به گزارش آوای اقتصاد، به نقل از ایسنا، در گفتوگو با «محمدباقر حکیم»، درباره اهداف اصلی سفر «علی الزیدی» نخستوزیر عراق به تهران و دستورکار دیدارهای وی با مقامات جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: سفر نخستوزیر عراق به تهران در شرایط حساس کنونی، بیش از آنکه صرفاً یک سفر دوجانبه باشد، ماهیتی امنیتی و راهبردی خواهد داشت. مهمترین محور مذاکرات، بررسی تحولات منطقه، پیامدهای تنش میان ایران و آمریکا و جلوگیری از کشیده شدن عراق به عرصه تقابل قدرتهای منطقهای و بینالمللی خواهد بود.
وی افزود: در این چارچوب، بغداد تلاش خواهد کرد نقش خود را به عنوان میانجی میان تهران و واشنگتن حفظ کرده و از تشدید بحران جلوگیری کند.
این کارشناس ارشد مسائل عراق ادامه داد: یکی دیگر از موضوعات مهم این سفر، آینده حضور نیروهای آمریکایی در عراق و ترتیبات امنیتی پس از کاهش یا خروج این نیروهاست.
وی افزود: در همین راستا، احتمال میرود پرونده گروههای مسلح و چگونگی ساماندهی یا خلع سلاح بخشی از این گروهها در چارچوب انحصار سلاح در اختیار دولت نیز از مهمترین محورهای گفتوگو باشد؛ موضوعی که در ماههای اخیر به یکی از مباحث اصلی فضای سیاسی عراق تبدیل شده و با آینده حضور نیروهای خارجی و تثبیت حاکمیت دولت عراق ارتباط مستقیم دارد.
حکیم خاطرنشان کرد: همچنین انتظار میرود دو طرف درباره اجرای توافق امنیتی ایران و عراق در خصوص فعالیت گروههای معارض ایرانی مستقر در اقلیم کردستان عراق، تقویت امنیت مرزهای مشترک، مقابله با تحرکات تروریستی و جلوگیری از هرگونه تهدید علیه امنیت دو کشور رایزنی کنند.
وی ادامه داد: در کنار این پروندههای امنیتی، توسعه همکاریهای اقتصادی، تأمین انرژی، افزایش مبادلات تجاری، اجرای پروژههای مشترک و هماهنگی برای برگزاری هرچه باشکوهتر مراسم اربعین نیز از دیگر دستورکارهای مهم این سفر خواهد بود.
بغداد به دنبال ایفای نقش میانجی فعال میان تهران و واشنگتن
این کارشناس ارشد مسائل عراق در پاسخ به این پرسش که برخی رسانهها این سفر را با تحولات اخیر روابط تهران و واشنگتن مرتبط میدانند، آیا بغداد صرفاً دیدگاههای خود را منتقل میکند یا نقش میانجی میان ایران و آمریکا را نیز بر عهده خواهد گرفت، اظهار کرد: به نظر میرسد بغداد در این سفر صرفاً انتقالدهنده دیدگاههای خود نخواهد بود، بلکه تلاش میکند نقش میانجی فعال میان تهران و واشنگتن را نیز ایفا کند.
وی اظهار کرد: عراق طی سالهای اخیر بارها نشان داده که مایل است از ظرفیت روابط متوازن خود با هر دو طرف برای کاهش تنشها استفاده کند و از تبدیل شدن خاک این کشور به صحنه تقابل ایران و آمریکا جلوگیری کند.
حکیم تصریح کرد: این رویکرد بیش از هر چیز ناشی از منافع ملی عراق است. تجربه تنشهای اخیر نشان داد که هرگونه درگیری میان ایران و آمریکا، بیشترین هزینه را بر عراق تحمیل میکند؛ از اختلال در تجارت و سرمایهگذاری گرفته تا تهدید امنیت داخلی، کاهش صادرات و واردات و آسیب به بخش انرژی. همچنین هرگونه ناامنی در خلیج فارس و احتمال اختلال در تردد از تنگه هرمز، به طور مستقیم بر اقتصاد عراق و درآمدهای نفتی این کشور اثرگذار است.
این کارشناس ارشد مسائل عراق گفت: از این رو انتظار میرود نخستوزیر عراق در سفر به ایران، علاوه بر بررسی روابط دوجانبه، پیامها و دیدگاههایی را نیز در راستای کاهش تنشهای منطقهای، مدیریت اختلافات تهران و واشنگتن و جلوگیری از تشدید بحرانهای امنیتی منتقل کند؛ چراکه ثبات منطقه، پیششرط حفظ ثبات سیاسی و اقتصادی عراق محسوب میشود.
سفر به تهران پس از واشنگتن؛ تأکید بغداد بر سیاست موازنه
حکیم در پاسخ به این پرسش که با توجه به سفر اخیر نخستوزیر عراق به آمریکا، سفر وی به تهران چه پیامی درباره سیاست خارجی بغداد در قبال تهران و واشنگتن دارد؟ گفت: این سفر نشان میدهد که بغداد همچنان بر سیاست موازنه و بیطرفی فعال در روابط خود با ایران و آمریکا تأکید دارد و قصد ندارد در رقابت یا تنش میان دو کشور، در کنار یکی از طرفین قرار گیرد.
وی ادامه داد: سفر نخستوزیر عراق به تهران پس از سفر به واشنگتن، بیانگر این پیام است که سیاست خارجی عراق بر حفظ روابط متوازن با هر دو کشور و تأمین منافع ملی عراق استوار است.
این کارشناس ارشد مسائل عراق با بیان اینکه از نگاه بغداد، تشدید تنش میان تهران و واشنگتن بیش از هر کشور دیگری به عراق آسیب میزند، تصریح کرد: بغداد تلاش دارد با حفظ کانالهای ارتباطی با هر دو طرف، از سرایت تنشها و درگیریهای ایران و آمریکا به داخل این کشور جلوگیری کند و مانع تبدیل شدن خاک عراق به عرصه تسویه حسابهای منطقهای شود.
اجرای توافقات امنیتی و حفظ ثبات مرزها؛ اولویت مشترک تهران و بغداد
این کارشناس ارشد مسائل عراق در پاسخ به این پرسش که با توجه به تأکید عراق بر جلوگیری از تبدیل شدن خاک این کشور به محلی برای تهدید همسایگان، چه سازوکارهای جدیدی برای تقویت همکاریهای امنیتی و حفظ ثبات مرزها دو طرف میتوانند در پیش بگیرند؟ اظهار کرد: به نظر میرسد در شرایط کنونی، مهمترین محور همکاری امنیتی دو کشور، اجرای کامل توافقات امنیتی مشترک و جلوگیری از تبدیل شدن خاک هر یک از دو کشور به محلی برای تهدید طرف مقابل باشد.
حکیم افزود: از نگاه جمهوری اسلامی ایران، یکی از اولویتهای اصلی، جلوگیری از استفاده از خاک و حریم هوایی عراق برای هرگونه اقدام نظامی علیه ایران و همچنین تکمیل روند کنترل مرزهای شمالی و برخورد با گروههای مسلح و تجزیهطلب مستقر در اقلیم کردستان عراق است. در مقابل، عراق نیز انتظار دارد تنشهای میان ایران و آمریکا به داخل این کشور کشیده نشود و خاک عراق به میدان درگیریهای منطقهای تبدیل نگردد. در همین چارچوب، بغداد بر مدیریت فعالیت گروههای مسلح و جلوگیری از هرگونه اقدامی که بتواند عراق را وارد یک تقابل نظامی ناخواسته کند، تأکید دارد.
وی با اشاره به ابعاد اقتصادی همکاریهای امنیتی تهران و بغداد اظهار کرد: امنیت مسیرهای تجاری و انرژی نیز به یکی از موضوعات مهم همکاری دو کشور تبدیل شده است. عراق بخش قابل توجهی از صادرات نفت و واردات کالاهای خود را از طریق خلیج فارس انجام میدهد؛ از این رو، هرگونه ناامنی یا محدودیت در تردد کشتیها، بهویژه در تنگه هرمز، میتواند منافع اقتصادی بغداد را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، حفظ امنیت مسیرهای دریایی، استمرار جریان تجارت و هماهنگی برای جلوگیری از گسترش تنشهای منطقهای نیز از محورهای مهم همکاریهای امنیتی تهران و بغداد خواهد بود.
تحولات سوریه، لبنان و غزه؛ ادامه هماهنگیها و تبادل مواضع
حکیم در پاسخ به این پرسش که تحولات سوریه، لبنان و غزه تا چه اندازه در گفتوگوهای تهران و بغداد جایگاه خواهد داشت و آیا دو کشور میتوانند درباره این پروندهها به ابتکار مشترکی دست یابند؟ گفت: تحولات سوریه، لبنان و بهویژه غزه، بدون تردید از مهمترین محورهای گفتوگوهای تهران و بغداد خواهد بود؛ زیرا این پروندهها به طور مستقیم بر امنیت و ثبات منطقه و در نتیجه بر منافع ملی دو کشور تأثیر میگذارند.
وی افزود: ایران و عراق هر دو بر ضرورت جلوگیری از گسترش بحران، حفظ ثبات منطقه و حمایت از راهحلهای سیاسی برای پایان دادن به درگیریها تأکید دارند.
این کارشناس ارشد مسائل عراق ادامه داد: با این حال، انتظار نمیرود این سفر به ابتکار مشترک جدیدی در این پروندهها منجر شود؛ چراکه عراق در سالهای اخیر تلاش کرده است سیاست خارجی متوازن و دور از محوربندیهای منطقهای را دنبال کند. از این رو، احتمالاً همکاری دو کشور بیشتر در قالب رایزنی، هماهنگی مواضع و تبادل دیدگاهها خواهد بود تا طراحی یک ابتکار سیاسی یا امنیتی مشترک.
حکیم تأکید کرد: در مجموع، بغداد تلاش خواهد کرد ضمن حفظ روابط راهبردی با تهران، از هرگونه اقدامی که موجب ورود مستقیم عراق به بحرانهای منطقهای شود، پرهیز کند و نقش خود را بیش از هر چیز در کاهش تنشها و حمایت از ثبات منطقه ایفا کند.
گفتوگوهای سطح عالی، ضامن تقویت اعتماد سیاسی تهران و بغداد
این کارشناس ارشد مسائل عراق در پاسخ به این پرسش که با توجه به برخی اظهارنظرهای مطرحشده در ماههای اخیر درباره روابط ایران و عراق بعد از انتخاب آقای الزیدی، سفر نخستوزیر عراق به تهران چه نقشی در تقویت اعتماد سیاسی و جلوگیری از تأثیرگذاری این حواشی بر روابط راهبردی دو کشور خواهد داشت؟ گفت: روابط ایران و عراق از چنان عمق راهبردی، تاریخی، مذهبی و اقتصادی برخوردار است که معمولاً تحت تأثیر اظهارنظرهای مقطعی یا حواشی سیاسی قرار نمیگیرد. با این حال، تداوم گفتوگوهای سطح عالی میان مقامات دو کشور نقش مهمی در جلوگیری از سوءبرداشتها، مدیریت اختلافنظرهای احتمالی و تقویت اعتماد متقابل دارد.
حکیم ادامه داد: سفر نخستوزیر عراق به تهران این فرصت را فراهم میکند که دو طرف درباره مسائل حساس به صورت مستقیم و بدون واسطه گفتوگو کنند و از تبدیل اختلافنظرهای احتمالی به چالش در روابط دوجانبه جلوگیری شود.
وی تصریح کرد: این دیدار همچنین نشان میدهد که تهران و بغداد همچنان از اراده سیاسی لازم برای حفظ و توسعه روابط راهبردی برخوردارند و اجازه نخواهند داد فشارهای خارجی یا فضاسازیهای رسانهای بر روند همکاریهای دو کشور تأثیرگذار باشد.
این کارشناس ارشد مسائل عراق در پایان تأکید کرد: مهمترین پیام سفر نخستوزیر عراق به تهران، استمرار گفتوگوهای سیاسی، مدیریت اختلافات از طریق دیپلماسی و حفظ روابط راهبردی بر پایه منافع مشترک است؛ رویکردی که میتواند به تقویت اعتماد متقابل، افزایش هماهنگی تهران و بغداد در مسائل دوجانبه و منطقهای و ارتقای ثبات و امنیت منطقه کمک کند.
