به گزارش آوای اقتصاد
سید علیاکبر کلانتر، رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت استان یزد ضمن اشاره به این که مدیران صنعتی جدا از دانشگاهها نیستند و مدیران مشغول به فعالیت در بخش صنعت زیر نظر همین مراکز دانشگاهی آموزش دیدهاند، اظهار کرد: بنابراین به عنوان رییس تشکل فراگیر صنعتی و معدنی استان یزد، عضو هیات مدیره خانه صمت ایران و فردی برخاسته از بدنه دانشگاه، موظف هستم که ضمن ایفای نقش به عنوان صدای صنعت، بر جایگاه دانشگاه به عنوان شریک راهبردی توسعه کشور تاکید کنم.
وی با اشاره به این که دانشگاه صرفا وظیفه آموزش را بر عهده ندارد و صنعت بدون علم مسیر پایداری را طی نخواهد کرد، افزود: در واقع خواستگاه و زیربنای صنعت و فناوری به دانشگاه بازمیگردد و هرچند میان دانشگاه و صنعت در قالب ورود حداقلی فارغالتحصیلان به واحدهای صنعتی ارتباطی برقرار است، اما این سطح از ارتباط کافی نیست.
این فعال صنعتی با بیان این که ایران با کمبود دانشگاه و فارغالتحصیل مواجه نیست؛ به طوری که در برخی رشتهها، تعداد مهندسان ما از کشورهای پیشرفتهای همچون آلمان و آمریکا نیز بیشتر است، متذکر شد: اما مشکل اصلی، عدم خروجی مطلوب و همخوانی میان کیفیت و کمیت است که نمود عینی آن را در صنعت خودروسازی شاهد هستیم.
دانشگاه و صنعت مثل دو جزیره جدا عمل میکنند
کلانتر با تاکید بر درست بودن هدف ایجاد ارتباط بین صنایع و دانشگاهها آن را لازمهای برای توسعه کشور قلمداد کرد و گفت: با پیشرفت روز افزون تکنولوژی در دنیا، صنایع ناگزیر به واردات ماشینآلات و تجهیزات به روز بوده اما به دلیل شرایط خاص ایران و تحریمهای بینالمللی با چالش روبهرو هستند؛ این در حالیست که ایران در زمینه دانش فنی نیز با محدودیت مواجه شده بنابراین ارتقای این ارتباط از ملزومات پیشرفت خواهد بود.
وی دانشگاه را بخش مهمی از زنجیره ارزش اقتصاد در دنیا خواند و با بیان این که دو بخش مذکور در ایران به صورت دو جزیره جدا از هم عمل میکنند، افزود: صنعت به دنبال حل مسائل، کاهش هزینه، افزایش بهرهوری و نوآوری بوده در حالی که ارزیابی دانشگاهها بیشتر با شاخصهایی مانند مقاله، پایاننامه و ارتقای علمی انجام میشود.
رئیس خانه صمت، انتظار همکاری گسترده داشتن با وجود تفاوت در شاخصهای موفقیت این دو بخش واقعبینانه نیست به انتقاد از نحوه سیاستگذاریهای ۵۰ ساله برای شکلدهی این ارتباط پرداخت و گفت: در این زمینه بخش صنعتی و دانشگاهی هیچکدام مقصر نیستند چرا که سازوکار درست طراحی نشده است و به همین دلیل نوشتن هر تئوری جدید توسط دولتهای مختلف در اجرا نتیجه مطلوب را به دنبال نداشته و پس از تغییر دولتها، تئوریها هم رها شده است.
تجربههای موفق برخی از کشورها در ایجاد ارتباط بین صنعت-دانشگاه
کلانتر در ادامه به توضیحی مختصر از فرآیند به اجرا درآمده در همین راستا در کشورهایی صاحب سبک اشاره و عنوان کرد: در اسپانیا، مثلث اتاق بازرگانی، دانشگاه و صنعت با راهاندازی مرکز توسعه و فناوری ذیل دانشگاه توانسته ضمن آن که به نیازهای روز صنعت داخل پاسخ دهد، زمینه اخذ طرح پژوهشی از خارج از اسپانیا را فراهم کرده و به درآمدزایی نائل آید.
وی از آلمان به عنوان یکی دیگر از کشورهای صاحب سبک در این زمینه نام برد که در ابتدا ارتباط را ایجاد کرد و سپس انتظار نوآوری داشت و گفت: در این کشور بسیاری از دانشجویان رشتههای مهندسی از همان ابتدای تحصیل در داخل کارخانهها حضور دارند؛ با این اقدام ضمن آن که اساتید و مدیران صنعتی هر دو در این محیط هستند، زمینه آشنایی کامل فارغالتحصیلان با مسائل واقعی صنعتی، انجام پایاننامههای کاربردی واقعی شده و به تجربه اندوزی صنعتی دانشجو منجر میشود.
کلانتر با بیان این که در دانشگاههای سطح اول آمریکا فقط آموزش صورت نمیگیرد به ساخت شرکتهای دانشبنیان در آنها اشاره کرد و افزود: در این دانشگاهها با مدیریت کردن مالکیت فکری دست به تجاریسازی فناوری و جذب سرمایهگذار زده و به درآمدزایی از قبال فروش فناوری هم رسیدهاند.
رییس خانه صمت در ادامه رقابت کردن محصولات شرکتهای به نام کره جنوبی با محصولات سطح اول اروپایی و امریکایی را مصداق بارز ارتباط تنگاتنگ دانشگاه و صنعت دانست و گفت: این کشور که زمانی در حال توسعه بود توانست با اتصال بین دولت، دانشگاه و صنعت و تعریف طرحهایی مشترک به این موفقیت برسد.
کلانتر با بیان این که حتی در کشوری توسعه یافته ای مانند چین، پژوهشها براساس نیاز صنعت تعریف میشوند نه علاقه پژوهشگر، ابراز کرد: در این کشور، دولت نیازها را از بخش صنعتی سوال کرده و سپس دانشگاه را موظف به تحقیق روی همان مسئله میکند.
به گفته وی در مالزی نیز بخش مهمی از بودجههای پژوهشی دانشگاهها وابستگی مستقیم به قراردادهای صنعتی دارد و در این صورت استاد دانشگاه ناگزیر به برقراری ارتباط و هماهنگی با صنعت میشود.
یزد میتواند پایلوتِ ملیِ آشتیِ
صنعت و دانشگاه باشد
کلانتر با بیان این که نتایج مطالعات گوناگون بیانگر پایینتر بودن سطح همکاری بین دانشگاه و صنعت در ایران نسبت به سایر کشورهاست، تصریح کرد: تفاوت انتظارات، ساختارهای اداری، مشوقهای ناکافی و ضعف سازوکارهای انتقال فناوری در عدم شکلدهی این ارتباط نقش اساسی دارند.
کلانتر با اشاره به ظرفیت بالای علمی اساتید دانشگاهها و پشتکاری دانشجویان استان و تکیه بر جایگاه خاص یزد در صنایعی مانند برق و الکترونیک، کاشی و سرامیک، نساجی، شیمیایی، معدن، فلزی و انرژی خورشیدی، تأکید کرد: تقریبا همه صنایع مذکور ظرفیت همکاری گسترده با دانشگاه را دارند و اگر بتوانیم یک الگوی موفق ترسیم کنیم، این مدل قابلیت تعمیم یافتن به کل کشور را نیز دارا خواهد بود.
وی در این باره ابراز کرد: با وجود اساتید توانمندی که در یزد حضور دارند باید ببینیم چه تعداد از چالشهای استان نظیر مسئله آب یا بحرانهای زیستمحیطی با پژوهشهای اساتید دانشگاه مرتفع شده است؟ به عقیده من، اکنون وقت آن رسیده تا وزیر علوم یا وزیر صمت یا استاندار استان، به طور جدی این پرسش را مطرح کنند که خروجی این پژوهشها در حل مسائل صنعت، معدن، آب، محیط زیست و سایر مسائل استان کجاست؟
دیوار بیاعتمادی میان صنعت و دانشگاه در چه صورت میشکند؟
وی در ادامه به بیان تفاوت دیدگاههای موجود در بین بخش صنعتی و دانشگاهی که باعث عدم شکلگیری ارتباط موثر این دو بخش شده با وجود طراحی ایدههای مختلف پرداخت.
کلانتر با بیان این که بخش صنعتی معتقد است بسیاری از پایاننامهها و پژوهشهای انجام شده کارایی کاربردی نداشته و وارد صنعت نمیشود، به سرعت پایین به نتیجه رسیدن پاسخ دانشگاه به بررسی یک نیاز اشاره و آن را چالش مهم در این زمینه برشمرد و افزود: این اتفاق زمینه عدم اعتماد صنعت به دانشگاه را فراهم کرده و بخش صنعتی را به این باور رسانده که دانشگاه فقط در زمینه تئوریک تبحر دارد در حالی که بسیاری از دانشگاهها توان و ظرفیت علمی حل کردن مسائل را دارند.
وی افزود: از سویی دیگر، دانشگاه نیز اعتقاد دارد بخش صنعتی علاوه بر اینکه طرح پژوهشی تعریف نکرده، دادههای درستی هم برای حل مسئله در اختیار پژوهشگر نمیگذارد و برای تحقیقهای انجام شده نیز هزینه نمیکند.
رییس خانه صمت به ارائه پیشنهاداتی برای اجرای این هدف پرداخت و اظهار کرد: موظف شدن هر پایاننامه تحصیلات تکمیلی به داشتن یک کارفرمای صنعتی، موظف شدن اساتید به گذراندن بخشی از زمان خود در واحدهای صنعتی و ارائه گزارشهای مقطعی، مشارکت دادن مدیران و متخصصین صنعتی در طراحی سرفصلهای آموزشی و تدریس آن، صرف شدن بخش قابل توجهی از بودجه پژوهشی کشور به طرحهای مشترک دانشگاهی-صنعتی، ارزیابی نشدن دانشگاهها صرفا با تعداد مقاله و دخیل کردن تعداد فناوریهای تجاریسازی شده و میزان اثرگذاری اقتصادی آنها از جمله این موارد است.
میلیاردها تومان برای مربی فوتبال، صفر ریال برای نسخه خارجیِ ارتباط صنعت-دانشگاه!
عضو هیئت مدیره خانه صمت ایران ایجاد ارتباط بین دو بخش مذکور را کار سختی که نیاز به ایده جدید داشته باشد، ندانست و با بیان اینکه این موضوع میتواند با بهرهگیری از تجربه کشورهایی که در این راه موفق بودهاند، نتیجه بدهد، متذکر شد: میتوان همانگونه که برای فوتبال سرمربی خارجی آورده و میلیاردها تومان هزینه میکنند، برای ایجاد ارتباط بین دو بخش مذکور نیز از کشوری صاحب سبک در این زمینه تیم متخصص آورد؛ مطمئنا در این زمینه توفیقات در عرصه جهانی به دست خواهد آمد و مانند جامجهانی فوتبال دست ایران کوتاه نخواهد ماند!
وی خاطر نشان کرد: اگر دانشگاه و بخش صنعتی در کنار یکدیگر قرار بگیرند، ضمن آن که دانشگاه از فضای تئوریک فاصله گرفته باعث خودکفایی و عدم وابستگی صنایع به فناوریهای خارجی میشود.
کلانتر در پایان با تاکید بر این که آینده اقتصاد ایران با افزایش تعداد مقاله و توسعه کارخانه ساخته نمیشود بلکه زمانی شکل میگیرد که علم و تولید در کنار یکدیگر قرار گرفته و ارزش اجتماعی و اقتصادی خلق کنند، خاطر نشان کرد: خانه صمت یزد از همکاری با نهادهای دولتی و دانشگاهها برای شکل دهی به این ارتباط استقبال میکند.
