به گزارش آوای اقتصاد، به نقل از خبرگزاری تسنیم، در فوریه ۲۰۲۶ پروژه جاهطلبانه فوتبال عربستان با بحرانی ساختاری روبرو شد که حتی دلارهای نفتی هم قادر به رفع آن نبودند. تحریم مسابقات باشگاه النصر از سوی رونالدو که ناشی از اختلاف مستقیم با صندوق سرمایهگذاری عمومی (PIF) بود؛ این دیگر صرفاً یک تصمیم احساسی و ستارهمحور محسوب نمیشود، بلکه حالا به فاجعهای مالی تبدیل شده است. تحلیلگران اسپیدلاین برآورد کردهاند که زیان احتمالی لیگ بابت بازنگری در قراردادهای رسانهای و اسپانسری اکنون به حدود ۲.۴ میلیارد دلار رسیده است.
این رویارویی، پرسشی بنیادین را در بطن تجارت مدرن ورزشی مطرح میکند؛ چه کسی قدرتمندتر است؟ ضریب نفوذ یک برند شخصی جهانی با بیش از ۶۰۰ میلیون هوادار یا یک صندوق ثروت ملی با داراییهای بیش از یک تریلیون دلار که آماده است برای حفظ کنترل سیستم خود هر میزان ضرر را بپذیرد؟ لیگ حرفهای عربستان نه تنها رونالدو را در آغوش گرفت، بلکه او را به ثروتمندترین فوتبالیست جهان بدل کرد.
رونالدو شخصیتی است مغرور و جاهطلب؛ به همان اندازه که جذاب است، انفجاری نیز هست. او به ندرت اقتدار را چه در زمین بازی و چه بیرون از آن به رسمیت میشناسد. تقریباً تمام کارنامه حرفهای این ستاره پرتغالی، مجموعهای از جدال میان خواست شخصی او و منافع سازمانی و تیمی است. در یورو ۲۰۲۰ تنها با کنار گذاشتن بطریهای کوکاکولا از قاب تصویر چهار میلیارد دلار از ارزش بازار آن شرکت را کاهش داد. یک سال بعد نیز مصاحبه جنجالیاش با پیرس مورگان، منچستریونایتد را وادار کرد تا قراردادش را در میانه فصل فسخ کند.
در دوران حضور در رئال مادرید، او فشار بیسابقهای بر رئیس باشگاه، فلورنتینو پرس وارد کرد. جمله معروفش در سال ۲۰۱۲ مبنی بر «در باشگاه حوصلهام سر رفته»، منجر شد تا قراردادش از ۱۱ میلیون یورو در سال به ۱۷ میلیون افزایش یابد. ۴ سال بعد، قرارداد جدیدی با دستمزد ۲۳ میلیون یورو امضا کرد و هنگامی که در سال ۲۰۱۸ خواستار ۳۰ میلیون یورو در فصل شد به جدایی و انتقال به یوونتوس انجامید؛ انتقالی که هر چند برای خود او سودمند بود اما بودجه باشگاه ایتالیایی را برای چندین سال به شدت تضعیف کرد. جدایی او نیز خوشایند نبود؛ کریستیانو تنها ۳ روز پیش از بسته شدن پنجره نقل وانتقالات درخواست خروج داد.
در اصل، انتقال رونالدو به النصر در پایان ۲۰۲۲ برای این ستاره کهنهکار نوعی نجات بود؛ انتقالی که برای او درآمدی ۲۰۰ میلیون دلاری در سال به همراه آورد و او را به پردرآمدترین ورزشکار تاریخ تبدیل کرد. تابستان گذشته نیز قراردادش تا ژوئن ۲۰۲۷ تمدید شد و دستمزدش به ۲۴۰ میلیون دلار افزایش یافت.
برای عربستان همکاری با رونالدو صرفاً یک معامله ورزشی نیست؛ او به عنوان چهره رسمی کمپین میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴ عمل میکند، یک بیلبورد زنده برای نمایش چهرهای متمدن از سلطنت عربستان در دیدگاه جهانی. از همین رو، عربستان امتیازاتی بیسابقه به او اعطا کرد.
مقامات عربستان چشم خود را بر زندگی مشترک رونالدو و جورجینا رودریگز خارج از چارچوب ازدواج بستند؛ امری که برای دیگر خارجیها محکوم به اخراج بود. خانواده او از محدودیتهای مربوط به پوشش و نمایش عمومی ارزشهای غربی نیز مستثنا شدند. رونالدو با دریافت وضعیت مقیم طلایی توانست از طریق ساختارهای برونمرزی حقوق تصویر خود را مدیریت کند و از کنترلهای سختگیرانه ارزی که بر سایر سرمایهگذاران خارجی تحمیل میشود، بگریزد.
در حالیکه کریستیانو صندوق سرمایهگذاری عمومی را متهم به دستکاری در قراردادها میکند، منابع نزدیک به باشگاهها این ادعا را بیاساس دانسته و یادآور شدهاند که انتقال بنزما با کمک تأمین مالی خصوصی صورت گرفته است.
کریستیانو بارها از دوران کودکی خود در آکادمی اسپورتینگ یاد کرده است؛ زمانی که در ۱۲ سالگی، به همراه دوستانش به درِ پشتی یک مکدونالد نزدیک ورزشگاه میرفت تا زنی مهربان برگرهای فروخته نشده را به آنان بدهد اما امروز، حجم عظیم ثروت و فضای فرقهگرایانه قدرت در عربستان ذهن این فوتبالیست را به شدت درگیر کرده است.
در زمستان امسال، درگیری مستقیم او با صندوق ثروت ملی آغاز شد؛ قدرتی که عملاً کنترل تمام فوتبال عربستان را در دست دارد.
در اوایل فوریه، رونالدو دو بازی النصر را تحریم کرد، زیرا معتقد بود مدیریت باشگاه در پنجره نقلوانتقالات ژانویه تیم را به اندازه کافی تقویت نکرده است. این مهاجم که میخواهد به هدف هزار گل در دوران حرفهای برسد (در حال حاضر ۹۶۱ گل) به شدت خواهان قهرمانی در عربستان است اما از دیدن پیشرفت رقیب اصلیاش، الهلال که با جذب کریم بنزما و چند ستارهی دیگر تیم خود را تقویت کرده به شدت ناامید شده است.
بحران مدیریتی و تهدید نظام سرمایهگذاری فوتبال عربستان
این ماجرا باعث شد کریستیانو رونالدو آشکارا اعلام کند باشگاههایی که توسط صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان تأمین مالی میشوند از جمله النصر، الهلال، الاتحاد و الاهلی سطحهای متفاوتی از جاهطلبی دارند. او صریحاً به «توزیع نابرابر منابع» اشاره کرد، هر چند صورتهای مالی لیگ روایت دیگری را بیان میکنند؛ النصر نه قربانی نیت بدخواهانه صندوق، بلکه گروگان طمع مدیریتی خود شده است.
ریشه بحران به محدودیتهای سختگیرانه برنامه PACE (مرکز عالی جذب بازیکن) برمیگردد؛ نهادی متمرکز که از سال ۲۰۲۳ مسئول تنظیم بودجه نقلوانتقالات تمام باشگاههای لیگ است. در فصل ۲۶-۲۰۲۵ کل سهمیه مالی PACE برای تیمها ۲ میلیارد یورو تعیین شده و هر چند اولویت به «چهار باشگاه بزرگ» داده میشود اما همه آنها مشمول سقف مالی هستند. در ژانویه، النصر با بنبست مواجه شد، زیرا تمام سهمیه تابستانی خود را صرف خرید ژوائو فلیکس، کینگزلی کومان و چند بازیکن دیگر با مجموع ۱۰۵ میلیون یورو کرده بود.
بر اساس دادههای ترانسفرمارکت؛ از زمان ورود رونالدو هزینههای نقلوانتقال النصر به ۴۱۴ میلیون یورو رسیده است؛ رقمی مشابه الاتحاد (۳۸۰ میلیون یورو) و الاهلی (۳۸۶ میلیون یورو) اما پایینتر از الهلال که در همین بازه ۶۵۰ میلیون یورو خرج کرده است. با این حال این اختلاف مالی لزوماً اعتبار اتهامات رونالدو علیه مدیریت باشگاه را تأیید نمیکند. واقعیت آن است که مقررات لیگ حرفهای عربستان اجازه میدهند اهداکنندگان خصوصی هدفمند، عمدتاً حامیان الهلال به عنوان محبوبترین و پرافتخارترین باشگاه کشور در تأمین مالی فراتر از سهمیهها مشارکت کنند.
به بیان سادهتر؛ هر دو باشگاه النصر و الهلال از سقف PACE عبور کردهاند اما انتقال کریم بنزما با حمایت مالی شاهزاده میلیاردر الولید بن طلال – سهامدار اقلیت الهلال ممکن شد. اگر یک سرمایهگذار خصوصی هزینههای انتقال و دستمزد فراتر از سقف را متقبل شود، لیگ آن معامله را معتبر میداند. النصر در این مرحله چنین پشتیبانی نداشت؛ هرچند پیشتر شاهزاده خالد بن فهد تا سال ۲۰۲۵ از چندین قرارداد بزرگ حمایت کرده بود اما اختلاف با ساختار جدید حاکمیت شرکتی تحت رهبری صندوق سرمایهگذاری عمومی، او را از میدان خارج کرد.
پیامدهای حقوقی و ورزشی
در پی این بحران، وکلای النصر احتمالاً میتوانند رونالدو را به دلایل موجه اخراج کنند. پرسش کلیدی این است که آیا چنین اقدامی ممکن است به از دست رفتن جام جهانی ۲۰۲۶ برای او منجر شود؟
احتمالش وجود دارد، زیرا کریستیانو، با روحیه فردگرایانه همیشگی خود، نه تنها در سازوکارهای مالی کنکاش نمیکند بلکه آنها را نماد استانداردهای دوگانه تلقی کرده است. او باور دارد که اگر به عنوان چهره جهانی لیگ عمل میکند، دولت باید حامیان خصوصی برایش بیابد یا محدودیتهای مالیاش را افزایش دهد. درک او از رشد الهلال تقویت شده توسط سرمایهگذاری خصوصی در برابر رکود باشگاه خودش به صورت خیانت شخصی از سوی رهبری صندوق تعبیر شده است.
تهدید فراتر از فوتبال؛ بحران اقتصادی لیگ
رفتار رونالدو دیگر صرفاً مشکل باشگاه النصر نیست، بلکه به تهدیدی سیستماتیک برای کل اقتصاد ورزشی عربستان تبدیل شده است. بزرگترین شوک برای بخش مالی لیگ (SPL) شکایت رسمی از سوی پخشکننده آمریکایی FOX Sports بود. این شرکت رسانهای در آستانه فسخ قرارداد پخش مسابقات لیگ قرار دارد، زیرا در قراردادهای تلویزیونی مدرن، بند تغییر قابل توجه در کیفیت محصول گنجانده شده است و برای پخشکننده، این محصول در واقع خود رونالدو است.
آمار دو هفته نخست فوریه ۲۰۲۶ زمانی که رونالدو دو دیدار النصر را تحریم کرد، کاهش ۶۰ تا ۷۰ درصدی بینندگان جهانی را نشان میدهد. زیان ۲.۴ میلیارد دلاری لیگ تنها حاصل جریمه نیست، بلکه ناشی از افت تجمعی ارزش بازرگانی مسابقات است. پیشبینی میشود فسخ احتمالی قرارداد با چندین شبکه بینالمللی از جمله FOX و همچنین تلویزیونهای آسیایی و اروپایی تا سال ۲۰۲۷، بین ۸۰۰ تا ۹۰۰ میلیون دلار خسارت در بر داشته باشد.
اثر دومینویی بر اسپانسرها و ستارهها
شرکای جهانی لیگ از جمله نایک، پپسی و شرکت محلی NEOM که همگی قراردادهایی خاص با رونالدو امضا کردهاند، اکنون آنها را در معرض بازنگری یا فسخ قرار دادهاند. در سناریوی منفی مربوط به قطع رابطه با ستاره پرتغالی، سایر بازیکنان بزرگ دنیا نیز با احتیاط بیشتری به SPL نگاه خواهند کرد. ایجنتها طبق برآورد فعلی، برای جبران بیثباتی مدیریتی، ۳۰ تا ۵۰ درصد هزینه بیشتردرخواست خواهند کرد، باری سنگین بر دوش بودجههای آینده صندوق سرمایهگذاری عمومی.
نتیجه نهایی بحران هنوز مشخص نیست اما بیشک تصمیم کریستیانو برای تحریم، نقطهای حیاتی در تقابل میان سرمایهداری فردی جهانی و سرمایهداری دولتی متمرکز عربستان رقم زده است؛ تقابلی که ممکن است مسیر فوتبال خاورمیانه را برای سالها تغییر دهد.
هزینه شخصی طغیان؛ سقوط از قله ثروت تا محرومیت ورزشی
در حالی که لیگ عربستان مشغول برآورد خسارات چند میلیارد دلاری است، حساب بانکی شخصی کریستیانو رونالدو نیز به شدت در معرض آسیب قرار دارد. با احتساب پاداشهای وفاداری و درآمدهای تجاری وابسته، هر روز تحریم برای رونالدو معادل ۶۵۰ هزار دلار زیان مالی مستقیم است.
وکلای باشگاه النصر از پیش زمینه را برای فعالسازی مقررات فیفا در خصوص نقض قرارداد بدون دلیل موجه فراهم کردهاند. اگر باشگاه تصمیم به فسخ قرارداد با استناد به «دلایل موجه» بگیرد، رونالدو نه تنها ۴۰۰ میلیون دلار باقیمانده از قرارداد تا سال ۲۰۲۷ را از دست خواهد داد، بلکه ممکن است با دعوی حقوقی از سوی باشگاه برای جبران خسارات میلیارد دلاری لیگ نیز روبرو شود. مهمتر از همه، چنین اقدامی میتواند منجر به رد صلاحیت ورزشی او شود که به معنای از دست دادن فرصت حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ خواهد بود. در مجموع، رونالدو در بلندمدت میتواند صدها میلیون دلار سرمایه و میراث ورزشی خود را به باد دهد.
وضعیت کنونی برای رونالدو به وضوح تیره و تار به نظر میرسد. بند فسخ قرارداد او تنها ۵۰ میلیون یورو تخمین زده میشود و هیچ نشانی دال بر اینکه باشگاههای دیگر حاضر به پرداخت این مبلغ برای یک بازیکن ۴۱ ساله باشند، دیده نمیشود.
لیگ حرفهای عربستان در بیانیهای قاطع موضع خود را روشن ساخت: هیچ فردی، فارغ از میزان اهمیت او در توسعه برند، نمیتواند فراتر از منافع و مقررات لیگ قرار گیرد. ما به اصول پایداری مالی و رفتار برابر با تمامی شرکتکنندگان در چارچوب برنامه PACE متعهد هستیم.
تصویر یک دولت مقتدر سنگ بنای سیاست داخلی عربستان است؛ هرگونه عقبنشینی علنی در برابر یک ورزشکار استخدام شده نشانهای از ضعف مدیریتی تلقی میشود. این موضعگیری با اظهارات اخیر محمد الجدعان، وزیر دارایی عربستان تقویت شده است: اگر تصمیم بگیریم که در راستای چشمانداز ۲۰۳۰ (برنامه استراتژیک کلان برای بازسازی عربستان که توسعه SPL بخشی از آن است)، نیازمند بازسازی، تنظیم، توقف یک پروژه یا اولویتدهی به حوزه دیگری باشیم، بدون شک این کار را انجام خواهیم داد.
این فوق ستاره پرتغالی به وضوح عواقب این طغیان را دستکم گرفته است. محافل سعودی منابع مالی عظیمی در اختیار دارند که میتوانند به راحتی دوران حرفهای یک اسطوره را به مجموعهای از رسواییهای حقوقی و لکهدار شدن جایگاه طلایی او در تاریخ فوتبال تبدیل کنند. با توجه به اینکه برند CR7 ارتباط تنگاتنگی با سرمایهگذاریهای جهانی دارد، درگیری با محافل بانفوذ خاورمیانه عملاً بزرگترین بازار سرمایه و فرصتهای تبلیغاتی آتی رونالدو را از بین خواهد برد.
