به گزارش آوای اقتصاد
به نقل از ایسنا پرویز خیرخواه در همایش بینالمللی توسعه، تولید و صادرات گل محمدی، گیاهان دارویی ارگانیک و فرآوردههای آن، با تاکید بر ضرورت توجه به تمام اجزای طبیعت در کشاورزی ارگانیک اظهار کرد: اگر قرار است به گل محمدی بها داده شود، باید به تمامی اجزای پیرامون آن نیز توجه کنیم؛ زیرا زیبایی گلستان فقط به گلهای آن محدود نمیشود و علفها، گیاهان خودرو و حشراتی که در آن محیط زندگی میکنند نیز بخشی از این زیستبوم هستند. زمانی که این اجزا را فراموش میکنیم به استفاده از سموم رو میآوریم، در حالیکه سم به معنای حذف بخشی از اکوسیستم گلستان است.
فقط یک درصد از سطح زیر کشت گل محمدی در ایران ارگانیک است
وی با ارائه آمار مقایسهای از وضعیت تولید گل محمدی در ایران، ترکیه و بلغارستان اظهار کرد: سطح زیر کشت گل محمدی در ایران حدود ۶۰ هزار هکتار است؛ در حالی که مجموع سطح زیر کشت این محصول در ترکیه و بلغارستان حدود ۵۰۰۰ هکتار برآورد میشود. به این ترتیب، سطح زیر کشت ایران ۱۲ برابر این دو کشور است. با وجود این برتری، فقط یک درصد سطح زیر کشت گل محمدی در ایران ارگانیک است؛ در حالی که سهم کشت ارگانیک در ترکیه و بلغارستان به حدود ۲۰ درصد میرسد. به عبارت دیگر، سهم کشت ارگانیک این کشورها ۲۰ برابر ایران است.
متوسط برداشت گل محمدی در ایران نصف رقبا است
خیرخواه میزان برداشت گل محمدی و غنچه در ایران را حدود ۶۰ هزار تن اعلام کرد و افزود: این رقم در ترکیه و بلغارستان حدود ۲۰ هزار تن است. با وجود آنکه ایران ۱۲ برابر این دو کشور سطح زیر کشت دارد، تفاوت تولید بهتناسب وسعت کشت نیست. متوسط برداشت گل محمدی در ایران بین ۱.۵ تا دو تن در هر هکتار است؛ اما میزان برداشت این محصول در ترکیه و بلغارستان به دستکم چهار تن در هر هکتار میرسد.
گردش مالی ۱۲۰ میلیون دلاری صنعت گل محمدی در ایران
عضو انجمن گل و گلاب ایران، گردش مالی صنعت گل محمدی در ایران را حدود ۱۲۰ میلیون دلار اعلام کرد و گفت: گردش مالی این محصول در ترکیه و بلغارستان حدود ۶۰ میلیون دلار است. ارزش صادرات گلاب، گل محمدی و غنچه ایران حدود ۲۰ میلیون دلار برآورد میشود؛ در حالی که ارزش صادرات این محصولات در ترکیه و بلغارستان به حدود ۴۰ میلیون دلار میرسد.
وی با اشاره به وضعیت صادرات اسانس گل محمدی تصریح کرد: ارزش صادرات اسانس گل محمدی ایران حدود ۸۰۰ هزار دلار است؛ اما این رقم در ترکیه به حدود ۳۰ میلیون دلار میرسد. میزان مصرف اسانس گل محمدی در جهان حدود شش تن است که از این میزان، حدود ۲.۵ تن را ترکیه، ۲.۵ تن را بلغارستان و فقط ۳۰۰ کیلوگرم را ایران تامین میکند. میزان تولید گلاب در ایران حدود ۵۰ هزار تن است؛ در حالی که مجموع تولید گلاب در ترکیه و بلغارستان نزدیک به ۱۰ هزار تن برآورد میشود.
درآمد ۲۰۰۰ دلاری هر هکتار گل محمدی
خیرخواه با تاکید بر اهمیت شاخص بهرهوری اظهار کرد: بهرهوری اقتصادی هر هکتار کشت گل محمدی در ایران حدود ۲۰۰۰ دلار است؛ اما این رقم در ترکیه به حدود ۱۲ هزار دلار میرسد؛ بنابراین بهرهوری گل محمدی در ترکیه شش برابر ایران است. با احتساب نرخ روز ارز، درآمد ۱۲ هزار دلاری از هر هکتار کشت گل محمدی معادل حدود دو میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان است. کمتر محصول کشاورزی در ایران میتواند چنین درآمدی را در هر هکتار ایجاد کند. حتی در مورد پسته نیز اگر عملکرد مطلوب چهار تن در هر هکتار و قیمت ۱۳ دلار برای هر کیلوگرم در نظر گرفته شود، باز هم باید همه هزینهها و شرایط تولید را در محاسبه بهرهوری اقتصادی لحاظ کرد.
وی گفت: این پرسش مطرح است که چگونه کشوری با ۶۰ هزار هکتار سطح زیر کشت گل محمدی و وسعتی ۱۲ برابر رقبای خود، به متوسط درآمد ۲۰۰۰ دلار در هر هکتار رسیده است؟ این موضوع هشداری برای تمامی فعالان، تأثیرگذاران و سیاستگذاران صنعت گل، گلاب و عرقیات گیاهی کشور است.
کمبود گل محمدی با وجود ۶۰ هزار هکتار سطح زیر کشت!
عضو انجمن گل و گلاب ایران با اشاره به مشکلات تولید گل محمدی در کشور اظهار کرد: سال گذشته، با وجود برخورداری ایران از حدود ۶۰ هزار هکتار سطح زیر کشت، در مقاطعی با کمبود گل محمدی مواجه شدیم.
وی دلیل این وضعیت را نبود سرمایهگذاری مناسب و بروز بحرانهای فصلی دانست و افزود: این عوامل بخشی از سطح زیر کشت کشور را ناکارآمد کرده و سبب شد تولیدکنندگان مجبور شوند گل محمدی را با قیمتهای بسیار بالاتر خریداری کنند؛ موضوعی که قدرت رقابت ایران در بازار جهانی را کاهش میدهد. در نهایت بخش عمده گل محمدی به گلاب تبدیل میشود که براساس آمار، حدود ۹۰ درصد آن در داخل کشور مصرف شده و سهم چندانی در صادرات ندارد. این در حالی است که برای حضور در بازار جهانی باید به سمت تولید محصولاتی با ارزش افزوده بیشتر، از جمله اسانس، حرکت کنیم.
کشاورزی ارگانیک؛ راه نفوذ به بازار جهانی
خیرخواه، توسعه کشت ارگانیک را یکی از راهکارهای مؤثر برای حضور در بازارهای جهانی دانست و گفت: بخشی از اسانسهای عرضهشده در بازار اروپا با نشان ارگانیک به فروش میرسند. بنابراین میتوان از گل محمدی ارگانیک بهعنوان محصولی شاخص برای ورود ایران به این بازارها استفاده کرد. اسانس و سایر فرآوردههای گل محمدی ایران اکنون جایگاه متناسبی در بازارهای جهانی ندارند؛ زیرا نتوانستهایم محصول مورد نیاز و مطابق با استانداردهای بازارهای هدف را تولید و عرضه کنیم. توسعه کشاورزی ارگانیک یکی از راهکارهای اصلاح این وضعیت است.
عضو انجمن گل و گلاب ایران با اشاره به مزایای تولید ارگانیک اظهار کرد: در این روش از سم، کود شیمیایی و هورمون استفاده نمیشود و در نتیجه، علاوه بر کمک به سلامت جامعه، از محیطزیست نیز حفاظت میشود.
چرا کشاورزی ارگانیک در ایران توسعه نیافته است؟
عضو انجمن گل و گلاب ایران با اشاره به چالشهای توسعه کشاورزی ارگانیک در کشور گفت: خُرد و کوچکبودن اراضی کشاورزی و فقدان مدیریت کلان و یکپارچه، از مهمترین مشکلات این حوزه است. علاوه بر آن، کشاورزان، تولیدکنندگان، صادرکنندگان و حتی مصرفکنندگان، دانش و آگاهی کافی درباره محصولات ارگانیک ندارند.
وی کاهش عملکرد را یکی دیگر از چالشهای تولید ارگانیک دانست و افزود: بازدهی محصولات ارگانیک در برخی موارد بین ۱۵ تا ۲۰ درصد و گاهی تا ۲۵ درصد کمتر میشود. همچنین هزینههای کاشت، داشت و برداشت این محصولات بالاتر است.
عضو انجمن گل و گلاب ایران با اشاره به هزینه دریافت گواهینامههای بینالمللی گفت: مجموعه ما بهطور متوسط سالانه بین ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ یورو برای دریافت و تمدید گواهینامههای مربوط پرداخت میکند. با توجه به شرایط ارزی، این هزینه برای بسیاری از تولیدکنندگان و بهویژه کشاورزان کوچک بسیار سنگین است. برای صادرات هر محموله ارگانیک نیز باید گواهی جداگانهای دریافت و هزینه آن بهصورت ارزی پرداخت شود؛ موضوعی که هزینه نهایی صادرات را افزایش میدهد.
تشکلها در سیاستگذاری نقش داشته باشند
خیرخواه، ایجاد انجمنها و اتحادیههای تخصصی را یکی از راهکارهای حل مشکلات این صنعت دانست و گفت: این تشکلها میتوانند زمینه توسعه صنعت را فراهم و در فرآیند سیاستگذاری مشارکت کنند. هدف این است که سیاستهای کلان صنعت با هماهنگی سازمان ملی استاندارد، سازمان غذا و دارو و دیگر نهادهای مسئول تدوین شود. تولیدکنندگان و فعالان تخصصی باید در تدوین استانداردهای محصولات نقش کلیدی داشته باشند تا امکان تولید محصول قابلقبول برای بازارهای صادراتی فراهم شود. استانداردهای جهانی محصولات گیاهی و ارگانیک بیش از هر چیز بر اساس میزان باقیمانده سموم تدوین میشوند و نباید ارزیابی محصولات فقط به چند مؤلفه فیزیکی و شیمیایی محدود شود. فعالان تخصصی و اجرایی این صنعت میتوانند در تدوین استانداردهای کاربردی در کنار دستگاههای مسئول قرار گیرند.
نبود آزمایشگاه مورد تایید اروپا، مانع صادرات محصولات ارگانیک
خیرخواه با اشاره به کمبود زیرساختهای آزمایشگاهی گفت: آزمایشگاههای کافی برای آنالیز باقیمانده سموم در کشور وجود ندارد یا نتایج برخی آزمایشگاههای داخلی مورد تایید کشورهای اروپایی نیست. به همین دلیل، تولیدکننده ناچار است ابتدا نمونه محصول ارگانیک را به خارج از کشور ارسال کند و پس از دریافت تأییدیه، محموله اصلی را صادر کند. این فرآیند زمانبر و هزینهزا، یکی از چالشهای بزرگ صادرات محصولات ارگانیک است.
عضو انجمن گل و گلاب ایران خواستار همکاری دولت و شرکتهای ذینفع برای ایجاد یا تایید آزمایشگاههای تخصصی شد و گفت: حل این مشکل میتواند مسیر صادرات محصولات ارگانیک ایران را تسهیل کند.
خیرخواه در پایان بر لزوم نظارت جدی بر استفاده از نشان ارگانیک تاکید کرد و گفت: نباید اجازه داده شود از لوگوی ارگانیک سوءاستفاده شود. اگر این نشان بهصورت غیرواقعی روی محصولاتی قرار گیرد که عاری از سموم نیستند، اعتماد جامعه به محصولات ارگانیک از بین میرود. نشان ارگانیک نباید صرفا به ابزاری تجاری تبدیل شود؛ بلکه باید بیانگر سلامت محصول، نبود باقیمانده سموم و رعایت الزامات زیستمحیطی در فرآیند تولید باشد.
