به گزارش آوای اقتصاد
نشست خبری معاونت بهبود تولیدات دامی جهاد کشاورزی یزد:
پایداری و امنیت سفره مردم در سرزمینی تفتیده که دمای تابستان‌های آن از چهل و پنج درجه سانتی‌گراد فراتر می‌رود، روایتی از همت غیورمردانی است که در اوج بحران‌های منطقه‌ای و فشارهای اقتصادی، خط مقدم تولید را حفظ کردند. نشست خبری معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان یزد با اصحاب رسانه و جراید، مجالی برای تبیین شفاف ناگفته‌های این میدان سخت فراهم آورد؛ نشستی که در آن بر پیوند ناگسستنی آگاهی‌بخشی رسانه‌ها و پایداری سنگر تولید تأکید شد.
مهندس مهدی غیب‌اللهی، معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، در آغاز سخنان خود با پاسداشت جایگاه رسانه‌ها، آنان را بازوی محرک و ارکان آگاهی‌بخش بخش تولید برشمرد و اظهار داشت: «خدمات شبانه‌روزی صورت‌گرفته برای تأمین پایدار امنیت غذایی جامعه زمانی ثمربخش و امیدآفرین خواهد بود که از مجرای رسانه‌ها به‌درستی به سمع و نظر مردم برسد تا جامعه بداند خوراک سالم با چه جان‌فشانی‌هایی بر سر سفره‌ها قرار می‌گیرد.»
سالی که با دو جنگ و تهدید زیرساخت‌ها سپری شد
معاون جهاد کشاورزی استان یزد با مرور فرازونشیب‌های سال گذشته تصریح کرد: «سال پیش، بستری دشوار و کم‌سابقه برای چرخه تولید کشور بود. ما به‌صورت هم‌زمان با تبعات سنگین دو نبرد بزرگ منطقه‌ای، فشارهای حاصل از فرآیند موسوم به سازوکار ماشه، تشدید تحریم‌های اقتصادی، اعتصاب و نارسایی ناوگان حمل‌ونقل کالا و همچنین مخاطرات رخ‌داده در پایانه بارگیری شهید رجایی دست‌وپنجه نرم کردیم؛ رویدادهایی که به‌وضوح اخلال در امنیت غذایی و دلسرد ساختن افکار عمومی را نشانه رفته بود.»
وی افزود: «هم‌زمان مسئله خروج و ساماندهی نیروهای کار تبعه خارجی نیز برای پاره‌ای از واحدهای تولیدی تنگناهایی موقت در تأمین نیروی کارگری آفرید، با این همه، مرغداران و دامداران پاک‌دست یزدی در برابر این طوفان ایستادگی کردند و نه‌تنها از میزان تولید و جوجه‌ریزی کاسته نشد، بلکه رکوردهای پیشین نیز جابه‌جا گردید.»
مازاد چهل درصدی گوشت سفید و پشتیبانی از پهنه جنوبی کشور
غیب‌اللهی با ارائه آمار مستند تولید عنوان داشت: «در سالی که گذشت، بالغ بر هفتاد و شش هزار تن گوشت مرغ در مرغداری‌های مدرن یزد فرآوری و عرضه شد. گرچه سهم یزد از کل جمعیت دام و طیور کشور در حدود دو درصد است، لیکن در شاخص‌های تولیدی نظیر گوشت سفید، تخم‌مرغ، شیر خام و گوشت قرمز، در برخی اقلام تا چهل درصد مازاد بر کل نیاز سالانه استان تولید داریم؛ به‌طوری‌که در گرم‌ترین ایام سال، نیاز استان‌های جنوبی کشور نیز به‌طور کامل زیر پوشش پایش و عرضه پایدار دامپزشکی و جهاد کشاورزی یزد قرار گرفت.»
پاسخ به شبهه مصرف آب؛ تولید مرغ گوشتی با بیست و پنج لیتر آب
معاون بهبود تولیدات دامی استان در پاسخ به برخی شبهات پیرامون منطق توسعه واحدهای پرورشی در اقلیم خشک یزد تصریح کرد: «کل سهم بخش دام و طیور از سبد منابع آب کشاورزی استان، تنها دو و نیم درصد است؛ اما همین سهم اندک، بیست و پنج درصد از کل ثروت و ارزش افزوده تولیدی بخش کشاورزی یزد را محقق می‌سازد. برای مثال، برای پرورش یک قطعه مرغ گوشتی سه کیلوگرمی طی یک دوره پنجاه‌روزه، مجموع آب مصرفی برای شرب و نظافت واحد پرورشی بیش از بیست و پنج لیتر تجاوز نمی‌کند که این عدد در سنجش با ارزش غذایی حاصله، به‌شدت دارای صرفه اقتصادی و منطبق بر مدیریت نوین مصرف منابع است.»
انتقال آب مجازی؛ برگ برنده اقتصاد کشاورزی کویر
غیب‌اللهی با تبیین کارکرد هوشمندانه نظریه آب مجازی در گاوداری‌های شیری استان بیان داشت: «کل آب در اختیار کشاورزی یزد هفتصد و سی و پنج هزار مترمکعب برآورد می‌شود، درحالی‌که ما دو برابر این میزان، یعنی بالغ بر یک میلیون و پانصد و سی هزار مترمکعب آب مجازی را از طریق بارگیری علوفه خشک، ذرت، جو و کنجاله دانه روغنی از مبادی ورودی و استان‌های حاصل‌خیز به خاک یزد منتقل می‌کنیم. ما منابع آب شکننده کویر را خرج زراعت‌های پرمصرف دامی نکرده‌ایم؛ بلکه با خرید نهاده خام، آن را در واحدهای تولیدی یزد به شیر ممتاز، گوشت و فرآورده‌های باارزش افزوده چشمگیر بدل می‌سازیم.»
حذف کامل رانت نهاده و فتح بازارهای صادراتی با نرخ جهانی
این مقام مسئول با اشاره به پایان دوره پرداخت یارانه‌ها در میانه زنجیره تولید تأکید کرد: «امروز تمامی مناسبات این صنعت بر مدار سازوکار بازار آزاد و رقابت بدون واسطه بین‌المللی می‌چرخد. هیچ‌گونه نرخ ترجیحی یا یارانه مستقیم به حلقه واردات نهاده دامی اختصاص نمی‌یابد. بازرگانان با قیمت روز نهاده را تأمین می‌کنند، دامدار با نرخ آزاد خریداری می‌کند و شیر خشک و تولیدات لبنی یزد بدون دریافت کوچک‌ترین مشوق صادراتی دولتی، بر پایه استانداردهای تراز اول و کیفیت ممتاز، توان رقابت با کشورهای اروپایی و منطقه‌ای را پیدا کرده و با بهای جهانی صادر می‌شوند؛ زیرا یارانه مصوب مستقیماً در حلقه پایانی مصرف و از طریق بن‌کارت‌های الکترونیکی کالابرگ به دست مصرف‌کننده می‌رسد.»
در پایان این نشست، مهندس غیب‌اللهی خاطرنشان کرد که مدیران تخصصی حوزه‌های دام و طیور، از جمله جناب آقای دکتر عبدالحسین‌زاده و جناب آقای دکتر محمدزاده، ابعاد کارشناسی طرح‌ها و سازوکارهای جهش تولید پایدار را برای رسانه‌ها پیگیری و واکاوی خواهند نمود.
واکاوی و تحلیل :
گزارش تحلیلی معاونت دام جهاد کشاورزی استان یزد فراتر از یک نشست اداری، سندی گویا از «بازآفرینی مزیت نسبی در بستر فقر اقلیمی» است که واجد چند زاویه راهبردی در علم اقتصاد کشاورزی است:
۱. وارونگی شاخص بهره‌وری نهاده به ستاده: رابطه دوسویه «مصرف دو و نیم درصد آب» در برابر «کسب بیست و پنج درصد ارزش تولید»، بالاترین شاخص بازدهی سرمایه‌گذاری در مقایسه با کشت‌های سنتی غرقابی است. در مناطق کویری که هر قطره آب ارزش راهبردی دارد، مهاجرت ساختاری از زراعت‌های کم‌بازده به سمت صنایع تبدیلی پروتئینی، بهترین شیوه صیانت از منابع پایدار به شمار می‌رود.
۲. استفاده بهینه از ابزار آب مجازی: منتقدان سنتی همواره بر توسعه نیافتن دامداری سنگین در یزد اصرار می‌ورزیدند؛ غافل از اینکه یزد با خرید غلات دانه‌ای از آن سوی مرزها یا استان‌های پرآب، عملاً رطوبت و منابع زیستی خارج از مرزهای جغرافیایی خود را به خدمت گرفته است. ورود یک و نیم میلیون مترمکعب آب مجازی، مصداق بارز دور زدن محدودیت‌های طبیعی به یاری تجارت هدفمند است.
۳. تاب‌آوری درون‌زا در تندباد شوک‌های برون‌زا: زنجیره تأمین مرغ و تخم‌مرغ یزد سال گذشته در تلاقی هم‌زمان بحران‌های ژئوپلیتیک، نوسانات ارزی و موانع ترانزیتی بندرگاهی قرار گرفت. مقاومت این بخش و ثبت جهش تولید تا سقف هفتاد و شش هزار تن، تاب‌آوری پدافند غیرعامل این استان را به اثبات رساند و نشان داد یزد نقطه اتکای امنیت زیستی نیمه جنوبی فلات ایران است.
۴. تحقق راستین اقتصاد رقابتی و حذف رانت: صدور موفقیت‌آمیز شیر خشک و لبنیات بدون رانت ارزی و بدون تکیه بر یارانه‌های رانتی، نشان می‌دهد صنعت دام یزد به بلوغ کیفی رسیده است. صنعتی که با بهای جهانی نهاده را می‌خرد و با بهای جهانی محصول را می‌فروشد، نشانگر الگویی سالم، پایدار و فسادگریز در زنجیره کلان اقتصاد کشور است.
جمع‌بندی
نشست تخصصی جهاد کشاورزی یزد اثبات کرد که راهبرد جهش تولید در دیار کویر نه با مصرف بی‌رویه منابع پایه، بلکه بر محور خردورزی، پیوند علم با صنعت، جذب آب مجازی و رقابت‌پذیری شفاف جهانی استوار شده است. استان یزد اکنون فراتر از تأمین سبد غذایی هم‌استانی‌های خود، در کسوت بارانداز و انبار اطمینان‌بخش پروتئینی استان‌های همجوار و جنوبی ایفای نقش می‌کند؛ الگویی که تعمیم مبانی علمی و ساختاری آن می‌تواند نقشه‌راه برون‌رفت کل کشور از چالش‌های آب و بهره‌وری کشاورزی باشد.
