به گزارش آوای اقتصاد
به نقل از تجارت نیوز، خودروهای پلاگینهیبریدی در سالهای اخیر به یکی از گزینههای مهم در مسیر گذار صنعت خودرو از موتورهای درونسوز به خودروهای برقی تبدیل شدهاند. این خودروها تلاش میکنند مزایای دو فناوری را همزمان در اختیار راننده قرار دهند؛ یعنی امکان رانندگی با انرژی الکتریکی در مسیرهای کوتاه و استفاده از موتور احتراق داخلی برای مسافتهای طولانیتر.
با این حال، افزایش تعداد قطعات و سیستمهای الکتریکی و مکانیکی در یک خودرو این پرسش را ایجاد کرده است که آیا پیچیدهتر شدن ساختار PHEV میتواند به کاهش قابلیت اطمینان منجر شود؟ برخی گزارشهای منتشرشده از سوی مؤسسات شناختهشدهای مانند Consumer Reports و JD Power در نگاه اول پاسخ مثبتی به این پرسش میدهند، اما وقتی جزئیات روش تحقیق و دادههای مورد استفاده بررسی شود، تصویر پیچیدهتر از آن چیزی است که در نگاه اول به نظر میرسد.
آمارها درباره قابلیت اطمینان خودروهای پلاگینهیبریدی چه میگویند؟
یکی از مهمترین منابع برای بررسی قابلیت اطمینان خودروها، گزارشهای سالانه Consumer Reports است. در یکی از بررسیهای این مؤسسه که اطلاعات حدود ۳۸۰ هزار دستگاه خودرو را از پایگاه مشترکان خود جمعآوری کرده است، مشخص شد مالکان خودروهای برقی و خودروهای پلاگینهیبریدی به طور متوسط حدود ۸۰ درصد مشکل بیشتر نسبت به مالکان خودروهای مجهز به موتورهای احتراق داخلی گزارش کردهاند.
این عدد در نگاه اول بسیار قابل توجه است و میتواند این تصور را ایجاد کند که خودروهای برقی و پلاگینهیبریدی ذاتاً خودروهایی کماعتمادتر از مدلهای بنزینی و دیزلی هستند. با این حال، یک نکته مهم در اینجا وجود دارد: Consumer Reports در این مقایسه، خودروهای تمامبرقی و خودروهای پلاگینهیبریدی را در یک گروه قرار داده است.
به عبارت دیگر، این آمار مشخص نمیکند چه میزان از این ۸۰ درصد مشکلات بیشتر مربوط به خودروهای تمامبرقی بوده و چه میزان به خودروهای PHEV مربوط میشود. همچنین تعداد خودروهای پلاگینهیبریدی موجود در نمونه آماری نیز موضوع مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که تعداد مدلهای خودروهای تمامبرقی و پلاگینهیبریدی در بازار همچنان در مقایسه با خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی کمتر است. بنابراین، وجود چند مدل خاص با مشکلات غیرمعمول میتواند میانگین کلی یک گروه را به شکل محسوسی تغییر دهد.
در نتیجه، نمیتوان صرفاً بر اساس این عدد نتیجه گرفت که تمام خودروهای PHEV از نظر قابلیت اطمینان ۸۰ درصد بدتر از خودروهای احتراق داخلی هستند. چنین برداشتی با دادههای موجود همخوانی کاملی ندارد.
روش جمعآوری اطلاعات نیز اهمیت زیادی دارد
برای قضاوت درباره قابلیت اطمینان خودروها، تنها عدد نهایی اهمیت ندارد؛ بلکه باید دید این عدد چگونه به دست آمده است. Consumer Reports اطلاعات خود را از مالکان خودروها دریافت کرده و بخش مهمی از دادههای آن مبتنی بر گزارش مستقیم صاحبان خودرو است.
این روش مزایای خاص خود را دارد، زیرا مالکان میتوانند مشکلاتی را گزارش کنند که شاید در دادههای رسمی تعمیرگاهها دیده نشود. با این حال، چنین روشی یک محدودیت مهم نیز دارد. افرادی که از خودرو خود ناراضی هستند یا با مشکلات بیشتری مواجه شدهاند، ممکن است انگیزه بیشتری برای شرکت در نظرسنجی داشته باشند.
این موضوع را میتوان تا حدی شبیه به بررسیهای آنلاین دانست. معمولاً فردی که تجربهای بسیار بد از یک محصول داشته است، انگیزه بیشتری برای ثبت نظر دارد، در حالی که فردی که محصول بدون مشکل برایش کار کرده است، ممکن است هیچگاه تجربه خود را گزارش نکند.
بنابراین، نمیتوان به طور قطعی گفت که نتایج چنین نظرسنجیهایی دقیقاً برابر با نرخ واقعی خرابی تمام خودروهای موجود در بازار است.
گزارش JD Power چه تصویری ارائه میدهد؟
گزارش قابلیت اطمینان JD Power در سال ۲۰۲۶ نیز به شکل قابل توجهی به اطلاعات خوداظهاری مالکان متکی است. با این حال، تفاوت مهمی در نحوه انتخاب پاسخدهندگان وجود دارد. JD Power برای جمعآوری اطلاعات، به جای تکیه بر یک پایگاه مشترک موجود، پاسخدهندگان را با استفاده از اطلاعات مربوط به ثبتنام و مالکیت خودروها جذب میکند.
این تفاوت میتواند باعث شود جامعه آماری JD Power نماینده متفاوتی از مالکان خودرو داشته باشد.
از طرف دیگر، یک تحول مهم نیز در این زمینه اتفاق افتاده است. JD Power از آوریل ۲۰۲۶ جمعآوری اطلاعات مربوط به تعمیرات از نمایندگیهای خودرو را آغاز کرده است. این دادههای تعمیرگاهی میتواند در آینده تصویر دقیقتری از مشکلات واقعی خودروها ارائه دهد، زیرا در این حالت فقط تجربه و برداشت مالک مورد بررسی قرار نمیگیرد و سوابق تعمیرات نیز وارد تحلیل میشود.
به همین دلیل، گزارشهای بعدی JD Power میتوانند برای بررسی قابلیت اطمینان خودروهای PHEV ارزش بیشتری داشته باشند و امکان مقایسه دقیقتر میان مشکلات گزارششده توسط مالکان و تعمیرات واقعی انجامشده روی خودروها را فراهم کنند.
همه خودروهای PHEV قابل اطمینان نیستند
با وجود تمام این ملاحظات درباره روش جمعآوری دادهها، نمیتوان تفاوت مشاهدهشده میان خودروهای پلاگینهیبریدی و خودروهای دیگر را کاملاً نادیده گرفت. هم Consumer Reports و هم JD Power در بررسیهای خود تفاوتهایی را میان قابلیت اطمینان خودروهای PHEV و سایر خودروها مشاهده کردهاند.
اما نکته مهم این است که نباید خودروهای پلاگینهیبریدی را یک گروه کاملاً یکدست در نظر گرفت.
در واقع، عملکرد یک PHEV میتواند از یک خودروساز به خودروساز دیگر بسیار متفاوت باشد. حتی در یک خانواده از خودروها نیز ممکن است نسخه پلاگینهیبریدی عملکرد متفاوتی نسبت به نسخه مجهز به موتور احتراق داخلی داشته باشد.
علت اصلی این موضوع را میتوان در پیچیدگی سیستم انتقال قدرت جستوجو کرد. یک خودروی پلاگینهیبریدی باید میان موتور احتراق داخلی، موتورهای الکتریکی، باتری، سیستم مدیریت انرژی، سیستم انتقال قدرت و نرمافزارهای کنترلی هماهنگی ایجاد کند. هرچه این اجزا پیچیدهتر باشند، احتمال ایجاد مشکلات ناشی از هماهنگ نبودن آنها نیز میتواند افزایش پیدا کند.
تفاوت نسخه بنزینی و PHEV مزدا CX-90
یکی از نمونههای قابل توجه در این زمینه، مزدا CX-90 است که در نسخه مجهز به موتور بنزینی و همچنین نسخه پلاگینهیبریدی عرضه میشود.
در بررسی نسخه PHEV این خودرو، ترکیب دو منبع قدرت کاملاً بدون مشکل ارزیابی نشده است. در واقع، یکی از انتقادهای مطرحشده درباره این سیستم این است که دو بخش اصلی قوای محرکه، یعنی موتور احتراق داخلی و سیستم الکتریکی، در برخی شرایط به جای آنکه کاملاً هماهنگ عمل کنند، ممکن است عملکردی داشته باشند که از دید راننده چندان یکپارچه به نظر نرسد.
در مقابل، نسخه مجهز به موتور احتراق داخلی CX-90 عملکرد بسیار بهتری در برخی ارزیابیها داشته است. این مدل در یک بررسی امتیاز ۹ از ۱۰ دریافت کرده و مجموعه کلی خودرو، شامل پیشرانه و سایر ویژگیهای آن، از نقاط قوت مهم CX-90 عنوان شده است.
جالب اینکه این تفاوت تنها به یک ارزیابی محدود نمیشود. ادموندز نیز به شکل مشابهی از نسخه بنزینی CX-90 رضایت بیشتری داشته، در حالی که ارزیابی آن از نسخه PHEV چندان مثبت نبوده است.
این مثال نشان میدهد که صرفاً گفتن «خودروی پلاگین هیبریدی» برای قضاوت درباره قابلیت اطمینان کافی نیست. حتی ممکن است دو نسخه متفاوت از یک خودرو، به دلیل تفاوت در قوای محرکه، تجربه مالکیت کاملاً متفاوتی داشته باشند.
تویوتا RAV4 Prime نمونهای متفاوت است
در طرف مقابل، تویوتا RAV4 Prime نشان میدهد که یک خودروی پلاگینهیبریدی لزوماً نباید کماعتمادتر از نسخههای بنزینی باشد.
RAV4 Prime در بسیاری از ارزیابیها عملکرد بسیار خوبی از خود نشان داده و حتی در برخی موارد بهتر از رقبای مجهز به موتور احتراق داخلی ظاهر شده است.
برای نمونه، نسخه ۲۰۲۱ این خودرو در ارزیابی کیفیت و قابلیت اطمینان JD Power امتیاز ۸۷ از ۱۰۰ را به دست آورده است. امتیاز کلی آن نیز ۸۲ از ۱۰۰ بوده است.
این عملکرد باعث شده RAV4 Prime از نظر کیفیت و قابلیت اطمینان در مقایسه با برخی SUVهای کامپکت دیگر، از جمله Jeep Cherokee و Honda CR-V، عملکرد قابل توجهی داشته باشد.
بررسیهای دیگر نیز تصویر مثبتی از قابلیت اطمینان خودروهای پلاگینهیبریدی تویوتا ارائه کردهاند. RAV4 Prime حتی در فهرست ۹ SUV قابل اعتماد ساختهشده توسط تویوتا نیز قرار گرفته است.
بنابراین، تجربه RAV4 Prime یک نکته مهم را روشن میکند: فناوری PHEV به خودی خود به معنای غیرقابلاعتماد بودن خودرو نیست. کیفیت طراحی سیستم، تجربه خودروساز در توسعه قوای محرکه هیبریدی، هماهنگی نرمافزار و سختافزار و نحوه اجرای فناوری میتواند تأثیر بسیار زیادی بر نتیجه نهایی داشته باشد.
چرا برخی PHEVها قابل اعتمادتر از بقیه هستند؟
یکی از دلایل اصلی تفاوت میان خودروهای پلاگینهیبریدی، میزان تجربه خودروساز در توسعه سیستمهای هیبریدی است. خودروسازی که سالها روی سیستمهای هیبریدی کار کرده و میلیونها دستگاه از آنها را تولید کرده است، معمولاً تجربه بیشتری در زمینه هماهنگی موتور احتراق داخلی، موتور الکتریکی، باتری و سیستم مدیریت انرژی دارد.
در مقابل، خودروسازی که برای نخستین بار یک سیستم پلاگینهیبریدی کاملاً جدید را وارد بازار میکند، ممکن است در سالهای نخست با مشکلات نرمافزاری، کالیبراسیون، انتقال نیرو یا هماهنگی میان اجزای مختلف مواجه شود.
همچنین نباید نقش نرمافزار را دستکم گرفت. خودروهای مدرن به شدت به نرمافزار وابسته هستند و خودروهای PHEV به دلیل وجود دو منبع انرژی و سیستمهای کنترلی پیچیده، به هماهنگی نرمافزاری بیشتری نیاز دارند. بنابراین، یک نقص نرمافزاری یا کالیبراسیون نامناسب میتواند تجربه رانندگی را تحت تأثیر قرار دهد، حتی اگر اجزای مکانیکی خودرو از نظر فنی سالم باشند.
آیا خرید خودروی پلاگینهیبریدی تصمیم اشتباهی است؟
بر اساس این دادهها نمیتوان گفت خرید یک خودروی PHEV تصمیم اشتباهی است. همچنین نمیتوان ادعا کرد که خودروهای پلاگینهیبریدی به طور کلی از خودروهای بنزینی یا دیزلی غیرقابلاعتمادتر هستند.
آنچه آمارها بیشتر نشان میدهند این است که قابلیت اطمینان PHEVها به شدت به مدل و سازنده وابسته است. در حالی که برخی مدلها ممکن است مشکلات بیشتری داشته باشند، مدلهایی مانند RAV4 Prime نشان میدهند که یک سیستم پلاگینهیبریدی میتواند در زمینه قابلیت اطمینان نیز عملکرد بسیار خوبی داشته باشد.
از سوی دیگر، آمار Consumer Reports که از ۳۸۰ هزار خودرو به دست آمده و افزایش ۸۰ درصدی مشکلات را برای خودروهای برقی و پلاگینهیبریدی در مقایسه با خودروهای احتراق داخلی نشان میدهد، نباید بدون توجه به روش تحقیق تفسیر شود. این آمار خودروهای EV و PHEV را در یک گروه قرار داده و تعداد دقیق PHEVها را مشخص نمیکند.
در نتیجه، استفاده از این عدد برای نتیجهگیری درباره تمام خودروهای پلاگینهیبریدی میتواند گمراهکننده باشد.
مشکل از فناوری PHEV است یا انتخاب مدل؟
در نهایت، پاسخ به این سؤال که «آیا خودروهای پلاگین هیبریدی مشکل قابلیت اطمینان دارند؟» یک «بله» یا «خیر» ساده نیست.
برخی گزارشها نشان میدهند که خودروهای برقی و پلاگینهیبریدی در مجموع با مشکلات بیشتری نسبت به خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی مواجه شدهاند. Consumer Reports از حدود ۳۸۰ هزار وسیله نقلیه اطلاعات جمعآوری کرده و در مقایسه خود، حدود ۸۰ درصد مشکل بیشتر برای گروه خودروهای برقی و پلاگینهیبریدی گزارش کرده است. با این حال، این دو گروه در یک دسته قرار گرفتهاند و همین مسئله باعث میشود نتوان این رقم را مستقیماً به خودروهای PHEV نسبت داد.
از سوی دیگر، JD Power نیز در گزارش قابلیت اطمینان ۲۰۲۶ همچنان به دادههای خوداظهاری متکی است، هرچند از آوریل ۲۰۲۶ جمعآوری دادههای تعمیراتی از نمایندگیها را نیز آغاز کرده است؛ اقدامی که میتواند در آینده ارزیابی دقیقتری از قابلیت اطمینان واقعی خودروها ارائه کند.
مهمتر از همه، نمونههایی مانند مزدا CX-90 و تویوتا RAV4 Prime نشان میدهند که تفاوت میان مدلها میتواند بسیار بیشتر از تفاوت میان «PHEV» و «خودروی بنزینی» باشد. CX-90 بنزینی در برخی ارزیابیها امتیاز ۹ از ۱۰ گرفته، در حالی که نسخه PHEV آن با انتقادهایی درباره هماهنگی قوای محرکه مواجه شده است. در طرف دیگر، RAV4 Prime مدل ۲۰۲۱ امتیاز ۸۷ از ۱۰۰ را در کیفیت و قابلیت اطمینان JD Power و امتیاز کلی ۸۲ از ۱۰۰ کسب کرده است.
بنابراین، اگر قصد خرید خودروی پلاگینهیبریدی دارید، بهتر است به جای قضاوت درباره کل فناوری PHEV، قابلیت اطمینان همان مدل و همان نسل از خودرو را بررسی کنید. سابقه خودروساز، نوع سیستم هیبریدی، سال تولید، مشکلات ثبتشده برای مدل مورد نظر و سابقه تعمیرات آن، اطلاعات بسیار ارزشمندتری نسبت به یک میانگین کلی درباره تمام خودروهای PHEV هستند.
در یک جمله میتوان گفت: خودروهای پلاگینهیبریدی ممکن است در مجموع پیچیدهتر و مستعد مشکلات بیشتری باشند، اما PHEV بودن به تنهایی به معنای غیرقابلاعتماد بودن خودرو نیست و انتخاب مدل مناسب میتواند تفاوت بسیار بزرگی ایجاد کند.
