به گزارش آوای اقتصاد
به نقل از ایرنا محصولات لبنی نه تنها به عنوان یکی از ستون‌های اصلی رژیم غذایی در فرهنگ ایرانی است بلکه به عنوان منبع حیاتی ریزمغذی‌ها، نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتقای سطح سلامت و تاب‌آوری بیولوژیک شهروندان ایفا می‌کند.
با توجه به پیچیدگی‌های نظام سلامت و افزایش نیاز به مدیریت سبک زندگی، متخصصان حوزه تغذیه و سلامت بر این باورند که مصرف اصولی و روزانه محصولات لبنی می‌تواند از بروز بسیاری از مشکلات جسمی و ضعف‌های مهار نشدنی در دوران رشد و سالمندی پیشگیری کند.
در همین راستا، بررسی وضعیت موجود در داخل کشور نشان می‌دهد که اگرچه دسترسی به این محصولات در سطح گسترده‌ای میسر است، اما ضرورت تغییر نگرش شهروندان از «مصرف صرف» به «مصرف هوشمندانه و باکیفیت بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود.
ایران با توجه به پتانسیل‌های تولیدی و تنوع محصولات لبنی، در موقعیت مناسبی برای ارتقای امنیت غذایی قرار دارد، با این حال، توجه به زنجیره تأمین، سلامت فرآیند تولید و آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها در خصوص نقش کلسیم، پروتئین و ویتامین‌های موجود در این محصولات، ضرورتی است که باید در دستور کار نهادهای نظارتی و فرهنگی قرار گیرد.
از این منظر، ارتقای آگاهی عمومی درباره مزایای مصرف محصولات لبنی سالم، تنها یک موضوع تغذیه‌ای نیست، بلکه گامی کلیدی در جهت کاهش هزینه‌های درمانی و بهبود سرمایه انسانی کشور محسوب می‌شود.
کارشناسان بر این باورند که افزایش مستمر قیمت محصولات لبنی موجب شده است تا بخشی از خانواده‌ها به دنبال جایگزین های ارزان‌تر و فاقد ارزش تغذیه‌ای باشند که این امر به طور مستقیم سلامت جسمانی افراد را به خطر می‌اندازد.
از سوی دیگر، نوعی آسیب فرهنگی در قالب «بی‌توجهی به ضرورت مصرف روزانه لبنیات» در میان بخشی از شهروندان مشاهده می‌شود؛ به گونه‌ای که انگار اهمیت این محصولات در پیشگیری از بیماری‌ها و تامین کلسیم و پروتئین بدن در اولویت‌های تغذیه‌ای آنان قرار نگرفته است.
این ترکیب مساله اقتصادی و کمبود آگاهی می‌تواند وضعیت سلامت عمومی در استان زنجان را به مرحله‌ای نگران کننده برساند.
به عبارتی دیگر بی توجهی به مصرف باکیفیت لبنیات در دوران رشد و همچنین کاهش میزان مصرف در میان سالمندان به دلیل مسائل اقتصادی، ریسک ابتلا به بیماریهای استخوانی و ضعف‌های تغذیه‌ای را به شدت افزایش می‌دهد.
نقش مهم مصرف روزانه لبنیات در پیشگیری از پوکی استخوان
رئیس گروه تغذیه در جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زنجان با تأکید بر اهمیت مصرف شیر و فرآورده‌های لبنی در تأمین سلامت جامعه گفت: دریافت کافی این گروه غذایی در طول زندگی به ویژه در دوران رشد و سالمندی، نقش مؤثری در استحکام استخوان‌ها، حفظ توده عضلانی و پیشگیری از بیماریهای تغذیه‌ای دارد.
نسیم عابدی افزود: شیر و فرآورده‌های لبنی از گروه‌های غذایی ضروری در سبد غذایی خانوار محسوب می‌شوند و منبع ارزشمندی از کلسیم، پروتئین باکیفیت، فسفر و ویتامین‌های گروه بی هستند.
وی افزود: این مواد مغذی در رشد و استحکام استخوان‌ها و دندان‌ها، حفظ توده عضلانی و عملکرد طبیعی بدن نقش مهمی دارند و مصرف کافی آنها در تمام مراحل زندگی ضروری است.
رئیس گروه تغذیه در جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زنجان با اشاره به اهمیت مصرف لبنیات در گروه‌های سنی مختلف گفت: نیاز بدن به مواد مغذی در دوره‌های مختلف زندگی متفاوت است و در کودکان و نوجوانان به دلیل رشد سریع و افزایش نیاز به کلسیم، مصرف کافی شیر، ماست و پنیر برای رشد مطلوب و استحکام استخوان‌ها ضرورت دارد.
عابدی ادامه داد: در زنان باردار و شیرده نیز تأمین کلسیم و پروتئین مورد نیاز بدن اهمیت ویژه‌ای دارد و مصرف منظم لبنیات در بزرگسالان به حفظ سلامت استخوان‌ها و عضلات کمک می‌کند.
وی با بیان اینکه سالمندان بیشتر در معرض کاهش تراکم استخوان، پوکی استخوان و شکستگی قرار دارند، اظهار کرد: توجه به دریافت کافی لبنیات در این گروه سنی اهمیت بیشتری دارد و می‌تواند در حفظ سلامت استخوان‌ها مؤثر باشد.
این مسئول با اشاره به توصیه‌های راهنمای غذایی کشور خاطرنشان کرد: مصرف روزانه دو تا سه واحد از گروه شیر و لبنیات برای عموم افراد توصیه می‌شود که البته میزان نیاز در برخی گروه‌ها از جمله نوجوانان و زنان باردار ممکن است بیشتر باشد.
مکمل کلسیم جایگزین شیر و لبنیات نیست
عابدی در ادامه با تأکید بر اینکه مکمل‌های کلسیم جایگزین کامل و مناسبی برای شیر و فرآورده‌های لبنی نیستند، گفت: لبنیات علاوه بر کلسیم، حاوی پروتئین باکیفیت، فسفر، ویتامین‌های گروه بی و سایر مواد مغذی مورد نیاز بدن است، در حالیکه مکمل‌های کلسیم عمدتاً برای تأمین این ماده معدنی مورد استفاده قرار می‌گیرد و تمام ارزش تغذیه‌ای لبنیات را ندارد.
وی افزود: مصرف مکمل کلسیم باید بر اساس نیاز فرد، وضعیت تغذیه‌ای و شرایط سلامت و با نظر پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود.
رئیس گروه تغذیه در جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زنجان با هشدار نسبت به مصرف خودسرانه مکمل‌ها ادامه داد: دریافت بیش از نیاز مکمل کلسیم در برخی افراد ممکن است عوارضی مانند یبوست و افزایش خطر ابتلا به سنگ کلیه را به همراه داشته باشد.
عابدی تأکید کرد: اولویت باید تأمین کلسیم از طریق منابع غذایی از جمله شیر، ماست، پنیر و سایر مواد غذایی حاوی این ماده معدنی باشد و مصرف مکمل ها تنها در صورت وجود کمبود دریافت یا افزایش نیاز و پس از ارزیابی تخصصی انجام شود.
توصیه به مصرف روزانه لبنیات کم‌چرب و پاستوریزه
رئیس گروه تغذیه در جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زنجان با توصیه به شهروندان زنجانی برای قرار دادن شیر و فرآورده‌های لبنی در برنامه غذایی روزانه گفت: استفاده از انواع کم‌چرب و پاستوریزه لبنیات می‌تواند به تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن کمک کند.
وی افزود: هر واحد لبنیات می‌تواند معادل یک لیوان شیر، یک لیوان ماست یا حدود ۳۰ تا ۴۵ گرم پنیر باشد و مصرف فرآورده‌هایی مانند ماست، دوغ کم‌نمک و کشک پاستوریزه نیز به تنوع‌بخشی سبد غذایی خانواده کمک می‌کند.
عابدی با اشاره به افرادی که به دلیل تحمل نکردن لاکتوز یا مشکلات دیگر امکان مصرف شیر را ندارند، گفت: این افراد می‌توانند با مشورت کارشناس تغذیه از سایر فرآورده‌های لبنی متناسب با شرایط خود استفاده کنند.
رئیس گروه تغذیه در جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زنجان بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت مصرف شیر و لبنیات تأکید کرد و گفت: اصلاح باورهای نادرست تغذیه‌ای و ترویج فرهنگ مصرف لبنیات می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای سلامت و بهبود وضعیت تغذیه خانواده‌ها در شهرستان زنجان داشته باشد.
مصرف لبنیات در کشور به ۴۰ تا ۴۵ کیلوگرم رسیده است
مدیرعامل شرکت شیر پاستوریزه پگاه زنجان با اشاره به کاهش سرانه مصرف لبنیات در کشور گفت: بر اساس آمارهای موجود، سرانه مصرف لبنیات در ایران که تا سال گذشته حدود ۷۰ کیلوگرم بود، به حدود ۴۰ تا ۴۵ کیلوگرم رسیده است؛ موضوعی که زنگ خطری جدی برای سلامت جامعه به شمار می‌رود.
محمدحسین عباسی افزود: بر اساس آمارهای جهانی، سرانه مصرف لبنیات در کشورهای توسعه‌یافته حدود ۱۷۰ کیلوگرم در سال است، در حالی که این میزان در کشور ما فاصله قابل توجهی با استانداردهای جهانی دارد.
وی با بیان اینکه آمارهای مربوط به مصرف لبنیات در کشور از گزارش‌های انجمن صنایع لبنی ایران و اطلاعات نهادهای آماری استخراج شده است، افزود: کاهش قدرت خرید خانوارها و افزایش هزینه‌های تولید از جمله عواملی است که بر میزان مصرف محصولات لبنی تأثیر دارد.
مدیر عامل پگاه زنجان با تأکید بر ضرورت توجه به فرهنگ‌سازی مصرف شیر و فرآورده‌های لبنی گفت: شیر یکی از در دسترس‌ترین و اقتصادی‌ترین منابع تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن است و پروتئین، کلسیم، فسفر و انواع ویتامین‌ها را در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌دهد.
عباسی ادامه داد: کاهش مصرف شیر و لبنیات می‌تواند زمینه‌ساز بروز مشکلات تغذیه‌ای و سلامت از جمله افزایش خطر پوکی استخوان و کمبود برخی مواد مغذی در بدن شود.
وی با اشاره به نقش آموزش در اصلاح الگوی مصرف افزود: پگاه زنجان در همکاری با آموزش و پرورش برنامه‌هایی از جمله برگزاری زنگ شیر و اعزام کارشناسان تغذیه به مدارس را اجرا می‌کند تا دانش‌آموزان با ارزش غذایی شیر و تأثیر آن بر رشد و سلامت بدن آشنا شوند.
عباسی از رسانه‌ها خواست در کنار تولیدکنندگان و مجموعه‌های فعال در صنعت لبنیات برای ترویج فرهنگ مصرف شیر و آگاهی‌بخشی درباره پیامدهای کاهش مصرف محصولات لبنی تلاش کنند.
تولید و توزیع بیش از چهار میلیون پاکت شیر در مدارس زنجان
عباسی با اشاره به اجرای طرح توزیع شیر مدارس در استان زنجان افزود: پگاه زنجان در سال گذشته و پیش از آغاز شرایط جنگی، تعهد تولید و توزیع حدود چهار میلیون و ۲۰۰ هزار پاکت شیر را برای مدارس استان بر عهده داشت که حدود ۷۵ درصد این تعهد پیش از اسفندماه تولید و توزیع شد.
وی افزود: امسال نیز قرارداد مربوط به توزیع شیر مدارس با آموزش و پرورش استان در دست انجام بوده و حدود سه میلیون و ۴۰۰ هزار پاکت شیر برای این طرح در نظر گرفته شده است.
مدیرعامل پگاه زنجان با بیان اینکه تولید شیر مدارس برای جلوگیری از عقب‌ماندگی برنامه از سایر استان‌ها آغاز شده است، گفت: قیمت مصوب دولتی در این طرح لحاظ شده و هماهنگی‌های لازم برای تکمیل مراحل قرارداد در حال انجام است.
عباسی ابراز امیدواری کرد: توزیع شیر در مدارس استان از هفته آینده آغاز شود و دانش‌آموزان مقطع ابتدایی از مزایای این طرح بهره‌مند شوند.
مدیرعامل پگاه زنجان در بخش دیگری از سخنان خود درباره تغییر قیمت محصولات لبنی نیز گفت: تاکنون ابلاغیه جدیدی برای افزایش قیمت محصولات لبنی صادر نشده و این شرکت نیز تغییری در قیمت محصولات خود اعمال نکرده است.
وی با اشاره به سهم شیر خام در هزینه تولید محصولات لبنی گفت: شیر خام به طور متوسط حدود ۶۵ درصد بهای تمام‌شده محصولات لبنی را تشکیل می‌دهد، هرچند این سهم با توجه به نوع محصول و ترکیب سبد تولید شرکت‌ها متفاوت است و در برخی موارد به حدود ۷۰ درصد نیز می‌رسد.
عباسی تأکید کرد: هرگونه تغییر قیمت محصولات لبنی باید مطابق دستورالعمل‌های سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان و پس از طی مراحل قانونی و هماهنگی با دستگاه‌های ذی‌ربط انجام شود.
وی افزود: شرکت‌های لبنی مجاز به تغییر خودسرانه قیمت چهار قلم محصول مشمول قیمت‌گذاری تکلیفی نیستند و سایر محصولات نیز باید بر اساس ضوابط مصوب قیمت‌گذاری شوند و فرآیندهای قانونی مربوط به ثبت قیمت در سامانه ۱۲۴ را طی کنند.
مدیرعامل پگاه زنجان با اشاره به برخی تغییر قیمت‌های مشاهده‌شده در فضای مجازی گفت: اقداماتی که بدون طی تشریفات قانونی انجام شده باشد، مورد تأیید نیست و از سوی دستگاه‌های نظارتی نیز به برخی شرکت‌ها در این زمینه تذکر داده شده است.
افزایش هزینه‌های تولید، فشار مضاعفی بر صنعت لبنیات وارد کرده است
عباسی با تشریح عوامل مؤثر بر بهای تمام‌شده محصولات لبنی افزود: افزایش هزینه‌های نیروی انسانی، انرژی، حمل‌و نقل، بیمه و سایر هزینه‌های سربار، فشار قابل توجهی بر واحدهای تولیدی وارد کرده است.
وی ادامه داد: هزینه‌های مرتبط با کارکنان شامل دستمزد، بیمه، بیمه تکمیلی، عیدی و سایر پرداخت‌هاست که در مجموع حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد هزینه‌های تولید را تشکیل می‌دهد.
عباسی، افزایش هزینه حامل‌های انرژی از جمله برق، گاز و آب و همچنین رشد هزینه‌های حمل‌ونقل را از دیگر عوامل مؤثر بر قیمت تمام‌شده محصولات عنوان کرد و افزود: هزینه انتقال شیر خام از دامداری به کارخانه و توزیع محصولات نهایی نیز در ماه‌های گذشته افزایش یافته است.
عباسی یادآور شد: در چارچوب مجوز افزایش ۴۰ درصدی قیمت محصولات لبنی که از سوی مراجع ذی‌ربط صادر شده بود، ۲۰ درصد افزایش در ابتدای سال اعمال و مقرر شد ۲۰ درصد مانده پس از تعیین قیمت شیر خام اجرایی شود.
وی افزود: پس از ابلاغ قیمت شیر خام در اواخر شهریورماه، بخش دوم افزایش قیمت نیز مطابق ضوابط اعمال شد و چهار قلم محصول مشمول قیمت‌گذاری دولتی نیز بر اساس نرخ‌های تعیین‌شده عرضه شدند.
ضرورت حمایت از تولید و حفظ قدرت خرید خانوارها
مدیر عامل پگاه زنجان با اشاره به دشواری فعالیت بنگاه‌های اقتصادی در شرایط کنونی گفت: بسیاری از واحدهای تولیدی صنعت لبنیات با افزایش هزینه‌های تولید و محدودیت‌های اقتصادی مواجه هستند و ادامه فعالیت آنها نیازمند مدیریت هزینه‌ها و برخورداری از ترکیب متنوع محصولات با بازدهی اقتصادی مناسب است.
عباسی توضیح داد: برخی گروه‌های محصولی مانند محصولات شیرهای پاکتی، کره و محصولات پنیری به سرمایه‌گذاری، تجهیزات و مدیریت تخصصی نیاز دارند و همه شرکت‌های لبنی امکان تولید همه این گروه‌ها را ندارند.
وی افزود: تنوع سبد محصولات و وجود کالاهایی با حاشیه سود مناسب به شرکت‌ها کمک می‌کند هزینه‌های سربار و سایر مخارج تولید را مدیریت کنند و تداوم فعالیت اقتصادی خود را حفظ کنند.
عباسی با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی میان دولت، تولیدکنندگان و رسانه‌ها برای افزایش مصرف لبنیات گفت: در کنار حمایت از تولید، باید قدرت خرید خانوارها نیز مورد توجه قرار گیرد تا محصولات لبنی به عنوان یکی از منابع اصلی تأمین مواد مغذی، از سبد غذایی مردم حذف نشود.
توزیع شیر در مدارس زنجان آغاز می‌شود
مدیرکل آموزش‌وپرورش استان زنجان، در این ارتباط گفت: این اقدام در راستای و بهبود وضعیت تغذیه دانش‌آموزان در مدارس ابتدایی دولتی به مرحله اجرا درآمده است.
ذبیح الله تاراسی، با اشاره به سابقه دوساله اجرای این برنامه افزود: سال گذشته بیش از سه میلیون پاکت شیر در سطح مدارس ابتدایی دولتی استان زنجان توزیع شد که در این طرح علاوه بر دانش‌آموزان، معلمان نیز از شیر رایگان بهره‌مند شدند و حتی شرایط خاص و تحولات منطقه‌ای نیز مانع از استمرار و توزیع آن در مدارس نشد.
مدیرکل آموزش و پرورش استان زنجان پیرامون روند اجرای این طرح در سال تحصیلی جاری تصریح کرد: اعتبارات لازم از سوی دولت تخصیص یافته و رایزنی‌ها و صحبت‌های مقدماتی با شرکت تأمین‌کننده شیر نیز انجام شده است؛ در حال حاضر منتظر تصویب نهایی قیمت در کارگروه تنظیم بازار هستیم تا پس از ابلاغ مصوبه، فرآیند تحویل و توزیع آغاز شود.
تاراسی با بیان اینکه امسال مبالغ قرارداد نسبت به سال گذشته با افزایش روبه‌رو بوده است، گفت: با وجود افزایش هزینه‌ها، طبق برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده پیش‌بینی می‌کنیم تا اواخر ماه آینده روند اجرایی کار نهایی شده و توزیع شیر در سطح مدارس ابتدایی استان آغاز شود.
وی هدف‌گذاری اصلی این اقدام را ترویج سبک زندگی سالم عنوان کرد و گفت: نگاه مجموعه آموزش‌وپرورش و کارشناسان حوزه سلامت تنها توزیع یک پاکت شیر نیست، بلکه هدف بنیادین، هدایت دانش‌آموزان به سمت مصرف خوراکی‌های سالم، ترویج الگوهای تغذیه‌ای اصولی، تقویت توانمندی‌های ذهنی و شکل‌گیری ساختار قامتی سالم در کودکان است.
مدیرکل آموزش‌وپرورش استان زنجان از بررسی توزیع اقلام مکمل نیز خبر داد و ادامه داد: در کنار شیر، توزیع مواد مغذی و سالمی نظیر خرما نیز در دستور کار قرار دارد که جزئیات و نهایی‌شدن آن به توافق با شرکت طرف قرارداد بستگی دارد تا این اقلام نیز به صورت هفتگی در سبد تغذیه‌ای مدارس قرار گیرد.
تاراسی با اشاره به تأثیر مثبت رفتارهای جمعی در تغییر عادات غذایی دانش‌آموزان خاطرنشان کرد: بسیاری از دانش‌آموزان در ابتدا تمایلی به مصرف شیر نشان نمی‌دادند و ترجیح می‌دادند آبمیوه‌ها و تنقلات دیگر در کیف خود داشته باشند؛ اما زمانی که مصرف شیر را در کنار هم‌کلاسی‌ها و هم‌تختی‌های خود مشاهده کردند، انگیزه پیدا کردند و همین هم نشینی موجب شکل‌گیری یک عادت غذایی سالم و مستمر میان آنان شده است.
