در سال‌های مختلف مطرح شده‌اند، قطعاً مؤثرند و می‌توانند ما را به سمت زندگی بهتر و سرزندگی بیشتر مردم در سراسر جهان سوق دهند.
وزیر راه و شهرسازی در عین حال تأکید کرد: نباید فراموش کنیم که این جنگ فقط جنگ با جمهوری اسلامی ایران نیست و نبوده است، بلکه پایه‌های اخلاق را در سراسر جهان هدف قرار داده است. مردم دنیا باید برای ادامه حیات خود به فکر راه‌حل دیگری باشند.
صادق ابراز امیدواری کرد که با تقویت همدلی میان ملت‌ها و تبیین آنچه در غزه و ایران اتفاق افتاده است، بتوان چراغ روشنی برای دستیابی به زندگی بهتر بشر و بهبود شرایط اسکان در جهان فراهم کرد.
احداث ۲۰۰ مدرسه در کنار طرح‌های مسکن در دستور کار وزارت راه و شهرسازی
وزیر راه و شهرسازی در پایان با تأکید بر ضرورت پیوند توسعه مسکن با خدمات زیربنایی و رفاهی گفت: ساخت حداقل ۲۰۰ مدرسه با بیش از ۲ هزار کلاس درس در کنار طرح‌های مسکن، با هدف ارتقای کیفیت سکونت و جلوگیری از شکل‌گیری شهرک‌های فاقد خدمات کافی، در دستور کار این وزارتخانه قرار دارد.
