به گزارش آوای اقتصاد
صنعت پست در جهان معاصر از قالب سنتی جابه‌جایی نامه‌ها عبور کرده و به ستون فقرات زنجیره تأمین، تجارت الکترونیک و درگاه ارتباطی حاکمیت با شهروندان تبدیل شده است. استان یزد به عنوان چهارراه ارتباطی و قطب صنعتی و اقتصادی کشور، نقشی حیاتی در این شبکه به هم پیوسته ایفا می‌کند. در همین راستا، نشست مطبوعاتی مدیرکل پست استان یزد به فرصتی ارزشمند برای تبیین شفاف عملکرد، پاسخ به دغدغه‌های خبرنگاران و ارائه تصویر آینده لجستیک استان مبدل شد.
توسعه فناوری و مقایسه جایگاه پست کشور در تراز نوین:
روح‌الله عباسی مدیرکل پست استان یزد ؛ در ابتدای این نشست با پخش تصاویری از مدرن‌ترین سامانه‌های سورتینگ و پردازش هوشمند در شرق آسیا، به مقایسه سازوکارهای نوین بین‌المللی با پیشرفت‌های بومی پرداخت و اظهار داشت: شبکه پستی ایران با وجود جغرافیای پهناور و تنوع زیست‌بوم جمعیتی، گام‌های بنیادینی در بهره‌گیری از تجهیزات ساخت داخل و دانش‌بنیان برداشته است. هم‌اکنون سامانه‌های مکانیزه تفکیک ریزبسته‌ها با توان پردازش ۹ تا ۱۸ هزار مرسوله در ساعت در چندین کلان‌شهر کشور مستقر شده و پروژه‌های بینایی ماشین و هوش مصنوعی نیز در پردازش اسناد و بسته‌ها با دقت و سرعت بالا مراحل استقرار را طی می‌کنند.
انفجار تجارت الکترونیک و ضریب اطمینان شبکه:
وی با اشاره به پیوند ناگسستنی خرید اینترنتی با شبکه فیزیکی حمل کالا تصریح کرد: در طول یک سال پستی گذشته، ۳۲۴ فروشگاه به‌طور مستقیم از طریق وب‌سرویس و درگاه‌های برخط پست یزد فعال بوده‌اند که ماحصل آن صدور ۱۳۵ هزار و ۴۸۹ مرسوله خرید برخط از مبدأ یزد و ورود ۳۰۶ هزار و ۱۲۲ مرسوله به استان بوده است. این آمار صرفاً متعلق به فروشگاه‌های تحت وب‌سرویس مستقیم است و هزاران کسب‌وکار خرد دیگر نیز به‌طور حضوری از باجه‌ها بهره می‌برند. پرداخت بخش عمده بهای کالاها در محل تحویل، نماد بارز اعتماد عمیق مردم و فروشندگان به امانت‌داری پست است.
ثبت کارنامه میلیونی در تبادلات و رضایتمندی مردمی:
مدیرکل پست استان یزد پیرامون ترافیک سالانه مرسولات گفت: طی دوازده ماه گذشته، بیش از سه میلیون و دویست هزار مرسوله وارد استان و یک میلیون و ششصد هزار مرسوله فیزیکی در باجه‌های پستی پذیرش شده است. افزون بر این، بر پایه داشبوردهای مدیریتی و پایش‌های هوشمند، شاخص تحویل موفق مرسولات به گیرندگان در استان به رقم شاخص ۹۸.۱۴ درصد رسیده است که کیفیتی مثال‌زدنی را بازتاب می‌دهد. وی تأکید کرد که تفکیک شاخص «تحویل به‌موقع» از «تحویل موفق» با وسواس سیستمی دنبال می‌شود و درِ گوش شنوا برای پذیرش انتقادها و اصلاح کاستی‌ها همواره باز است.
پیشرفت طرح ملی نشانی استاندارد مکانی:
عباسی پروژه کدگذاری جغرافیایی و نشانی استاندارد ملی را یکی از پایه‌های کلیدی اقتصاد مقاومتی و سرشماری نوین دانست و اعلام کرد: این طرح راهبردی در استان به پیشرفت ۸۲ درصدی رسیده است. از میان یک میلیون و ۲۷۳ هزار مکان هدف‌گذاری شده، افزون بر یک میلیون و ۱۱۳ هزار موقعیت به‌دقت ژئوکد شده‌اند. تکمیل این زنجیره در مناطق روستایی نیز با هماهنگی دهیاری‌ها و تأمین سازوکارهای اداری با جدیت دنبال می‌شود.
ارتقای خطوط ارتباطی و طرح کلان مرکز جدید مبادلات:
مدیرکل پست یزد با اشاره به تجهیز باجه‌ها به خطوط فیبر نوری به منظور ارتقای پهنای باند و حذف معطلی ارباب‌رجوع، مگاپروژه پست یزد را احداث مرکز جدید و پیشرفته تجزیه و مبادلات نامید و خاطرنشان کرد: مرکز کنونی پاسخگوی سامانه‌های پیشرفته اتوماسیون و ماشین‌آلات مدرن تفکیک بار نیست. نیازمند زمینی در پیرامون شهر با دسترسی عالی به بزرگراه‌ها، راه‌آهن و فرودگاه هستیم. با رایزنی‌های صورت‌گرفته با استانداری، تأمین اعتبار از مجرای مولدسازی املاک راکد و اعتبارات عمرانی پیگیری می‌شود تا یزد بتواند بارانداز مبادلاتی جنوب شرق کشور شده و خدمات انبارداری، سورتینگ و بسته‌بندی را نیز مستقیماً در اختیار فعالان کسب‌وکارهای بومی قرار دهد.
تعامل با بخش خصوصی و کارکرد نوین صندوق‌های پستی:
وی در پاسخ به پرسش اصحاب رسانه پیرامون اپراتورهای خصوصی گفت: شرکت ملی پست بازیگران نوظهور بخش خصوصی را نه رقیب، بلکه شریک تجاری می‌داند و با صدور پروانه‌های پستی و اصل هم‌افزایی، بستری برای ارتقای کل این صنعت شکل گرفته است. عباسی همچنین به کاربری جدید صندوق‌های سنتی زرد پستی اشاره کرد و افزود: این صندوق‌ها در حال حاضر مهم‌ترین پایگاه جمع‌آوری اسناد و مدارک مفقودی مردم هستند که با ثبت در سامانه «پست یافته» و ارسال پیامک از طریق سامانه شاهکار به صاحبان آن اطلاع‌رسانی می‌شود.
واکاوی و تحلیل :
اول: جایگاه موقعیت جغرافیایی یزد در دگرگونی زنجیره لجستیک کشور
یزد به عنوان مرکز ثقل جغرافیایی ایران، در تلاقی شریان‌های ترانزیتی شمال-جنوب و شرق-غرب قرار دارد. تمرکز سنتی پردازش و مبادلات پستی در پایتخت، طی دهه‌های گذشته بار مضاعفی بر ناوگان حمل‌ونقل تحمیل کرده و موجب افزایش زمان سیر مرسولات و فرسایش بسته‌ها شده است. احداث بارانداز پستی در یزد، این گره کور لجستیکی را گشوده و امکان انتقال مستقیم بار میان استان‌های پیرامونی بدون نیاز به رفت‌وبرگشت به تهران را فراهم می‌سازد.
از دیدگاه مدیریت زنجیره تأمین، تجمیع جریان بسته‌ها در یک هاب منطقه‌ای، هزینه‌های سربار ترابری را کاهش داده و امنیت محموله‌ها را ارتقا می‌دهد. موقعیت استان‌هایی مانند کرمان، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان و هرمزگان ایجاب می‌کند که خطوط پستی منطقه‌ای با مرکزیت یزد شکل بگیرد تا فرآیند ارسال کالا دست‌کم یک شبانه‌روز کوتاه‌تر شود. این امر جهشی بزرگ در کاهش ردپای کربن و مصرف سوخت ناوگان کشور محسوب می‌شود.
علاوه بر این، دسترسی یزد به خطوط ریلی سراسری و زیرساخت‌های جاده‌ای ایمن، شرایط را برای باراندازی ترکیبی فراهم می‌سازد. انتقال بخش عظیمی از بسته‌های غیرشتاب‌زده به شبکه ریلی و تفکیک سریع آن‌ها در مرکز مکانیزه یزد، بازدهی انرژی و توان عملیاتی شبکه پست را در سطحی چشمگیر بالا خواهد برد.
دوم: گذار از مدیریت متمرکز سنتی به هوشمندسازی و پردازش مکانیزه
تحلیل کارشناسی سخنان مطرح‌شده در نشست نشان می‌دهد صنعت پست کشور در یک پیچ تاریخی برای عبور از بازوهای انسانی و ورود به سامانه‌های بینایی ماشین و هوش مصنوعی قرار دارد. تفکیک دستی مرسولات در مبادی استانی خطاپذیر و زمان‌بر است؛ بنابراین بومی‌سازی دستگاه‌های سورتینگ بسته‌ها با ظرفیت ده‌ها هزار مرسوله در ساعت، شاه‌کلید بهره‌وری پست به شمار می‌رود.
بهره‌گیری از اسکنرهای شش‌وجهی بارکد و سنجش سه‌بعدی ابعاد بسته‌ها، خطای انسانی در ثبت اطلاعات، وزن و ابعاد را به صفر نزدیک می‌کند. استقرار این تجهیزات در مرکز آتی یزد، امکان پایش لحظه‌ای و ثبت جریان کالا در داشبوردهای مدیریتی را میسر ساخته و داده‌های ارزشمندی برای پیش‌بینی ترافیک مرسولات در مناسبت‌های خاص در اختیار مدیران قرار می‌دهد.
ارتقای خطوط مخابراتی واحدهای پستی از کابل‌های مسی به فیبر نوری، زیربنای ناگزیر این هوشمندسازی است. سرعت بالا در تبادل داده با سرورهای مرکزی، زمان انتظار باجه‌ای را حذف کرده و عملکرد باجه‌های الکترونیک و سرویس‌های پیشرفته استعلام مکانی را لحظه‌ای و پایدار می‌سازد.
سوم: توانمندسازی زیست‌بوم تجارت الکترونیک و رونق تولیدات بومی
آمار فعالیت ۳۲۴ فروشگاه متصل به وب‌سرویس پستی و ثبت بیش از ۴۴۰ هزار تراکنش ارسال و دریافت بسته اینترنتی، گواهی روشن بر رونق اقتصاد دیجیتال در استان یزد است. با این حال، فاصله میان مرسولات ورودی (بیش از ۳۰۶ هزار) و خروجی (حدود ۱۳۵ هزار) گویای این حقیقت است که یزد هم‌اکنون بیشتر مصرف‌کننده خدمات خرید آنلاین است تا صادرکننده؛ امری که نیازمند بازنگری و حمایت فوری است.
ایجاد مراکز پردازش و تجمیع پستی همراه با انبارهای لجستیکی اشتراکی، بزرگ‌ترین مانع کسب‌وکارهای نوپا، کارگاه‌های نساجی، سرامیک و شیرینی‌پزی‌های سنتی یزد را برطرف می‌کند. خرده‌فروشان بومی نیازی به اجاره انبارهای پرهزینه ندارند و می‌توانند کلیه امور بسته‌بندی، انبارداری و ارسال سریع را به بازوی لجستیکی پست بسپارند و تمرکز خود را صرفاً بر تولید و بازاریابی معطوف دارند.
سرویس «پرداخت در محل» که بخش بزرگی از اعتماد عمومی به خریدهای آنلاین را در بر می‌گیرد، نشان‌دهنده امنیت و ضمانتی است که شبکه پستی برای خریدار و فروشنده خلق می‌کند. تبدیل پست به یک شتاب‌دهنده تجاری، راه را برای حضور قدرتمند صنایع دستی و محصولات مرغوب یزدی در بازارهای سراسر کشور هموار می‌سازد.
چهارم: نقشه نشانی استاندارد مکانی به عنوان ستون فقرات دولت الکترونیک
پیشرفت ۸۲ درصدی پروژه نشانی استاندارد مکانی در یزد و ژئوکد شدن بیش از یک میلیون و صد هزار نقطه، موفقیتی ساختاری فراتر از وظایف روزمره پستی است. داشتن یک پایگاه داده یکپارچه، هویت‌بخش و مبتنی بر طول و عرض جغرافیایی، اساس هر نوع سیاست‌گذاری در نظام آماری، سرشماری نفوس و مسکن، توزیع عادلانه یارانه‌ها و خدمات بانکی است.
پروژه نشانی استاندارد، با الصاق پلاک‌های دارای کد کیو‌آر بر سردر منازل و اماکن تجاری، شهر را به محیطی هوشمند و شفاف بدل می‌سازد. این امر علاوه بر سهولت کار نامه‌رسان‌ها و کاهش نرخ مرسولات معطله، زمان رسیدن نیروهای امدادی از قبیل آتش‌نشانی، اورژانس و پلیس را در لحظات حساس به کمترین زمان ممکن می‌رساند.
چالش اصلی این بخش در مناطق روستایی نهفته است؛ جایی که عدم یکنواختی نام‌گذاری معابر و کمبود اعتبارات دهیاری‌ها باعث تأخیر در پلاک‌کوبی هوشمند شده است. هماهنگی میان بخشداری‌ها، بنیاد مسکن و پست می‌تواند این خلأ را پر کرده و عدالت توزیعی خدمات هوشمند را در تمامی آبادی‌های استان محقق گرداند.
پنجم: راهبرد مالی مولدسازی دارایی‌ها و هم‌افزایی با بخش خصوصی
پایبندی اداره‌کل پست به هدایت درآمدهای مولدسازی املاک به سوی ساخت و تجهیز بارانداز لجستیکی، رفتاری حرفه‌ای در انضباط مالی است. فروش املاک مازاد دولتی تنها زمانی ارزش‌افزوده پایدار خلق می‌کند که به دارایی‌های زیرساختی مدرن مانند سوله‌های استاندارد سورتینگ تبدیل شود، نه آنکه صرف هزینه‌های جاری و حقوق پرسنل گردد.
از سوی دیگر، نگاه راهبردی به شرکت‌های خصوصی پستی و پیک‌های نوین درون‌شهری به عنوان هم‌پیمان و نه رقیب، الگویی مترقی در توسعه بازار است. واگذاری بازار انحصاری و توسعه مدل‌های همکاری دوسویه سبب می‌شود ترافیک درون‌شهری با سرعت و دقت بخش خصوصی پوشش داده شده و ترانزیت بین‌شهری و زیرساخت‌های کلان فرودگاهی و ریلی در اختیار ناوگان سراسری پست باقی بماند.
در نهایت، تبدیل صندوق‌های سنتی معابر به صندوق‌های بازیافت مدارک و شناسایی اسناد مفقودی از طریق سامانه شاهکار، بهره‌وری از سرمایه‌های فیزیکی گذشته در عصر دیجیتال است که با حداقل هزینه، گره‌گشای معضل مفقودی مدارک شهروندان شده و پیوند نوستالژیک مردم با این صندوق‌ها را زنده نگاه می‌دارد.
جمع‌بندی :
بررسی داده‌ها، سخنان و برنامه‌های کلان اعلام‌شده در نشست خبری مدیرکل پست استان یزد آشکار می‌سازد که این مجموعه در آستانه جهشی ساختاری از یک واحد صرفاً خدماتی به یک قطب مدرن لجستیک، مبادلات هوشمند و پیشران اقتصاد الکترونیک قرار دارد. پردازش بیش از ۳.۲ میلیون مرسوله با نرخ موفقیت کم‌نظیر ۹۸.۱۴ درصدی، پوشش وسیع طرح نشانی استاندارد مکانی و ارتقای پهنای باند باجه‌ها به فیبر نوری، نشان‌دهنده آمادگی کامل بدنه اجرایی برای ورود به فاز عملیاتی هاب منطقه‌ای است. تحقق این چشم‌انداز منوط به همراهی فوری دستگاه‌های استانی در واگذاری زمین پیرامونی مناسب و تخصیص هوشمندانه عواید مولدسازی دارایی‌هاست؛ پروژه‌ای که با سرانجام یافتن آن، یزد جایگاه تاریخی خود را به عنوان شاهراه اصیل بازرگانی و کاروان‌سرای هوشمند مبادلات در قلب ایران بازخواهد یافت.
