به گزارش آوای اقتصاد
به نقل از ایرنا، تصور کنید تلفن همراه زنگ میخورد. آن سوی خط، صدایی را میشنوید که برایتان کاملاً آشناست؛ صدای فرزند، خواهر، برادر، دوست یا یکی از نزدیکان. لحن و صدای او همان چیزی است که بارها شنیدهاید و همین آشنایی، ناخودآگاه احساس اعتماد ایجاد میکند.
اما این بار صحبت از یک درخواست معمولی نیست. فرد پشت خط با لحنی مضطرب میگوید گرفتار شده به پول فوری نیاز دارد و از شما میخواهد مبلغی را برایش واریز کنید. در چنین لحظهای، ذهن پیش از آنکه فرصت پرسیدن و بررسی کردن پیدا کند، ممکن است به سمت کمک کردن برود بهویژه اگر درخواست با ترس، اضطراب و فشار زمانی همراه باشد.
اینجاست که یک فناوری جدید میتواند در خدمت یک شیوه قدیمی کلاهبرداری قرار گیرد؛ جعل هویت.هوش مصنوعی حالا این امکان را فراهم کرده است که صدای افراد با دقت بیشتری شبیهسازی شود و کلاهبردار به جای تکیه صرف بر یک شماره ناشناس یا پیام مشکوک از صدایی استفاده کند که برای قربانی معتبر و آشناست. به همین دلیل، آنچه در نگاه نخست یک تماس خانوادگی یا دوستانه به نظر میرسد، میتواند نیازمند یک بررسی ساده اما حیاتی باشد، آیا واقعا خود او پشت خط است؟
سناریویی ساده با یک هدف؛ گرفتن تصمیم عجولانه
سناریوی کلاهبرداری میتواند ساده باشد؛ تماسگیرنده خود را یکی از نزدیکان معرفی میکند و با ایجاد شرایط اضطراری، فرصت فکر کردن را از مخاطب میگیرد. ممکن است ادعا کند در شرایط دشواری قرار گرفته، به پول نیاز دارد یا باید مبلغی را در کوتاهترین زمان به حسابی واریز کند.
در چنین شرایطی، کلاهبردار بیش از آنکه روی پیچیدگی فنی ماجرا حساب کند، روی واکنش احساسی قربانی حساب باز میکند.
ترس از اینکه اتفاقی برای یکی از نزدیکان افتاده باشد، نگرانی از وضعیت او و تمایل طبیعی به کمک کردن میتواند باعث شود فرد پیش از آنکه درباره هویت تماسگیرنده اطمینان پیدا کند، دست به اقدام بزند.
پلیس فتا نیز درباره همین شیوه هشدار داده است که کلاهبرداران با سوءاستفاده از هوش مصنوعی میتوانند صدای دوستان، اعضای خانواده و آشنایان را جعل کنند و با طرح درخواستهای فوری، افراد را به واریز وجه ترغیب کنند.
این در حالی است که در برخی سناریوها تماسگیرنده با ایجاد استرس، ترس یا اضطراب، از مخاطب میخواهد مبلغی در حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان واریز کند؛ شرایطی که میتواند قدرت تصمیمگیری و دقت فرد را کاهش دهد.
مشکل اصلی فقط جعل صدا نیست
در این میان، شاید تصور شود که راه مقابله صرفاً شناخت صدای جعلی است اما ماجرا به همین سادگی نیست. اگر تماسگیرنده از صدایی مشابه صدای یکی از نزدیکان استفاده کند، تشخیص جعل برای مخاطب عادی ممکن است دشوار باشد. بنابراین تکیه بر اینکه صدای او را میشناسم دیگر بهتنهایی کافی نیست.آنچه اهمیت بیشتری پیدا میکند، شیوه واکنش فرد است.درخواست فوری پول، اصرار برای واریز سریع، درخواست رمز یا اطلاعات بانکی و جلوگیری از تماس مجدد با فرد مورد ادعا، همگی باید بهعنوان نشانههای هشدار تلقی شوند.
در واقع، کلاهبردار تلاش میکند مخاطب را از مرحله فکر کردن به مرحله اقدام کردن برساند؛ هرچه فاصله میان شنیدن درخواست و واریز پول کمتر شود، احتمال موفقیت این شگرد بیشتر خواهد بود.
یک تماس ساده میتواند چند قربانی داشته باشد
این نوع کلاهبرداری فقط مسئله از دست رفتن یک مبلغ پول نیست. قربانی ممکن است پس از آگاهی از فریب، با اضطراب، احساس پشیمانی و بیاعتمادی نسبت به تماسهای بعدی مواجه شود.
از سوی دیگر، خانواده نیز ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد؛ زیرا اگر فردی با جعل صدای یکی از اعضای خانواده اقدام به کلاهبرداری کند، اعتماد طبیعی میان اعضای خانواده به تماسهای تلفنی نیز آسیب میبیند به همین دلیل، آگاهیرسانی درباره این شیوه اهمیت دارد؛ نه برای ایجاد ترس از هر تماس تلفنی، بلکه برای جا انداختن یک عادت ساده که هیچ درخواست مالی صرفاً به دلیل شنیدن یک صدای آشنا، معتبر تلقی نشود.
راهکار مقابله با این شیوه، لزوماً پیچیده نیست. کافی است فرد در برابر درخواست مالی یا بانکی، تماس را قطع کند و خودش از طریق شمارهای که از قبل در اختیار دارد با فرد موردنظر تماس بگیرد.
اگر فرزند، دوست یا یکی از اعضای خانواده واقعاً نیازمند کمک باشد، تماس مستقیم و مستقل میتواند هویت او را مشخص کند.
همچنین نباید رمز، کد تأیید، اطلاعات کارت یا سایر اطلاعات بانکی در اختیار تماسگیرنده قرار گیرد؛ حتی اگر صدای او کاملاً آشنا به نظر برسد. در نهایت، مهمترین نکته این است که فوریت درخواست نباید جای راستیآزمایی را بگیرد. هوش مصنوعی ممکن است صدایی آشنا بسازد، اما نمیتواند جای یک تماس مستقل و اطمینان از هویت واقعی فرد را بگیرد.
جعل صدا را میتوان در امتداد مجموعهای از شگردهای جدید مجرمان سایبری دید؛ شگردهایی که در آنها اعتماد انسان، بیش از ضعف فنی قربانی، هدف قرار میگیرد.
پیشتر پیامهایی با عناوینی مانند ابلاغیه قضایی، سهام عدالت، سبد کالا یا لینکهای مختلف برای جلب توجه کاربران استفاده میشد. در موارد دیگری نیز مجرمان با ارسال فایلهایی مانند «عکسهای قدیمیات را پیدا کردم» تلاش کردهاند کاربران را به نصب بدافزار یا باز کردن لینک آلوده ترغیب کنند.
وجه مشترک بسیاری از این روشها یک چیز است: مجرم ابتدا اعتماد ایجاد میکند و بعد درخواست خود را مطرح میکند.
چرا این شیوه خطرناکتر به نظر میرسد؟
پیامک مشکوک را میتوان نخواند، لینک ناشناس را میتوان باز نکرد و شماره ناشناس را میتوان پاسخ نداد؛ اما صدای یک عزیز، واکنش متفاوتی در انسان ایجاد میکند.به همین دلیل، خطر اصلی این شگرد فقط در پیشرفت فناوری نیست؛ بلکه در سوءاستفاده از رابطه عاطفی و اعتماد میان افراد است.کلاهبردار به جای اینکه قربانی را متقاعد کند من شخص دیگری نیستم، تلاش میکند شرایطی بسازد که قربانی اصلاً فرصت نکند درباره هویت تماسگیرنده سؤال کند.یک درخواست فوری، یک صدای آشنا و چند ثانیه اضطراب میتواند کافی باشد تا تصمیمی گرفته شود که بازگرداندن نتیجه آن دشوار باشد.
پلیس چه می گوید؟
پلیس فتا تأکید کرده است که در صورت دریافت درخواست پول یا اطلاعات بانکی حتی از سوی فردی با صدای آشنا، باید تماس قطع و هویت فرد از طریق شمارهای که از قبل در اختیار دارید، بررسی شود.پلیس همچنین تأکید کرده است که بدون اطمینان از هویت تماسگیرنده نباید وجهی واریز کرد و رمز، کد تأیید و اطلاعات بانکی نیز نباید در اختیار دیگران قرار گیرد.
شاید مهمترین توصیه در مواجهه با این شیوه، سادهترین آن باشد: عجله نکنید. اگر تماسگیرنده ادعا میکند یکی از نزدیکان شماست و پول فوری میخواهد حتی اگر صدایش کاملاً آشنا باشد، تماس را قطع کنید و خودتان با شمارهای که از قبل از آن فرد دارید تماس بگیرید اگر پاسخ نداد، از یک عضو دیگر خانواده درباره ماجرا سؤال کنید. اگر درخواستکننده از شما میخواهد اطلاعات بانکی، رمز، کد پیامکی یا اطلاعات حساب را اعلام کنید، درخواست را متوقف کنید و مهمتر از همه، اجازه ندهید جملههایی مانند الان وقت ندارم، فقط چند دقیقه فرصت دارم یا اگر دیر بجنبی اتفاق بدی میافتد شما را از راستیآزمایی منصرف کند.
در دورهای که فناوری میتواند تصویر، متن و صدا را شبیهسازی کند، شاید یکی از مهمترین مهارتهای شهروندی، تردید منطقی باشد. این به معنای بیاعتمادی به خانواده و دوستان نیست به معنای آن است که در برابر یک درخواست مالی فوری، حتی از نزدیکترین افراد، یک مرحله کوتاه راستیآزمایی را جدی بگیریم چون ممکن است آن سوی تلفن، صدای آشنایی باشد؛ اما صاحب آن صدا، کسی نباشد که فکر میکنیم.
